Naar de inhoud
Herbs & Cultures

Inkt, lotus en rijstpapier

Azië

435 kruiden · 7 tradities

Azië omvat uiteenlopende geneeswijzen die zich over lange tijd ontwikkelden. Ayurveda en Chinese geneeskunde zijn invloedrijke tradities, maar vertegenwoordigen niet alle kennis en culturen van het continent.

Kenmerkende planten

Geschiedenis en vandaag

Culturen en tradities

Tijdsaanduidingen verwijzen waar mogelijk naar bronnen of vastgelegde teksten. Veel mondelinge kennis is ouder dan haar eerste schriftelijke vermelding.

Palmbladeren met de Sushruta Samhita, Nepal; tekst uit de 12e–13e eeuw.

Indiaas subcontinent

Ayurveda

Zuid-Azië; klassieke teksten opgebouwd over eeuwen

Ayurveda betekent letterlijk "kennis van het leven": āyus is leven, veda is kennis. De wortels liggen diep in de geschiedenis van Zuid-Azië. In de Vedische teksten, vooral de Atharvaveda, komen al geneeskrachtige planten en spreuken tegen ziekte voor, maar een samenhangend medisch systeem tekent zich pas later af. Dat systeem kreeg vorm in drie klassieke werken die samen de Bṛhat Trayī heten, "de grote drie": de Charaka Samhita, over inwendige geneeskunde, de Sushruta Samhita, over chirurgie, en de Ashtanga Hridaya van Vagbhata. De eerste twee groeiden over eeuwen en kregen hun huidige vorm ruwweg tussen enkele eeuwen vóór en enkele eeuwen na het begin van onze jaartelling. Vagbhata vatte rond de zevende eeuw beide samen. Traditionele dateringen liggen vaak veel vroeger; historici houden het op deze voorzichtigere schattingen. Ayurveda stond nooit op zichzelf. Het beïnvloedde de Tibetaanse Sowa Rigpa en ontmoette Unani, de Grieks-Arabische geneeskunde die met islamitische vorsten naar India kwam. Onder Brits koloniaal bestuur werd westerse geneeskunde de officiële norm. Vanaf het eind van de negentiende eeuw bouwden Indiase hervormers Ayurveda opnieuw op, met eigen colleges, apotheken en gestandaardiseerde middelen. Daarom ziet de Ayurveda van nu er op veel punten anders uit dan de klassieke praktijk.

Kruiden in deze traditie (278)

Planten uit de Bencao Gangmu van Li Shizhen, de grote Chinese materia medica uit de Ming-tijd.

China

Chinese geneeskundige tradities

Klassieke geschriften uit de eerste eeuwen v.Chr. en n.Chr.

De Chinese geneeskunde is een van de oudste doorlopende geneestradities ter wereld. In een graf bij Mawangdui, gesloten in 168 v.Chr., vonden archeologen zijdemanuscripten met recepten tegen tweeënvijftig kwalen. Ze laten zien hoe oud de kennis al was. De klassieke basis ligt in een paar grote werken. De Huangdi Neijing, de "Innerlijke klassieker van de Gele Keizer", kreeg in de laatste eeuwen v.Chr. vorm. Het Shennong Bencao Jing, de kruidenklassieker van de mythische boer-keizer Shennong, beschrijft 365 middelen. Rond 200 n.Chr. schreef Zhang Zhongjing het Shanghan Lun, over koortsziekten, met formules die nog steeds worden gebruikt. Door de eeuwen heen groeide de kennis voortdurend. In 1578 voltooide Li Shizhen het Bencao Gangmu, een enorme encyclopedie met bijna tweeduizend middelen. In de twintigste eeuw werd de traditie in China hervormd en gestandaardiseerd tot wat in het Westen nu "traditionele Chinese geneeskunde" heet.

De inhoudsopgave van de Donguibogam van Heo Jun (1613).

