Naar de inhoud
Herbs & Cultures

Inkt, lotus en rijstpapier

Azië

435 kruiden · 7 tradities

Azië omvat uiteenlopende geneeswijzen die zich over lange tijd ontwikkelden. Ayurveda en Chinese geneeskunde zijn invloedrijke tradities, maar vertegenwoordigen niet alle kennis en culturen van het continent.

Kenmerkende planten

Geschiedenis en vandaag

Culturen en tradities

Tijdsaanduidingen verwijzen waar mogelijk naar bronnen of vastgelegde teksten. Veel mondelinge kennis is ouder dan haar eerste schriftelijke vermelding.

Palmbladeren met de Sushruta Samhita, Nepal; tekst uit de 12e–13e eeuw.

Indiaas subcontinent

Ayurveda

Zuid-Azië; klassieke teksten opgebouwd over eeuwen

Ayurveda betekent letterlijk "kennis van het leven": āyus is leven, veda is kennis. De wortels liggen diep in de geschiedenis van Zuid-Azië. In de Vedische teksten, vooral de Atharvaveda, komen al geneeskrachtige planten en spreuken tegen ziekte voor, maar een samenhangend medisch systeem tekent zich pas later af. Dat systeem kreeg vorm in drie klassieke werken die samen de Bṛhat Trayī heten, "de grote drie": de Charaka Samhita, over inwendige geneeskunde, de Sushruta Samhita, over chirurgie, en de Ashtanga Hridaya van Vagbhata. De eerste twee groeiden over eeuwen en kregen hun huidige vorm ruwweg tussen enkele eeuwen vóór en enkele eeuwen na het begin van onze jaartelling. Vagbhata vatte rond de zevende eeuw beide samen. Traditionele dateringen liggen vaak veel vroeger; historici houden het op deze voorzichtigere schattingen. Ayurveda stond nooit op zichzelf. Het beïnvloedde de Tibetaanse Sowa Rigpa en ontmoette Unani, de Grieks-Arabische geneeskunde die met islamitische vorsten naar India kwam. Onder Brits koloniaal bestuur werd westerse geneeskunde de officiële norm. Vanaf het eind van de negentiende eeuw bouwden Indiase hervormers Ayurveda opnieuw op, met eigen colleges, apotheken en gestandaardiseerde middelen. Daarom ziet de Ayurveda van nu er op veel punten anders uit dan de klassieke praktijk.

Kruiden in deze traditie (278)

Planten uit de Bencao Gangmu van Li Shizhen, de grote Chinese materia medica uit de Ming-tijd.

China

Chinese geneeskundige tradities

Klassieke geschriften uit de eerste eeuwen v.Chr. en n.Chr.

De Chinese geneeskunde is een van de oudste doorlopende geneestradities ter wereld. In een graf bij Mawangdui, gesloten in 168 v.Chr., vonden archeologen zijdemanuscripten met recepten tegen tweeënvijftig kwalen. Ze laten zien hoe oud de kennis al was. De klassieke basis ligt in een paar grote werken. De Huangdi Neijing, de "Innerlijke klassieker van de Gele Keizer", kreeg in de laatste eeuwen v.Chr. vorm. Het Shennong Bencao Jing, de kruidenklassieker van de mythische boer-keizer Shennong, beschrijft 365 middelen. Rond 200 n.Chr. schreef Zhang Zhongjing het Shanghan Lun, over koortsziekten, met formules die nog steeds worden gebruikt. Door de eeuwen heen groeide de kennis voortdurend. In 1578 voltooide Li Shizhen het Bencao Gangmu, een enorme encyclopedie met bijna tweeduizend middelen. In de twintigste eeuw werd de traditie in China hervormd en gestandaardiseerd tot wat in het Westen nu "traditionele Chinese geneeskunde" heet.

De inhoudsopgave van de Donguibogam van Heo Jun (1613).

