Naar de inhoud
Herbs & Cultures

Inkt, lotus en rijstpapier

Azië

435 kruiden · 7 tradities

Azië omvat uiteenlopende geneeswijzen die zich over lange tijd ontwikkelden. Ayurveda en Chinese geneeskunde zijn invloedrijke tradities, maar vertegenwoordigen niet alle kennis en culturen van het continent.

Kenmerkende planten

Geschiedenis en vandaag

Culturen en tradities

Tijdsaanduidingen verwijzen waar mogelijk naar bronnen of vastgelegde teksten. Veel mondelinge kennis is ouder dan haar eerste schriftelijke vermelding.

Palmbladeren met de Sushruta Samhita, Nepal; tekst uit de 12e–13e eeuw.

Indiaas subcontinent

Ayurveda

Zuid-Azië; klassieke teksten opgebouwd over eeuwen

Ayurveda betekent letterlijk "kennis van het leven": āyus is leven, veda is kennis. De wortels liggen diep in de geschiedenis van Zuid-Azië. In de Vedische teksten, vooral de Atharvaveda, komen al geneeskrachtige planten en spreuken tegen ziekte voor, maar een samenhangend medisch systeem tekent zich pas later af. Dat systeem kreeg vorm in drie klassieke werken die samen de Bṛhat Trayī heten, "de grote drie": de Charaka Samhita, over inwendige geneeskunde, de Sushruta Samhita, over chirurgie, en de Ashtanga Hridaya van Vagbhata. De eerste twee groeiden over eeuwen en kregen hun huidige vorm ruwweg tussen enkele eeuwen vóór en enkele eeuwen na het begin van onze jaartelling. Vagbhata vatte rond de zevende eeuw beide samen. Traditionele dateringen liggen vaak veel vroeger; historici houden het op deze voorzichtigere schattingen. Ayurveda stond nooit op zichzelf. Het beïnvloedde de Tibetaanse Sowa Rigpa en ontmoette Unani, de Grieks-Arabische geneeskunde die met islamitische vorsten naar India kwam. Onder Brits koloniaal bestuur werd westerse geneeskunde de officiële norm. Vanaf het eind van de negentiende eeuw bouwden Indiase hervormers Ayurveda opnieuw op, met eigen colleges, apotheken en gestandaardiseerde middelen. Daarom ziet de Ayurveda van nu er op veel punten anders uit dan de klassieke praktijk.

Kruiden in deze traditie (278)

Planten uit de Bencao Gangmu van Li Shizhen, de grote Chinese materia medica uit de Ming-tijd.

China

Chinese geneeskundige tradities

Klassieke geschriften uit de eerste eeuwen v.Chr. en n.Chr.

De Chinese geneeskunde is een van de oudste doorlopende geneestradities ter wereld. In een graf bij Mawangdui, gesloten in 168 v.Chr., vonden archeologen zijdemanuscripten met recepten tegen tweeënvijftig kwalen. Ze laten zien hoe oud de kennis al was. De klassieke basis ligt in een paar grote werken. De Huangdi Neijing, de "Innerlijke klassieker van de Gele Keizer", kreeg in de laatste eeuwen v.Chr. vorm. Het Shennong Bencao Jing, de kruidenklassieker van de mythische boer-keizer Shennong, beschrijft 365 middelen. Rond 200 n.Chr. schreef Zhang Zhongjing het Shanghan Lun, over koortsziekten, met formules die nog steeds worden gebruikt. Door de eeuwen heen groeide de kennis voortdurend. In 1578 voltooide Li Shizhen het Bencao Gangmu, een enorme encyclopedie met bijna tweeduizend middelen. In de twintigste eeuw werd de traditie in China hervormd en gestandaardiseerd tot wat in het Westen nu "traditionele Chinese geneeskunde" heet.

De inhoudsopgave van de Donguibogam van Heo Jun (1613).