Korea

Koreaanse hanbang en de Donguibogam

Medisch compendium samengesteld in Korea in 1613

De Koreaanse geneeskunde, hanbang of hanui, heeft wortels in de Chinese geneeskunde, maar ontwikkelde zich door de eeuwen tot een eigen traditie. Al in de Goryeo-tijd werd Korea bekend om zijn ginseng, die naar China en Japan werd uitgevoerd. In de vijftiende eeuw zochten Koreaanse artsen bewust naar eigen, inheemse middelen, de hyangyak. In 1433 verscheen de Hyangyak Jipseongbang, een groot werk over middelen uit Korea zelf. Het belangrijkste werk is de Donguibogam, de "Kostbare spiegel van de Oosterse geneeskunde". Koning Seonjo gaf de hofarts Heo Jun (1539–1615) in 1596 de opdracht. Na de Japanse invasies en veel tegenslag voltooide Heo Jun het werk in 1610, en in 1613 werd het gedrukt. UNESCO nam het in 2009 op in het register van het werelddocumentair erfgoed.

Afbeelding van Benzoë

Java, Indonesië

Jamu in Indonesië

Wortels in het Mataram-tijdperk (8e–10e eeuw); UNESCO-erfgoed sinds 2023

Jamu is de traditionele kruidengeneeskunde van Indonesië, vooral van Java en Bali. De wortels gaan ver terug. Stenen vijzels uit de vindplaats Liyangan op Midden-Java, uit het Mataram-tijdperk van de achtste tot tiende eeuw, en reliëfs op de Borobudur wijzen al op het bereiden van kruiden. Aan de hoven van Java, in Surakarta en Yogyakarta, werd de kennis verfijnd. Prinsessen en hofdames gebruikten jamu voor schoonheid en gezondheid. In de negentiende eeuw werd veel van die kennis opgeschreven. In de twintigste eeuw ontstond een grote jamu-industrie. Bekende merken zoals Nyonya Meneer, opgericht in 1919, en Sido Muncul maakten jamu tot een massaproduct. In 2023 erkende UNESCO de "jamu-cultuur" als immaterieel erfgoed.

De eerste van de medische schilderingen van Sangye Gyatso (1653–1705): het paleis van de Medicijnboeddha, omringd door geneeskrachtige planten.

Tibetaans Plateau en de Himalaya

Sowa Rigpa: Tibetaanse geneeskunde

Ontwikkeld vanaf de 8e eeuw; de Vier Tantra's herzien in de 12e eeuw

Sowa Rigpa, de "wetenschap van het genezen", is de traditionele geneeskunde van Tibet, de Himalaya en Mongolië. Ze kreeg vorm in de achtste eeuw, toen koning Trisong Detsen geneeskundigen uit India, China, Perzië en andere landen naar Tibet uitnodigde. De grondlegger volgens de traditie is Yuthok Yonten Gonpo de Oudere, een arts uit de achtste eeuw. Zijn nazaat Yuthok de Jongere herzag in de twaalfde eeuw de Gyushi, de "Vier Tantra's", het hoofdwerk van de Tibetaanse geneeskunde. In 1696 werd in Lhasa het geneeskundig college Chakpori gesticht. In de zeventiende eeuw liet de regent Desi Sangye Gyatso een reeks medische schilderingen maken, die de leer in beeld uitleggen. Na 1959 werd Chakpori verwoest. In 1961 werd in ballingschap in Dharamsala het Men-Tsee-Khang opgericht, dat de traditie voortzet.

Kruiden in deze traditie (31)

Tribulus terrestris uit de Honzō Zufu van Iwasaki Tsunemasa, een Japans kruidenboek uit de Edo-tijd.

Japan

Kampo: Japanse kruidengeneeskunde

Vanaf de 5e–7e eeuw; eigen vorm vooral in de Edo-periode (1603–1868)

Kampo betekent "methode van de Han" en verwijst naar de Chinese oorsprong. Chinese geneeskunde bereikte Japan vanaf de vijfde en zesde eeuw, via Korea en direct uit China, samen met het boeddhisme en het Chinese schrift. Het oudste bewaarde Japanse medische werk is de Ishinpō, in 984 samengesteld door de hofarts Tanba no Yasuyori. In de Edo-periode (1603–1868) ontwikkelden Japanse artsen een eigen, praktische vorm. De school van de "oude formules", met artsen als Yoshimasu Tōdō, ging terug naar het Shanghan Lun en legde nadruk op wat de arts zelf waarneemt. In 1874 bepaalde de Meiji-regering dat nieuwe artsen westerse geneeskunde moesten studeren. Kampo raakte daardoor in de verdrukking. Een kleine groep artsen hield de kennis levend, en in de twintigste eeuw volgde een herleving.

