Naar de inhoud
Herbs & Cultures

Inkt, lotus en rijstpapier

Azië

435 kruiden · 7 tradities

Azië omvat uiteenlopende geneeswijzen die zich over lange tijd ontwikkelden. Ayurveda en Chinese geneeskunde zijn invloedrijke tradities, maar vertegenwoordigen niet alle kennis en culturen van het continent.

Kenmerkende planten

Geschiedenis en vandaag

Culturen en tradities

Tijdsaanduidingen verwijzen waar mogelijk naar bronnen of vastgelegde teksten. Veel mondelinge kennis is ouder dan haar eerste schriftelijke vermelding.

Palmbladeren met de Sushruta Samhita, Nepal; tekst uit de 12e–13e eeuw.

Indiaas subcontinent

Ayurveda

Zuid-Azië; klassieke teksten opgebouwd over eeuwen

Ayurveda betekent letterlijk "kennis van het leven": āyus is leven, veda is kennis. De wortels liggen diep in de geschiedenis van Zuid-Azië. In de Vedische teksten, vooral de Atharvaveda, komen al geneeskrachtige planten en spreuken tegen ziekte voor, maar een samenhangend medisch systeem tekent zich pas later af. Dat systeem kreeg vorm in drie klassieke werken die samen de Bṛhat Trayī heten, "de grote drie": de Charaka Samhita, over inwendige geneeskunde, de Sushruta Samhita, over chirurgie, en de Ashtanga Hridaya van Vagbhata. De eerste twee groeiden over eeuwen en kregen hun huidige vorm ruwweg tussen enkele eeuwen vóór en enkele eeuwen na het begin van onze jaartelling. Vagbhata vatte rond de zevende eeuw beide samen. Traditionele dateringen liggen vaak veel vroeger; historici houden het op deze voorzichtigere schattingen. Ayurveda stond nooit op zichzelf. Het beïnvloedde de Tibetaanse Sowa Rigpa en ontmoette Unani, de Grieks-Arabische geneeskunde die met islamitische vorsten naar India kwam. Onder Brits koloniaal bestuur werd westerse geneeskunde de officiële norm. Vanaf het eind van de negentiende eeuw bouwden Indiase hervormers Ayurveda opnieuw op, met eigen colleges, apotheken en gestandaardiseerde middelen. Daarom ziet de Ayurveda van nu er op veel punten anders uit dan de klassieke praktijk.

Kruiden in deze traditie (278)

Planten uit de Bencao Gangmu van Li Shizhen, de grote Chinese materia medica uit de Ming-tijd.

China

Chinese geneeskundige tradities

Klassieke geschriften uit de eerste eeuwen v.Chr. en n.Chr.

De Chinese geneeskunde is een van de oudste doorlopende geneestradities ter wereld. In een graf bij Mawangdui, gesloten in 168 v.Chr., vonden archeologen zijdemanuscripten met recepten tegen tweeënvijftig kwalen. Ze laten zien hoe oud de kennis al was. De klassieke basis ligt in een paar grote werken. De Huangdi Neijing, de "Innerlijke klassieker van de Gele Keizer", kreeg in de laatste eeuwen v.Chr. vorm. Het Shennong Bencao Jing, de kruidenklassieker van de mythische boer-keizer Shennong, beschrijft 365 middelen. Rond 200 n.Chr. schreef Zhang Zhongjing het Shanghan Lun, over koortsziekten, met formules die nog steeds worden gebruikt. Door de eeuwen heen groeide de kennis voortdurend. In 1578 voltooide Li Shizhen het Bencao Gangmu, een enorme encyclopedie met bijna tweeduizend middelen. In de twintigste eeuw werd de traditie in China hervormd en gestandaardiseerd tot wat in het Westen nu "traditionele Chinese geneeskunde" heet.

De inhoudsopgave van de Donguibogam van Heo Jun (1613).