Korea

Koreaanse hanbang en de Donguibogam

Medisch compendium samengesteld in Korea in 1613

De Koreaanse geneeskunde, hanbang of hanui, heeft wortels in de Chinese geneeskunde, maar ontwikkelde zich door de eeuwen tot een eigen traditie. Al in de Goryeo-tijd werd Korea bekend om zijn ginseng, die naar China en Japan werd uitgevoerd. In de vijftiende eeuw zochten Koreaanse artsen bewust naar eigen, inheemse middelen, de hyangyak. In 1433 verscheen de Hyangyak Jipseongbang, een groot werk over middelen uit Korea zelf. Het belangrijkste werk is de Donguibogam, de "Kostbare spiegel van de Oosterse geneeskunde". Koning Seonjo gaf de hofarts Heo Jun (1539–1615) in 1596 de opdracht. Na de Japanse invasies en veel tegenslag voltooide Heo Jun het werk in 1610, en in 1613 werd het gedrukt. UNESCO nam het in 2009 op in het register van het werelddocumentair erfgoed.

Afbeelding van Benzoë

Java, Indonesië

Jamu in Indonesië

Wortels in het Mataram-tijdperk (8e–10e eeuw); UNESCO-erfgoed sinds 2023

Jamu is de traditionele kruidengeneeskunde van Indonesië, vooral van Java en Bali. De wortels gaan ver terug. Stenen vijzels uit de vindplaats Liyangan op Midden-Java, uit het Mataram-tijdperk van de achtste tot tiende eeuw, en reliëfs op de Borobudur wijzen al op het bereiden van kruiden. Aan de hoven van Java, in Surakarta en Yogyakarta, werd de kennis verfijnd. Prinsessen en hofdames gebruikten jamu voor schoonheid en gezondheid. In de negentiende eeuw werd veel van die kennis opgeschreven. In de twintigste eeuw ontstond een grote jamu-industrie. Bekende merken zoals Nyonya Meneer, opgericht in 1919, en Sido Muncul maakten jamu tot een massaproduct. In 2023 erkende UNESCO de "jamu-cultuur" als immaterieel erfgoed.

De eerste van de medische schilderingen van Sangye Gyatso (1653–1705): het paleis van de Medicijnboeddha, omringd door geneeskrachtige planten.

Tibetaans Plateau en de Himalaya

Sowa Rigpa: Tibetaanse geneeskunde

Ontwikkeld vanaf de 8e eeuw; de Vier Tantra's herzien in de 12e eeuw

Sowa Rigpa, de "wetenschap van het genezen", is de traditionele geneeskunde van Tibet, de Himalaya en Mongolië. Ze kreeg vorm in de achtste eeuw, toen koning Trisong Detsen geneeskundigen uit India, China, Perzië en andere landen naar Tibet uitnodigde. De grondlegger volgens de traditie is Yuthok Yonten Gonpo de Oudere, een arts uit de achtste eeuw. Zijn nazaat Yuthok de Jongere herzag in de twaalfde eeuw de Gyushi, de "Vier Tantra's", het hoofdwerk van de Tibetaanse geneeskunde. In 1696 werd in Lhasa het geneeskundig college Chakpori gesticht. In de zeventiende eeuw liet de regent Desi Sangye Gyatso een reeks medische schilderingen maken, die de leer in beeld uitleggen. Na 1959 werd Chakpori verwoest. In 1961 werd in ballingschap in Dharamsala het Men-Tsee-Khang opgericht, dat de traditie voortzet.

Kruiden in deze traditie (31)

Tribulus terrestris uit de Honzō Zufu van Iwasaki Tsunemasa, een Japans kruidenboek uit de Edo-tijd.

Japan

Kampo: Japanse kruidengeneeskunde

Vanaf de 5e–7e eeuw; eigen vorm vooral in de Edo-periode (1603–1868)

Kampo betekent "methode van de Han" en verwijst naar de Chinese oorsprong. Chinese geneeskunde bereikte Japan vanaf de vijfde en zesde eeuw, via Korea en direct uit China, samen met het boeddhisme en het Chinese schrift. Het oudste bewaarde Japanse medische werk is de Ishinpō, in 984 samengesteld door de hofarts Tanba no Yasuyori. In de Edo-periode (1603–1868) ontwikkelden Japanse artsen een eigen, praktische vorm. De school van de "oude formules", met artsen als Yoshimasu Tōdō, ging terug naar het Shanghan Lun en legde nadruk op wat de arts zelf waarneemt. In 1874 bepaalde de Meiji-regering dat nieuwe artsen westerse geneeskunde moesten studeren. Kampo raakte daardoor in de verdrukking. Een kleine groep artsen hield de kennis levend, en in de twintigste eeuw volgde een herleving.