Een geneesmiddel van honing bereiden, uit een Arabische vertaling van Dioscorides (1224).

Van Perzië tot Zuid-Azië

Unani-geneeskunde

Wortels in de Grieks-Romeinse oudheid; uitgewerkt in de islamitische wereld vanaf de 9e eeuw

Unani komt van het Arabische en Perzische woord Yunani, "Grieks". De traditie bouwt voort op de Griekse geneeskunde van Hippocrates en Galenus, die in de islamitische wereld werd vertaald, bewaard en sterk uitgebreid. Vanaf de negende eeuw vertaalden geleerden in Bagdad Griekse medische werken in het Arabisch. Perzische en Arabische artsen zoals ar-Razi (865–925) en Ibn Sina (980–1037) bouwden er een rijk systeem op. Ibn Sina's Canon van de geneeskunde werd eeuwenlang in de islamitische wereld en in Europa bestudeerd. Vanaf de dertiende eeuw kwam Unani met het Sultanaat van Delhi en later de Mogolkeizers naar Zuid-Azië, waar het opbloeide. Na de Britse overheersing zetten artsen als Hakim Ajmal Khan (1868–1927) zich in om de traditie te behouden. Hij stichtte in 1916 het Tibbia College in Delhi.

Kruiden in deze traditie (97)

Uit de keuken

Recepten uit Azië

Alle recepten (39) →

Register

Kruiden uit Azië

Doorzoek kruiden, specerijen en andere natuurlijke ingrediënten op naam, toepassing of tag. Traditioneel gebruik is cultuurhistorische informatie en geen vervanging voor medisch advies.

435 resultaten

  • Let op

    Kruid · № 524

    Ijzerhoutboom

    Mesua ferrea

    Traditioneel toegeschreven

    Bloesems, wortel en schors bitter, aromatisch, zweetdrijvend; gedroogde bloemen samentrekkend, maagversterkend, windverdrijvend; bij zware verkoudheid, gastritis, bronchitis, braken, dysenterie, dorst, overmatig zweten, bloedende aambeien.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 461

    Indiaas laurierblad

    Cinnamomum tamala

    Traditioneel toegeschreven

    Windverdrijvend, stimulerend, urine- en zweetdrijvend, ontstoppend, melkbevorderend; bij gebrek aan eetlust, blaasklachten, droge mond, verkoudheid, diarree, misselijkheid, indigestie, winderigheid, braken.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Kruid · № 427

    Indiase belladonna

    Atropa acuminata

    Traditioneel toegeschreven

    Verdovend, kalmerend, urinedrijvend, krampwerend, pupilverwijdend, pijnstillend; tegengif bij opium- en paddenstoelvergiftiging, gerookt bij krampen, uitwendig bij reuma, zenuwpijn en lumbago.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 436

    Indiase berberis

    Berberis aristata

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkend, maagversterkend, samentrekkend, koortswerend, zweetdrijvend, zuiverend; bij malaria en wisselkoorts (vergelijkbaar met kinine), wassen van zweren, oogziekten, aambeien, klierzwellingen; laxeermiddel voor kinderen.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 537

    Indiase dille

    Peucedanum graveolens

    Traditioneel toegeschreven

    Windverdrijvend, krampwerend; bij winderigheid, hik, koliek en buikpijn, vermindert krampen door laxeermiddelen en dysenterie; drank voor kraamvrouwen; bladeren op steenpuisten en abcessen.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 432

    Indiase eik

    Barringtonia acutangula

    Traditioneel toegeschreven

    Aromatisch, windverdrijvend, braakopwekkend; bij neus- en luchtwegcatarre, pijn op de borst, hoofdpijn (snuif), diarree en dysenterie, bitter tonicum; wortel verkoelend en koortswerend.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 469

    Indiase gouddraad

    Coptis teeta

    Traditioneel toegeschreven

    Bitter tonicum, koortsverlagend; wekt eetlust, herstelt spijsvertering, tegen winderigheid, bij geelzucht, zwakte, herstel na koorts; oogzalf bij bindvliesontsteking; in China tegen diabetes.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 501