Korea

Koreaanse hanbang en de Donguibogam

Medisch compendium samengesteld in Korea in 1613

De Koreaanse geneeskunde, hanbang of hanui, heeft wortels in de Chinese geneeskunde, maar ontwikkelde zich door de eeuwen tot een eigen traditie. Al in de Goryeo-tijd werd Korea bekend om zijn ginseng, die naar China en Japan werd uitgevoerd. In de vijftiende eeuw zochten Koreaanse artsen bewust naar eigen, inheemse middelen, de hyangyak. In 1433 verscheen de Hyangyak Jipseongbang, een groot werk over middelen uit Korea zelf. Het belangrijkste werk is de Donguibogam, de "Kostbare spiegel van de Oosterse geneeskunde". Koning Seonjo gaf de hofarts Heo Jun (1539–1615) in 1596 de opdracht. Na de Japanse invasies en veel tegenslag voltooide Heo Jun het werk in 1610, en in 1613 werd het gedrukt. UNESCO nam het in 2009 op in het register van het werelddocumentair erfgoed.

Afbeelding van Benzoë

Java, Indonesië

Jamu in Indonesië

Wortels in het Mataram-tijdperk (8e–10e eeuw); UNESCO-erfgoed sinds 2023

Jamu is de traditionele kruidengeneeskunde van Indonesië, vooral van Java en Bali. De wortels gaan ver terug. Stenen vijzels uit de vindplaats Liyangan op Midden-Java, uit het Mataram-tijdperk van de achtste tot tiende eeuw, en reliëfs op de Borobudur wijzen al op het bereiden van kruiden. Aan de hoven van Java, in Surakarta en Yogyakarta, werd de kennis verfijnd. Prinsessen en hofdames gebruikten jamu voor schoonheid en gezondheid. In de negentiende eeuw werd veel van die kennis opgeschreven. In de twintigste eeuw ontstond een grote jamu-industrie. Bekende merken zoals Nyonya Meneer, opgericht in 1919, en Sido Muncul maakten jamu tot een massaproduct. In 2023 erkende UNESCO de "jamu-cultuur" als immaterieel erfgoed.

De eerste van de medische schilderingen van Sangye Gyatso (1653–1705): het paleis van de Medicijnboeddha, omringd door geneeskrachtige planten.

Tibetaans Plateau en de Himalaya

Sowa Rigpa: Tibetaanse geneeskunde

Ontwikkeld vanaf de 8e eeuw; de Vier Tantra's herzien in de 12e eeuw

Sowa Rigpa, de "wetenschap van het genezen", is de traditionele geneeskunde van Tibet, de Himalaya en Mongolië. Ze kreeg vorm in de achtste eeuw, toen koning Trisong Detsen geneeskundigen uit India, China, Perzië en andere landen naar Tibet uitnodigde. De grondlegger volgens de traditie is Yuthok Yonten Gonpo de Oudere, een arts uit de achtste eeuw. Zijn nazaat Yuthok de Jongere herzag in de twaalfde eeuw de Gyushi, de "Vier Tantra's", het hoofdwerk van de Tibetaanse geneeskunde. In 1696 werd in Lhasa het geneeskundig college Chakpori gesticht. In de zeventiende eeuw liet de regent Desi Sangye Gyatso een reeks medische schilderingen maken, die de leer in beeld uitleggen. Na 1959 werd Chakpori verwoest. In 1961 werd in ballingschap in Dharamsala het Men-Tsee-Khang opgericht, dat de traditie voortzet.

Kruiden in deze traditie (31)

Tribulus terrestris uit de Honzō Zufu van Iwasaki Tsunemasa, een Japans kruidenboek uit de Edo-tijd.