Een geneesmiddel van honing bereiden, uit een Arabische vertaling van Dioscorides (1224).

Van Perzië tot Zuid-Azië

Unani-geneeskunde

Wortels in de Grieks-Romeinse oudheid; uitgewerkt in de islamitische wereld vanaf de 9e eeuw

Unani komt van het Arabische en Perzische woord Yunani, "Grieks". De traditie bouwt voort op de Griekse geneeskunde van Hippocrates en Galenus, die in de islamitische wereld werd vertaald, bewaard en sterk uitgebreid. Vanaf de negende eeuw vertaalden geleerden in Bagdad Griekse medische werken in het Arabisch. Perzische en Arabische artsen zoals ar-Razi (865–925) en Ibn Sina (980–1037) bouwden er een rijk systeem op. Ibn Sina's Canon van de geneeskunde werd eeuwenlang in de islamitische wereld en in Europa bestudeerd. Vanaf de dertiende eeuw kwam Unani met het Sultanaat van Delhi en later de Mogolkeizers naar Zuid-Azië, waar het opbloeide. Na de Britse overheersing zetten artsen als Hakim Ajmal Khan (1868–1927) zich in om de traditie te behouden. Hij stichtte in 1916 het Tibbia College in Delhi.

Kruiden in deze traditie (97)

Uit de keuken

Recepten uit Azië

Alle recepten (39) →

Register

Kruiden uit Azië

Doorzoek kruiden, specerijen en andere natuurlijke ingrediënten op naam, toepassing of tag. Traditioneel gebruik is cultuurhistorische informatie en geen vervanging voor medisch advies.

435 resultaten

  • Let op

    Voeding · № 238

    Limoen

    Citrus aurantiifolia

    Een zure citrusvrucht met veel vitamine C. Het sap werd tegen scheurbuik gegeven en wordt in Azië met honing of zout bij hoest en keelpijn gebruikt.

    Jamu in Indonesië+1Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 732

    Linderawortel (wu yao)

    Lindera aggregata (syn. L. strychnifolia)

    Traditioneel toegeschreven

    Verwarmt en laat qi stromen bij pijn door kou; verwarmt de nieren bij vaak plassen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Paddenstoel · № 41

    Lingzhi

    Ganoderma lucidum

    Een houtzwam uit de traditionele Chinese geneeskunde; bewijs voor behandeleffecten bij mensen is beperkt.

    Chinese geneeskundige tradities+3
  • Let op

    Voeding · № 359

    Linze

    Lens culinaris

    Traditioneel toegeschreven

    Makkelijk verteerbaar, gunstig bij bloedingen en koorts; bloedzuiverend in- en uitwendig; scrub verbetert doorbloeding.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 734

    Lisdodde

    Typha angustifolia (en T. orientalis)

    Traditioneel toegeschreven

    Stopt bloedingen en lost bloedstagnatie op bij pijn.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 516

    Litsea glutinosa

    Litsea glutinosa

    Traditioneel toegeschreven

    Verzachtend, samentrekkend, huidverzachtend, lustopwekkend, krampwerend; bij diarree en dysenterie; uitwendig bij kneuzingen, verstuikingen, reumatische en jichtige gewrichten, schorpioensteken, botbreuken.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 559

    Lodh-boom

    Symplocos racemosa

    Traditioneel toegeschreven

    Verkoelend, licht samentrekkend; bij darmklachten, zware menstruatie, afscheiding door slappe slijmvliezen, oedeem, leverklachten, koorts, huidziekten, bloedend tandvlees, oogziekten, zweren, filariasis (chylurie, olifantsziekte).