Korea

Koreaanse hanbang en de Donguibogam

Medisch compendium samengesteld in Korea in 1613

De Koreaanse geneeskunde, hanbang of hanui, heeft wortels in de Chinese geneeskunde, maar ontwikkelde zich door de eeuwen tot een eigen traditie. Al in de Goryeo-tijd werd Korea bekend om zijn ginseng, die naar China en Japan werd uitgevoerd. In de vijftiende eeuw zochten Koreaanse artsen bewust naar eigen, inheemse middelen, de hyangyak. In 1433 verscheen de Hyangyak Jipseongbang, een groot werk over middelen uit Korea zelf. Het belangrijkste werk is de Donguibogam, de "Kostbare spiegel van de Oosterse geneeskunde". Koning Seonjo gaf de hofarts Heo Jun (1539–1615) in 1596 de opdracht. Na de Japanse invasies en veel tegenslag voltooide Heo Jun het werk in 1610, en in 1613 werd het gedrukt. UNESCO nam het in 2009 op in het register van het werelddocumentair erfgoed.

Afbeelding van Benzoë

Java, Indonesië

Jamu in Indonesië

Wortels in het Mataram-tijdperk (8e–10e eeuw); UNESCO-erfgoed sinds 2023

Jamu is de traditionele kruidengeneeskunde van Indonesië, vooral van Java en Bali. De wortels gaan ver terug. Stenen vijzels uit de vindplaats Liyangan op Midden-Java, uit het Mataram-tijdperk van de achtste tot tiende eeuw, en reliëfs op de Borobudur wijzen al op het bereiden van kruiden. Aan de hoven van Java, in Surakarta en Yogyakarta, werd de kennis verfijnd. Prinsessen en hofdames gebruikten jamu voor schoonheid en gezondheid. In de negentiende eeuw werd veel van die kennis opgeschreven. In de twintigste eeuw ontstond een grote jamu-industrie. Bekende merken zoals Nyonya Meneer, opgericht in 1919, en Sido Muncul maakten jamu tot een massaproduct. In 2023 erkende UNESCO de "jamu-cultuur" als immaterieel erfgoed.

De eerste van de medische schilderingen van Sangye Gyatso (1653–1705): het paleis van de Medicijnboeddha, omringd door geneeskrachtige planten.

Tibetaans Plateau en de Himalaya

Sowa Rigpa: Tibetaanse geneeskunde

Ontwikkeld vanaf de 8e eeuw; de Vier Tantra's herzien in de 12e eeuw

Sowa Rigpa, de "wetenschap van het genezen", is de traditionele geneeskunde van Tibet, de Himalaya en Mongolië. Ze kreeg vorm in de achtste eeuw, toen koning Trisong Detsen geneeskundigen uit India, China, Perzië en andere landen naar Tibet uitnodigde. De grondlegger volgens de traditie is Yuthok Yonten Gonpo de Oudere, een arts uit de achtste eeuw. Zijn nazaat Yuthok de Jongere herzag in de twaalfde eeuw de Gyushi, de "Vier Tantra's", het hoofdwerk van de Tibetaanse geneeskunde. In 1696 werd in Lhasa het geneeskundig college Chakpori gesticht. In de zeventiende eeuw liet de regent Desi Sangye Gyatso een reeks medische schilderingen maken, die de leer in beeld uitleggen. Na 1959 werd Chakpori verwoest. In 1961 werd in ballingschap in Dharamsala het Men-Tsee-Khang opgericht, dat de traditie voortzet.

Kruiden in deze traditie (31)

Tribulus terrestris uit de Honzō Zufu van Iwasaki Tsunemasa, een Japans kruidenboek uit de Edo-tijd.

Japan

Kampo: Japanse kruidengeneeskunde

Vanaf de 5e–7e eeuw; eigen vorm vooral in de Edo-periode (1603–1868)

Kampo betekent "methode van de Han" en verwijst naar de Chinese oorsprong. Chinese geneeskunde bereikte Japan vanaf de vijfde en zesde eeuw, via Korea en direct uit China, samen met het boeddhisme en het Chinese schrift. Het oudste bewaarde Japanse medische werk is de Ishinpō, in 984 samengesteld door de hofarts Tanba no Yasuyori. In de Edo-periode (1603–1868) ontwikkelden Japanse artsen een eigen, praktische vorm. De school van de "oude formules", met artsen als Yoshimasu Tōdō, ging terug naar het Shanghan Lun en legde nadruk op wat de arts zelf waarneemt. In 1874 bepaalde de Meiji-regering dat nieuwe artsen westerse geneeskunde moesten studeren. Kampo raakte daardoor in de verdrukking. Een kleine groep artsen hield de kennis levend, en in de twintigste eeuw volgde een herleving.

