Traditie in Azië

Kampo: Japanse kruidengeneeskunde

Vanaf de 5e–7e eeuw; eigen vorm vooral in de Edo-periode (1603–1868)

Tribulus terrestris uit de Honzō Zufu van Iwasaki Tsunemasa, een Japans kruidenboek uit de Edo-tijd. Iwasaki Tsunemasa · publiek domein

Geschiedenis

Kampo betekent "methode van de Han" en verwijst naar de Chinese oorsprong. Chinese geneeskunde bereikte Japan vanaf de vijfde en zesde eeuw, via Korea en direct uit China, samen met het boeddhisme en het Chinese schrift.

Het oudste bewaarde Japanse medische werk is de Ishinpō, in 984 samengesteld door de hofarts Tanba no Yasuyori. In de Edo-periode (1603–1868) ontwikkelden Japanse artsen een eigen, praktische vorm. De school van de "oude formules", met artsen als Yoshimasu Tōdō, ging terug naar het Shanghan Lun en legde nadruk op wat de arts zelf waarneemt.

In 1874 bepaalde de Meiji-regering dat nieuwe artsen westerse geneeskunde moesten studeren. Kampo raakte daardoor in de verdrukking. Een kleine groep artsen hield de kennis levend, en in de twintigste eeuw volgde een herleving.

Kernideeën

Kampo deelt de basis van de Chinese geneeskunde, maar is eenvoudiger en praktischer. In plaats van ingewikkelde theorie staat het "patroon" centraal: de combinatie van verschijnselen die bij een bepaalde formule hoort.

Een bijzonder Japans onderdeel is de buikdiagnose, fukushin. De arts betast de buik om spanning, gevoeligheid en weerstand te voelen, en kiest op basis daarvan een formule.

Kampo werkt met vaste formules, die als geheel worden voorgeschreven en niet per patiënt worden aangepast.

Kennis en overdracht

In de Edo-periode werd Kampo in families en scholen doorgegeven. Vanaf de achttiende eeuw kwam ook Europese geneeskunde via de Nederlanders op Dejima binnen, het rangaku, en sommige artsen combineerden beide.

Na de Meiji-hervorming bleven alleen artsen die al praktiseerden Kampo gebruiken. Pas na de Tweede Wereldoorlog kreeg Kampo weer een plaats in de opleidingen.

Tegenwoordig schrijven veel Japanse artsen, opgeleid in westerse geneeskunde, ook Kampo voor. Kampo is sinds 2001 onderdeel van het medische curriculum.

Teksten en figuren

De Ishinpō uit 984 is het oudste Japanse medische werk. Het verzamelt kennis uit Chinese bronnen, waarvan sommige verder verloren zijn gegaan.

Voor de Kampo-praktijk is het Shanghan Lun van Zhang Zhongjing, uit ongeveer 200 n.Chr., het belangrijkste klassieke werk. Japanse artsen schreven er veel commentaren op.

In de Edo-periode verschenen veel Japanse werken over formules en buikdiagnose.

Vandaag

Kampo is in Japan volledig opgenomen in de reguliere zorg. In 1976 werden de eerste Kampo-middelen opgenomen in de nationale ziektekostenverzekering; nu worden 148 formules vergoed.

De meeste Kampo wordt verkocht als gestandaardiseerde granulaten, gemaakt door farmaceutische bedrijven. Veel ziekenhuisartsen schrijven ze voor, vaak naast westerse medicijnen.

Er is veel wetenschappelijk onderzoek naar Kampo in Japan.

Natuur in de traditie

Kampo-formules bestaan uit een vaste combinatie van planten. Een bekende formule is kakkontō, met kudzu, kaneel, pioen, zoethout, gember, jujube en efedra, gebruikt bij beginnende verkoudheid.

Andere veelgebruikte planten zijn ginseng en bupleurum. Yokukansan wordt in Japan gebruikt bij onrust bij ouderen.

De planten komen deels uit Japan, maar grotendeels uit China.

Respectvol omgaan

Kampo is in Japan een gewone geneeskunde. Ook Kampo-middelen hebben bijwerkingen. Een bekend voorbeeld: de formule shōsaikotō, met bupleurum, werd in verband gebracht met longontsteking, vooral in combinatie met interferon.

Zoethout, in veel formules, kan bij langdurig gebruik de bloeddruk verhogen. Efedra belast het hart.

Uit de keuken

Recepten met kruiden uit deze traditie

Er staat nog geen recept uit deze traditie op de site. Deze recepten gebruiken wel kruiden die zij kent.