    Ayurveda
  • Let op

    Voeding · № 653

    Longan

    Dimocarpus longan

    Traditioneel toegeschreven

    Zoet, verwarmend tonicum voor hart en bloed; goed voor de spijsvertering en rustgevend.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 671

    Lophatherumblad (dan zhu ye)

    Lophatherum gracile

    Traditioneel toegeschreven

    Koelt hitte in hart en maag bij onrust, dorst en aften, en bij pijnlijk plassen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Voeding · № 131

    Lotus

    Nelumbo nucifera

    Vrijwel alle delen worden gebruikt: zaden bij diarree en onrust, wortelstok als voeding, blad bij 'zomerhitte'. Wetenschappelijk bewijs is grotendeels laboratoriumonderzoek.

    Ayurveda+3Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 485

    Luchtaardappel

    Dioscorea bulbifera

    Traditioneel toegeschreven

    Zuiverend, scherp, eetlustremmend; bij syfilis, aambeien, dysenterie, zweren.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 693

    Luipaardlelie (she gan)

    Iris domestica (syn. Belamcanda chinensis)

    Traditioneel toegeschreven

    Koelt hitte en ontgift bij ernstige keelpijn en hoest met veel heet slijm.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 544

    Madanphal

    Randia dumetorum

    Traditioneel toegeschreven

    Vruchtschil zweetdrijvend en krampwerend; schors kalmerend en zenuwkalmerend; schors in- en uitwendig bij reuma, kneuzingen en botpijn bij koorts, diarree en dysenterie; vrucht braakopwekkend bij acute bronchitis en astma; schorpioensteken.

    Ayurveda
  • Let op

    Mineraal · № 795

    Magnetiet

    Magnetitum (ijzeroxide)

    Traditioneel toegeschreven

    Kalmeert de geest en opstijgende lever-yang en helpt de nieren de longenergie vast te houden.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 655

    Magnoliaknop (xin yi hua)

    Magnolia biondii (syn. M. liliflora)

    Traditioneel toegeschreven

    Verwarmt en opent de neus bij verstopte bijholten en hoofdpijn door wind-kou.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 727

    Magnoliaschors (hou po)

    Magnolia officinalis

    Traditioneel toegeschreven

    Laat qi dalen, droogt vocht en lost voedselstagnatie en slijm op.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Kruid · № 520

    Mahua

    Madhuca longifolia

    Traditioneel toegeschreven

    Bloemen verkoelend, verzachtend, slijmoplossend, versterkend, voedend; schors samentrekkend en versterkend; bij diabetes en reuma, bloedend tandvlees, amandel- en keelontsteking, jeuk, bronchitis, hoest, aambeien.

    Ayurveda
  • Let op

    Paddenstoel · № 589

    Maitake

    Grifola frondosa

    Traditioneel toegeschreven

    Adaptogeen; activeert immuuncellen tegen kanker (macrofagen, NK-cellen, T-cellen), vermindert stress en versterkt de weerstand tegen verkoudheid en griep.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Voeding · № 730

    Mandarijn

    Citrus reticulata

    Traditioneel toegeschreven

    De rijpe schil (chen pi) laat de qi van milt en long stromen en lost slijm op; de groene schil (qing pi) laat leverqi stromen.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Kruid · № 348

    Mandukaparni

    Centella asiatica

    Traditioneel toegeschreven

    Zuiverend, versterkend, urinedrijvend, lokaal stimulerend, kalmerend; bij chronische zweren, eczeem, psoriasis, lepra, epilepsie, krankzinnigheid, klierzwellingen, abcessen, chronische reuma, diarree bij kinderen.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Voeding · № 248

    Mango

    Mangifera indica

    Traditioneel toegeschreven

    Verkoelend kruid, voorkomt branderig gevoel en houdt koel bij hitte; spijsverteringsbevorderend; goed voor huid en haar.