Japan

Kampo: Japanse kruidengeneeskunde

Vanaf de 5e–7e eeuw; eigen vorm vooral in de Edo-periode (1603–1868)

Kampo betekent "methode van de Han" en verwijst naar de Chinese oorsprong. Chinese geneeskunde bereikte Japan vanaf de vijfde en zesde eeuw, via Korea en direct uit China, samen met het boeddhisme en het Chinese schrift. Het oudste bewaarde Japanse medische werk is de Ishinpō, in 984 samengesteld door de hofarts Tanba no Yasuyori. In de Edo-periode (1603–1868) ontwikkelden Japanse artsen een eigen, praktische vorm. De school van de "oude formules", met artsen als Yoshimasu Tōdō, ging terug naar het Shanghan Lun en legde nadruk op wat de arts zelf waarneemt. In 1874 bepaalde de Meiji-regering dat nieuwe artsen westerse geneeskunde moesten studeren. Kampo raakte daardoor in de verdrukking. Een kleine groep artsen hield de kennis levend, en in de twintigste eeuw volgde een herleving.

Een geneesmiddel van honing bereiden, uit een Arabische vertaling van Dioscorides (1224).

Van Perzië tot Zuid-Azië

Unani-geneeskunde

Wortels in de Grieks-Romeinse oudheid; uitgewerkt in de islamitische wereld vanaf de 9e eeuw

Unani komt van het Arabische en Perzische woord Yunani, "Grieks". De traditie bouwt voort op de Griekse geneeskunde van Hippocrates en Galenus, die in de islamitische wereld werd vertaald, bewaard en sterk uitgebreid. Vanaf de negende eeuw vertaalden geleerden in Bagdad Griekse medische werken in het Arabisch. Perzische en Arabische artsen zoals ar-Razi (865–925) en Ibn Sina (980–1037) bouwden er een rijk systeem op. Ibn Sina's Canon van de geneeskunde werd eeuwenlang in de islamitische wereld en in Europa bestudeerd. Vanaf de dertiende eeuw kwam Unani met het Sultanaat van Delhi en later de Mogolkeizers naar Zuid-Azië, waar het opbloeide. Na de Britse overheersing zetten artsen als Hakim Ajmal Khan (1868–1927) zich in om de traditie te behouden. Hij stichtte in 1916 het Tibbia College in Delhi.

Kruiden in deze traditie (97)

Uit de keuken

Recepten uit Azië

Alle recepten (39) →

Register

Kruiden uit Azië

Doorzoek kruiden, specerijen en andere natuurlijke ingrediënten op naam, toepassing of tag. Traditioneel gebruik is cultuurhistorische informatie en geen vervanging voor medisch advies.

435 resultaten

  • Let op

    Kruid · № 483

    Jivanti-orchidee

    Dendrobium macraei

    Traditioneel toegeschreven

    Stimulerend, verzachtend, versterkend, verkoelend, bloeddrukverlagend; bij zwakte door zaadverlies, slangenbeten en schorpioensteken.

    Ayurveda
  • Let op

    Voeding · № 645

    Jobstranen

    Coix lacryma-jobi

    Traditioneel toegeschreven

    Voedzaam graan dat vocht uit het lichaam verdrijft; bij artritis en reuma, plasbevorderend, en ter verlichting van een volle borst en maagzweren.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Kruid · № 458

    Jyotishmati

    Celastrus paniculatus

    Traditioneel toegeschreven

    Olie huidprikkelend; zaden zuiverend, stimulerend, zenuwversterkend, verbeteren geheugen en verstand; bij reuma, jicht, verlamming, lepra, beriberi; bladsap tegengif bij opiumvergiftiging; schors abortief.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 752

    Kaardebolwortel (xu duan)

    Dipsacus asper

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkt lever en nieren, helpt botbreuken herstellen en kalmeert de foetus.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 417

    Kadam

    Anthocephalus indicus

    Traditioneel toegeschreven

    Schors versterkend, koortsverlagend, samentrekkend; vrucht verkoelend; bij koorts, aften en mondontsteking, oogontsteking, maagirritatie bij kinderen, slangenbeten.

    Ayurveda
  • Let op

    Voeding · № 733

    Kaki

    Diospyros kaki

    Traditioneel toegeschreven

    Het kelkje laat de maagenergie dalen bij hik en oprispingen.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 695

    Kale stekelwinde (tu fu ling)

    Smilax glabra

    Traditioneel toegeschreven

    Voert vochtige hitte af, vooral via de huid en bij gewrichtsklachten.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 402

    Kalmoes

    Acorus calamus

    Traditioneel toegeschreven

    Windverdrijvend, versterkend, stimulerend; herstelt keel en stem (zangers), verbetert concentratie/helder denken, bij winderigheid en zuurbranden.