    Indiase gutta-gom

    Garcinia morella

    Traditioneel toegeschreven

    Laxerend, ontwormend, wondhelend; bij oedeem, uitblijvende menstruatie, hardnekkige obstipatie, wormen.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 451

    Indiase hennep

    Cannabis indica

    Traditioneel toegeschreven

    Bedwelmend, maagversterkend, krampwerend, pijnstillend, stimulerend, lustopwekkend, kalmerend; slaapverwekkend, bij pijnlijke menstruatie, jeukende huidziekten, hoofdpijn, manie, kinkhoest, astma, zenuwachtig braken.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 532

    Indiase jalap

    Operculina turpethum

    Traditioneel toegeschreven

    Laxerend, ontstekingsremmend; mild vochtafdrijvend laxeermiddel bij chronische obstipatie, ascites, vergrote milt; bij reuma, verlamming, oedeem, melancholie, jicht, lepra.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Voeding · № 571

    Indiase jujube

    Zizyphus martiana

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend, maagversterkend; bladeren bij gonorroe, bindvliesontsteking, steenpuisten en abcessen, pijnlijk plassen; schors bij diarree, dysenterie, koliek en tandvleesontsteking.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 543

    Indiase kino

    Pterocarpus marsupium

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend, zuiverend, bloedsuikerverlagend; kino bij diarree en kiespijn; schors bij diarree en diabetes; bladeren op steenpuisten, zweren en huidziekten.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 490

    Indiase koraalboom

    Erythrina variegata

    Traditioneel toegeschreven

    Galafdrijvend, slijmoplossend, koortsverlagend, ontwormend; bij dysenterie, wormen, oogontsteking, reumatische gewrichten, leverklachten, diabetes, pijnlijke menstruatie en onvruchtbaarheid, melkbevorderend.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 548

    Indiase meekrap

    Rubia cordifolia

    Traditioneel toegeschreven

    Menstruatiebevorderend, samentrekkend, urinedrijvend, zuiverend, ontstoppend, versterkend; bij verlamming, geelzucht, urinewegobstructie, menstruatiestoornissen, borstontsteking, te weinig kraamvloed.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Kruid · № 400

    Indiase monnikskap

    Aconitum ferox

    Traditioneel toegeschreven

    In zeer kleine doses zweetdrijvend, urinedrijvend, pijnstillend, koortsverlagend; bij zenuwpijn, spierreuma, jicht, keelpijn, verkoudheid, verlamming; in grotere doses zeer giftig.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 553

    Indiase nachtschade

    Solanum indicum

    Traditioneel toegeschreven

    Lustopwekkend, samentrekkend, windverdrijvend, hartversterkend, urinedrijvend, slijmoplossend; bij astma, droge hoest, moeilijke bevalling, chronische koorts, koliek, wormen, pijnlijk plassen, oedeem, catarre, braken, jeuk.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 423

    Indiase pijpbloem

    Aristolochia indica

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkend, stimulerend, menstruatiebevorderend, tegengif, anti-artritisch; tegen slangen-, insecten- en schorpioenbeten, darmklachten bij kinderen, cholera, diarree, wisselkoorts.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 508

    Indiase sarsaparilla

    Hemidesmus indicus

    Traditioneel toegeschreven

    Zuiverend, versterkend, verzachtend, zweet- en urinedrijvend, bloedzuiverend; bij gebrek aan eetlust, indigestie, koorts, huidziekten, syfilis, witte vloed, urogenitale ziekten, chronische hoest, reumatische gewrichten.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 533

    Indiase trompetboom

    Oroxylum indicum

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend, bitter tonicum, maagversterkend, pijnstillend, zweetdrijvend; bij diarree, dysenterie, acute reuma, oedeem, oorontsteking; jonge vrucht windverdrijvend, zaden laxerend.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 567

    Indiase valeriaan

    Valeriana jatamansi

    Traditioneel toegeschreven

    Maagversterkend, stimulerend, windverdrijvend, kalmerend; bij zenuwzwakte, slapeloosheid, chorea, maagkrampen, hysterie, epilepsie, shellshock en neurose.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 444