Kruiden in deze traditie

Let op
Azië · Voeding · № 272
Abrikoos
Prunus armeniaca
Traditioneel toegeschreven
Hoestremmend, samentrekkend, antibacterieel, pijnstillend, urinedrijvend, ontstekingsremmend; wilde kers onderdrukt de hoest.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 303
Achyranthes-wortel (huai niu xi)
Achyranthes bidentata
Traditioneel toegeschreven
Circulatiebevorderend, levertonicum, pijnstillend.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 705
Akebia (mu tong)
Akebia trifoliata (en A. quinata)
Traditioneel toegeschreven
Voert hitte af via de urine bij pijnlijk plassen, aften en onrust; bevordert de melkafscheiding.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 678
Amoerkurkboomschors (huang bai)
Phellodendron amurense
Traditioneel toegeschreven
Voert vochtige hitte af uit het onderlichaam en koelt hitte door nier-yin-tekort.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 670
Anemarrhenawortel (zhi mu)
Anemarrhena asphodeloides
Traditioneel toegeschreven
Koelt hitte in longen en maag en voedt yin bij koorts, dorst en nachtzweten.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 149
Astragaluswortel (huang qi)
Astragalus membranaceus
In de Chinese geneeskunde een belangrijk versterkend kruid ('qi-tonicum') bij vermoeidheid, vatbaarheid voor verkoudheid en zweten. NCCIH meldt dat er weinig betrouwbaar onderzoek bij mensen is.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 36
Aziatische ginseng
Panax ginseng (ook P. quinquefolius)
Onderzoek bestaat vooral uit kleine, korte studies; er is weinig bewijs voor gezondheidseffecten.
Chinese geneeskundige tradities+3
Let op
Azië · Kruid · № 677
Baikal-glidkruid (huang qin)
Scutellaria baicalensis
Traditioneel toegeschreven
Koelt en droogt vochtige hitte, vooral in de longen en het bovenlichaam; kalmeert een onrustige foetus door hitte.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 310
Ballonbloem
Platycodon grandiflorus
Traditioneel toegeschreven
Slijmoplossend, schimmelwerend, antibacterieel, bloedsuikerverlagend.
Chinese geneeskundige tradities+3
Let op
Azië · Kruid · № 293
Behaarde engelwortel (du huo)
Angelica pubescens
Traditioneel toegeschreven
Antireumatisch, pijnstillend, ontstekingsremmend.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 747
Bereide monnikskap (fu zi)
Aconitum carmichaelii (bereide zijwortel)
Traditioneel toegeschreven
Sterkst verwarmende middel in de Chinese geneeskunde, bij ineenstorting van yang en pijn door kou.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Europa · Kruid · № 64
Bijvoet
Artemisia vulgaris
Traditioneel gebruikt als bitter voor de spijsvertering en bij een uitblijvende menstruatie. Klinisch bewijs ontbreekt grotendeels.
Angelsaksische geneeskunde+4Volksgeloof
Let op
Azië · Kruid · № 123
Bittere sinaasappel
Citrus × aurantium
De gedroogde onrijpe vrucht (zhi shi) en schil worden in de Chinese geneeskunde bij een opgeblazen gevoel en trage spijsvertering gebruikt. NCCIH waarschuwt dat afslankproducten met bittere sinaasappel (synefrine) risico's voor hart en bloeddruk geven.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 710
Capillaris-alsem (yin chen hao)
Artemisia capillaris
Traditioneel toegeschreven
Voert vochtige hitte af uit lever en galblaas; hoofdkruid bij geelzucht.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 290
Chinees goudscherm (chai hu)
Bupleurum chinense
Traditioneel toegeschreven
Energietonicum, leverstimulerend, verkoelend, antibacterieel, ontstekingsremmend, pijnstillend, galbevorderend, cholesterolverlagend.
Chinese geneeskundige tradities+3
Let op
Azië · Kruid · № 148
Chinees klokje (lian qiao)
Forsythia suspensa
De vruchten (lian qiao) zijn in de Chinese geneeskunde een 'verkoelend' kruid bij beginnende verkoudheid met keelpijn en koorts, en bij huidontstekingen. Er is weinig klinisch onderzoek naar lian qiao alleen.
Chinese geneeskundige tradities+3
Let op
Azië · Kruid · № 738
Chinese bijvoet (ai ye)
Artemisia argyi
Traditioneel toegeschreven
Verwarmt de meridianen en baarmoeder, stopt bloedingen door kou en verlicht pijn; het kruid van moxa.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Voeding · № 636
Chinese dadel
Ziziphus jujuba
Traditioneel toegeschreven