    Ayurveda+4
  • Let op

    Kruid · № 521

    Kamala

    Mallotus philippensis

    Traditioneel toegeschreven

    Laxerend, ontwormend (specifiek tegen lintworm), samentrekkend; zalf bij ringworm, schurft, herpes en parasitaire huidziekten, lepra-uitslag, syfilitische zweren.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 407

    Kameeldoorn

    Alhagi pseudalhagi

    Traditioneel toegeschreven

    Laxerend, urinedrijvend, slijmoplossend; bij urineretentie, hoornvliestroebeling; manna versterkend, galbevorderend, bloedzuiverend.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 686

    Kameleonplant (yu xing cao)

    Houttuynia cordata

    Traditioneel toegeschreven

    Ontgift en voert pus af, vooral bij longinfecties; plasbevorderend.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Anders · № 141

    Kamfer

    Cinnamomum camphora

    Uitwendig in wrijfmiddelen tegen spierpijn, jeuk en verstopte neus; het geeft een verkoelend en verdovend gevoel. Er is enig bewijs voor kortdurende verlichting.

    Ayurveda+3
  • Let op

    Voeding · № 38

    Kaneel

    Cinnamomum verum

    Specerij uit de binnenbast. Onderzoek naar gezondheidseffecten is voorlopig; kaneel is geen behandeling.

    Ayurveda+8Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 699

    Kansui-wolfsmelk (gan sui)

    Euphorbia kansui

    Traditioneel toegeschreven

    Werd gebruikt als zeer sterk vochtafdrijvend purgeermiddel bij vocht in borst en buik.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 555

    Kantakari

    Solanum surattense

    Traditioneel toegeschreven

    Windverdrijvend, sterk urinedrijvend, slijmoplossend, koortsverlagend, spijsverteringsbevorderend, samentrekkend; bij koorts, hoest, astma, kiespijn, keelpijn, gonorroe, reuma; bevordert conceptie.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 143

    Katuka

    Picrorhiza kurroa

    Een zeer bitter kruid dat in de Ayurveda en de Tibetaanse geneeskunde bij leverklachten, koorts en spijsverteringsproblemen wordt gebruikt. Onderzoek is vooral dierexperimenteel.

    Ayurveda+3
  • Let op

    Kruid · № 830

    Kencur

    Kaempferia galanga

    Aromatische wortelstok, in jamu gebruikt bij hoest, vermoeidheid en spierpijn.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 342

    Kerrieblad

    Murraya koenigii

    Traditioneel toegeschreven

    Niet verwarmend en niet verkoelend; wekt de eetlust en bevordert de spijsvertering zonder oververhitting; goed voor huid en haar.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 647

    Kievitsbloembol (bei mu)

    Fritillaria cirrhosa

    Traditioneel toegeschreven

    Lost slijm op en maakt verstopte longen vrij; samen met peer bij droge luchtwegen en een verhitte borst.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Voeding · № 361

    Kikkererwt

    Cicer arietinum

    Traditioneel toegeschreven

    Bindmiddel en reinigend in huidmaskers en scrubs.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Voeding · № 246

    Kiwi

    Actinidia deliciosa

    Een vrucht met veel vitamine C en vezels. Kleine studies wijzen op een licht gunstig effect bij verstopping, en ook bij slaap; het enzym actinidine maakt vlees mals.

    Chinese geneeskundige tradities+1Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 832

    Kleine galgant

    Alpinia officinarum

    Aromatische wortelstok, traditioneel gebruikt bij spijsverteringsklachten.