    Ayurveda+2Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 476

    Mangogember

    Curcuma amada

    Traditioneel toegeschreven

    Windverdrijvend, verkoelend, aromatisch, bitter, maagversterkend, samentrekkend, cholesterolverlagend; uitwendig bij kneuzingen, verstuikingen en huidziekten; bloedzuiverend.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 216

    Marjolein

    Origanum majorana

    Een mild aromatisch keukenkruid, verwant aan oregano. Het werd als thee bij een opgeblazen buik, verkoudheid en onrust gedronken; onderzoek bij mensen is schaars.

    Unani-geneeskunde+2Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 493

    Melkhaag

    Euphorbia neriifolia

    Traditioneel toegeschreven

    Melksap drastisch laxerend en slijmoplossend, uitwendig huidprikkelend; wortel krampwerend; bij vergrote lever en milt, oedeem, lepra; uitwendig op wratten, bij oorpijn, zweren en schurft; wortel bij schorpioen- en slangenbeten.

    Ayurveda
  • Let op

    Mineraal · № 800

    Menie

    Minium (loodoxide)

    Traditioneel toegeschreven

    Werd uitwendig gebruikt om pus af te voeren en wonden te laten genezen; bevat lood.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 762

    Moerbeimaretak (sang ji sheng)

    Taxillus chinensis (syn. Loranthus parasiticus)

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkt lever en nieren, verdrijft wind en vocht, voedt het bloed en kalmeert de foetus.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Voeding · № 763

    Monnikfruit (luo han guo)

    Siraitia grosvenorii (syn. Momordica grosvenori)

    Traditioneel toegeschreven

    Bevochtigt en koelt de longen bij droge hoest en vermindert gezwollen klieren.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 753

    Morindawortel (ba ji tian)

    Morinda officinalis

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkt de nier-yang en verdrijft wind, kou en vocht uit rug en benen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 527

    Moringa

    Moringa oleifera

    Traditioneel toegeschreven

    Krampwerend, stimulerend, slijmoplossend, urinedrijvend, steenoplossend; bladeren bij scheurbuik en catarre, winderigheid bij kinderen, wonden en zwellingen; schors hartstimulerend bij astma en hoest.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Kruid · № 341

    Mosterdzaad

    Brassica juncea

    Traditioneel toegeschreven

    Plant bitter, licht laxerend, versterkend; olie stimulerend en huidprikkelend, antiseptisch; bij borstklachten bij kinderen, spierreuma, stijve nek, ontstekingen en zenuwpijn, buikkrampen, hardnekkig braken.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Voeding · № 792

    Moutstroop

    Saccharum granorum (maltose)

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkt qi en milt, verzacht pijn door kou in het midden en bevochtigt de longen.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Voeding · № 358

    Mungboon

    Vigna radiata

    Traditioneel toegeschreven

    Licht en goed verteerbaar, sattvisch (rust in het hoofd); bij koorts, zweren en bloedaandoeningen; khichadi met takra 7–10 dagen als reinigingskuur; zeepvervanger maakt de huid zacht.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 509

    Muskusmalva

    Hibiscus abelmoschus

    Traditioneel toegeschreven

    Stimulerend, windverdrijvend, verkoelend, urinedrijvend, verzachtend, maagversterkend, krampwerend, versterkend; bij zenuwzwakte, hysterie, indigestie, gonorroe, catarre van blaas en luchtwegen, jeuk.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 530

    Nachtjasmijn

    Nyctanthes arbor-tristis

    Traditioneel toegeschreven

    Galbevorderend, ontwormend, laxerend, koortsverlagend, ontstekingsremmend.

    Ayurveda
  • Let op

    Voeding · № 425

    Nangka

    Artocarpus integrifolia

    Traditioneel toegeschreven

    Rijpe vrucht verzachtend, voedend, laxerend; onrijpe vrucht samentrekkend; melksap bij klierzwellingen, abcessen en slangenbeten; wortel bij diarree; blad en wortel bij huidziekten.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 39

    Neem

    Azadirachta indica

    Al eeuwen gebruikt in de traditionele geneeskunde van India, maar er is onvoldoende klinisch bewijs voor medische voordelen.

    Ayurveda+3