Zoet en versterkend bij vermoeidheid, bloedarmoede en weinig energie; bouwt kracht en bloed op en maakt kruidengerechten zachter.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 125
Chinese efedra (ma huang)
Ephedra sinica
Bevat efedrine, dat de luchtwegen verwijdt en het zenuwstelsel en hart stimuleert. Het is de oorsprong van moderne efedrine- en pseudo-efedrinemedicijnen. Als supplement is het gevaarlijk gebleken.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 120
Chinese engelwortel (dang gui)
Angelica sinensis
In de Chinese geneeskunde een van de belangrijkste kruiden om 'het bloed te voeden', vooral bij menstruatieklachten. Westerse studies vonden geen duidelijk effect op overgangsklachten.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 679
Chinese gentiaan (long dan cao)
Gentiana scabra
Traditioneel toegeschreven
Voert vochtige hitte en vuur af uit lever en galblaas.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 304
Chinese gouddraad (huang lian)
Coptis chinensis
Traditioneel toegeschreven
Galbevorderend, antibacterieel, pijnstillend, kalmerend, ontstekingsremmend.
Chinese geneeskundige tradities+3
Let op
Azië · Kruid · № 663
Chinese hazelwortel (xi xin)
Asarum sieboldii (en A. heterotropoides)
Traditioneel toegeschreven
Verwarmt bij wind-kou, verlicht pijn door kou en maakt koud slijm in de longen los.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 729
Chinese kardemom (sha ren)
Amomum villosum (en A. kravanh)
Traditioneel toegeschreven
Verwarmt de milt, vormt vocht om, kalmeert een onrustige foetus en voorkomt dat tonica zwaar op de maag liggen.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 768
Chinese vleugeltjesbloem (yuan zhi)
Polygala tenuifolia
Traditioneel toegeschreven
Kalmeert de geest, haalt slijm uit 'de openingen van het hart' en uit de longen.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Voeding · № 635
Chinese yam
Dioscorea polystachya (syn. D. opposita)
Traditioneel toegeschreven
Versterkt milt, maag en longen, helpt de hormoonhuishouding bij vrouwen te reguleren en zou de bloedsuiker verlagen.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 665
Chinese zilverkaars (sheng ma)
Actaea cimicifuga (syn. Cimicifuga foetida)
Traditioneel toegeschreven
Verdrijft wind-hitte, helpt uitslag doorkomen en tilt de energie op bij verzakkingen.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 124
Chrysant
Chrysanthemum × morifolium
De bloemen (ju hua) worden in de Chinese geneeskunde gebruikt als 'verkoelend' middel bij verkoudheid met koorts, hoofdpijn en vermoeide, rode ogen. Klinisch bewijs is beperkt.
Chinese geneeskundige tradities+3
Let op
Azië · Kruid · № 731
Costuswortel (mu xiang)
Dolomiaea costus (syn. Saussurea lappa, Aucklandia lappa)
Traditioneel toegeschreven
Laat de qi in milt, maag, darm, lever en galblaas stromen; helpt tonica verteren.
Ayurveda+3
Let op
Azië · Kruid · № 659
Dahurische engelwortel (bai zhi)
Angelica dahurica
Traditioneel toegeschreven
Verdrijft wind-kou, opent de neus en verlicht hoofdpijn en tandpijn; helpt pus afvoeren.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Paddenstoel · № 701
Eikhaas (zhu ling)
Polyporus umbellatus
Traditioneel toegeschreven
Voert vocht af via de urine bij oedeem en moeizaam plassen.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 336
Evodiavrucht (wu zhu yu)
Tetradium ruticarpum (syn. Evodia rutaecarpa)
Traditioneel toegeschreven
Pijnstillend, antibacterieel, verwarmend, stimulerend.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 200
Gardenia
Gardenia jasminoides
Traditioneel toegeschreven
Koortsverlagend, kalmerend, bloeddrukverlagend, antibacterieel, galbevorderend.
Chinese geneeskundige tradities+3Volksgeloof
Let op
Azië · Kruid · № 774
Gastrodiaknol (tian ma)
Gastrodia elata
Traditioneel toegeschreven
Kalmeert leverwind en verlicht hoofdpijn, duizeligheid en krampen.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 1
Gember
Zingiber officinale
Helpt bij misselijkheid, stimuleert de bloedsomloop en heeft een verwarmende werking.
Ayurveda+6Volksgeloof
Let op
Azië · Mineraal · № 668
Gips
Gypsum fibrosum (calciumsulfaat)
Traditioneel toegeschreven
Sterk koelend bij hoge koorts met dorst en zweten, longhitte en maagvuur.
Chinese geneeskundige tradities+1