    Chinese geneeskundige tradities+3
  • Let op

    Voeding · № 758

    Knoflookgras

    Allium tuberosum

    Traditioneel toegeschreven

    Het zaad versterkt de nier-yang en verwarmt maag en milt.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 746

    Koekruidzaad (wang bu liu xing)

    Gypsophila vaccaria (syn. Vaccaria segetalis)

    Traditioneel toegeschreven

    Laat bloed stromen, bevordert menstruatie en melkafscheiding en vermindert pijnlijke zwellingen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Voeding · № 357

    Kokospalm

    Cocos nucifera

    Traditioneel toegeschreven

    Verkoelend, urinedrijvend, antiseptisch, laxerend; wortel bij baarmoederziekten, bronchitis, leverklachten, dysenterie, keelpijn (gorgelen); kokoswater bij dorst, koorts, urineklachten en braken; as bij schurft en kiespijn.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Voeding · № 500

    Kokum

    Garcinia indica

    Traditioneel toegeschreven

    Vrucht verkoelend, galbevorderend, verzachtend, tegen scheurbuik; schors samentrekkend; olie bij dysenterie, slijmerige diarree, tuberculose, huidziekten, kloven in de lippen, zalfbasis; vrucht bij netelroos.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 232

    Komijn

    Cuminum cyminum

    Traditioneel toegeschreven

    Windverdrijvend, aromatisch, maagversterkend, stimulerend, samentrekkend, verkoelend; bij gonorroe, chronische diarree, indigestie, heesheid; olie als bron van thymol tegen mijnwormen.

    Ayurveda+3Volksgeloof
  • Let op

    Voeding · № 261

    Komkommer

    Cucumis sativus

    Traditioneel toegeschreven

    Vrucht voedend en verzachtend; zaden verkoelend, urinedrijvend, versterkend; bij keelklachten, sterk urinedrijvend met suiker, bij koorts.

    Ayurveda+2Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 725

    Koreaanse munt (huo xiang)

    Agastache rugosa (ook Pogostemon cablin)

    Traditioneel toegeschreven

    Vormt vocht om dat milt en maag blokkeert en remt misselijkheid, ook bij zomerverkoudheid.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 711

    Kransmalvazaad (dong kui zi)

    Malva verticillata (ook Abutilon theophrasti)

    Traditioneel toegeschreven

    Verzachtend en plasbevorderend bij pijnlijk plassen en stenen; bevordert de melkafscheiding.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 920

    Kratom

    Mitragyna speciosa

    Boom uit de koffiefamilie, tot vijfentwintig meter hoog, met grote, glanzende bladeren. Het blad bevat mitragynine en in kleinere hoeveelheden 7-hydroxymitragynine, die op de opioïdreceptoren werken. Weinig blad werkt bij veel mensen opwekkend, meer blad verdovend en pijnstillend.

  • Let op

    Voeding · № 42

    Kruidnagel

    Syzygium aromaticum

    Specerij. Kruidnagelolie met eugenol kan helpen bij kiespijn; andere claims zijn onbewezen.

    Ayurveda+5Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 136

    Kudzu

    Pueraria montana var. lobata

    De wortel (ge gen) wordt in de Chinese geneeskunde bij koorts, stijve nek en dorst gebruikt. Er zijn kleine studies naar kudzu en het verminderen van alcoholgebruik, met wisselende uitkomsten.

    Chinese geneeskundige tradities+3
  • Let op

    Kruid · № 5

    Kurkuma

    Curcuma longa

    Heeft een antioxiderende werking en ondersteunt de ontstekingsreactie van het lichaam.

    Ayurveda+5Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 205

    Lelie

    Lilium spp.

    De bolschubben van sommige lelies (bai he) worden in de Chinese geneeskunde gebruikt bij droge hoest, onrust en slapeloosheid na koorts. Lelies zijn dodelijk giftig voor katten.

    Chinese geneeskundige tradities+1Volksgeloof
  • Let op

    Voeding · № 661

    Lente-ui

    Allium fistulosum

    Traditioneel toegeschreven

    Zweetdrijvend bij het begin van een verkoudheid door kou; uitwendig op zwellingen.

    Chinese geneeskundige tradities+2