    Indiase wierook

    Boswellia serrata

    Traditioneel toegeschreven

    Verkoelend, urinedrijvend, aromatisch, verzachtend, licht laxerend, zuiverend, menstruatiebevorderend; bij chronische longziekten, diarree, dysenterie, menstruatieklachten, gonorroe, aambeien, leverstoornissen.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 566

    Indiase zeeui

    Urginea indica

    Traditioneel toegeschreven

    In kleine doses slijmoplossend, hartstimulerend, urinedrijvend, ontstoppend, menstruatiebevorderend; in grote doses braakopwekkend en laxerend.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 454

    Indische goudenregen

    Cassia fistula

    Traditioneel toegeschreven

    Laxerend, versterkend, koortsverlagend; vruchtmoes mild laxerend (veilig voor kinderen en zwangeren); blad bij ringworm, wintertenen, reuma, aangezichtsverlamming; wortel bij koorts en hartziekten.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 491

    Jamblang

    Eugenia jambolana

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend, maagversterkend, urinedrijvend, bloedsuikerverlagend; zaden bij diabetes, schors bij chronische diarree, dysenterie, zware menstruatie, sponzig tandvlees, mondontsteking; diarree bij kinderen.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Voeding · № 764

    Japanse abrikoos

    Prunus mume

    Traditioneel toegeschreven

    Trekt samen bij chronische hoest en diarree, vult lichaamsvocht aan en werd tegen wormen gebruikt.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Kruid · № 788

    Japanse alant (xuan fu hua)

    Inula japonica

    Traditioneel toegeschreven

    Laat vastzittend slijm in de longen bewegen en opstandige energie van long en maag dalen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 302

    Japanse honingboom

    Styphnolobium japonicum (syn. Sophora japonica)

    Traditioneel toegeschreven

    Bloedstelpend, laxerend.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Kruid · № 127

    Japanse kamperfoelie

    Lonicera japonica en L. periclymenum

    De bloemknoppen (jin yin hua) zijn in de Chinese geneeskunde een belangrijk 'verkoelend' kruid bij koorts, keelpijn en verkoudheid. Laboratoriumonderzoek is er volop, goede klinische studies weinig.

    Chinese geneeskundige tradities+3
  • Let op

    Kruid · № 687

    Japanse klimvaren (jin sha teng)

    Lygodium japonicum

    Traditioneel toegeschreven

    Plasbevorderend bij blaasontsteking en stenen; ook bij keelpijn en bof.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 322

    Japanse kornoelje (shan zhu yu)

    Cornus officinalis

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkend, urinedrijvend, bloeddrukverlagend, antimicrobieel.

    Chinese geneeskundige tradities+3
  • Let op

    Kruid · № 715

    Japanse kwee (mu gua)

    Chaenomeles speciosa

    Traditioneel toegeschreven

    Ontspant pezen en spieren bij krampen en reumatische pijn en verdrijft vocht uit de maag.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 723

    Japanse mispel

    Eriobotrya japonica

    Traditioneel toegeschreven

    Koelt heet slijm in de longen en laat opstandige longen- en maagenergie dalen.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Kruid · № 785

    Japanse struikkers

    Prunus japonica

    Traditioneel toegeschreven

    Bevochtigt de darm bij verstopping met stagnatie en bevordert het plassen bij oedeem.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 546

    Japanse wasboom

    Rhus succedanea

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend, versterkend, slijmoplossend, stimulerend, galbevorderend; bij hoest, tuberculose, astma, koorts, gebrek aan eetlust, maagirritatie, diarree (ook bij kinderen met doorkomende tanden); pasta bij psoriasis.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 126

    Jasmijn

    Jasminum officinale / J. grandiflorum

    Vooral bekend als geurstof en in jasmijnthee; aromatherapie met jasmijn wordt gebruikt voor ontspanning. Medische claims zijn niet bewezen.

    Ayurveda+4Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 130

    Jatamansi

    Nardostachys jatamansi

    In de Ayurveda gebruikt als kalmerend middel bij slapeloosheid en onrust. Er is vooral dierproefonderzoek; klinisch bewijs ontbreekt.

    Ayurveda+4