Een geneesmiddel van honing bereiden, uit een Arabische vertaling van Dioscorides (1224).

Van Perzië tot Zuid-Azië

Unani-geneeskunde

Wortels in de Grieks-Romeinse oudheid; uitgewerkt in de islamitische wereld vanaf de 9e eeuw

Unani komt van het Arabische en Perzische woord Yunani, "Grieks". De traditie bouwt voort op de Griekse geneeskunde van Hippocrates en Galenus, die in de islamitische wereld werd vertaald, bewaard en sterk uitgebreid. Vanaf de negende eeuw vertaalden geleerden in Bagdad Griekse medische werken in het Arabisch. Perzische en Arabische artsen zoals ar-Razi (865–925) en Ibn Sina (980–1037) bouwden er een rijk systeem op. Ibn Sina's Canon van de geneeskunde werd eeuwenlang in de islamitische wereld en in Europa bestudeerd. Vanaf de dertiende eeuw kwam Unani met het Sultanaat van Delhi en later de Mogolkeizers naar Zuid-Azië, waar het opbloeide. Na de Britse overheersing zetten artsen als Hakim Ajmal Khan (1868–1927) zich in om de traditie te behouden. Hij stichtte in 1916 het Tibbia College in Delhi.

Kruiden in deze traditie (97)

Uit de keuken

Recepten uit Azië

Alle recepten (39) →

Register

Kruiden uit Azië

Doorzoek kruiden, specerijen en andere natuurlijke ingrediënten op naam, toepassing of tag. Traditioneel gebruik is cultuurhistorische informatie en geen vervanging voor medisch advies.

435 resultaten

  • Let op

    Kruid · № 777

    Cnidiumzaad (she chuang zi)

    Cnidium monnieri

    Traditioneel toegeschreven

    Uitwendig bij jeuk en schimmel rond de geslachtsorganen; inwendig een nier-yang-tonicum.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 720

    Cobralelieknol (tian nan xing)

    Arisaema heterophyllum (en A. erubescens)

    Traditioneel toegeschreven

    Droogt slijm en verdrijft wind en slijm uit de meridianen bij stuipen en verlamming.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 639

    Codonopsiswortel (dang shen)

    Codonopsis pilosula

    Traditioneel toegeschreven

    Vermindert vermoeidheid, ondersteunt de aanmaak van bloedcellen en versterkt milt, maag en longen.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Paddenstoel · № 147

    Cordyceps

    Ophiocordyceps sinensis (syn. Cordyceps sinensis)

    Een schimmel die rupsen parasiteert. In de Tibetaanse en Chinese geneeskunde gebruikt bij vermoeidheid, longklachten en verminderd libido. Studies zijn klein en er is geen overtuigend bewijs.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Kruid · № 731

    Costuswortel (mu xiang)

    Dolomiaea costus (syn. Saussurea lappa, Aucklandia lappa)

    Traditioneel toegeschreven

    Laat de qi in milt, maag, darm, lever en galblaas stromen; helpt tonica verteren.

    Ayurveda+3
  • Let op

    Kruid · № 779

    Cremastraknol (shan ci gu)

    Cremastra appendiculata (ook Pleione en Tulipa edulis)

    Traditioneel toegeschreven

    Uitwendig bij gezwollen klieren, knobbels, zweren en abcessen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 471

    Crêpe-gember

    Costus speciosus

    Traditioneel toegeschreven

    Bitter, samentrekkend, stimulerend, spijsverteringsbevorderend, ontwormend, zuiverend, lustopwekkend, ontstekingsremmend; bij koorts met catarre, hoest, indigestie, wormen, huidziekten, slangenbeten.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 473

    Croton oblongifolius

    Croton oblongifolius

    Traditioneel toegeschreven

    Schors en wortel zuiverend en galbevorderend; zaden laxerend; schors bij verstuikingen en leverziekten, papjes op zwellingen, bij slangenbeten.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 474

    Crotonolieboom

    Croton tiglium

    Traditioneel toegeschreven

    Drastisch laxerend, irriterend, huidprikkelend; bij beroerte, krankzinnigheid, stuipen, hardnekkige obstipatie, wormen, ascites, oedeem, koliek, jicht; hout in kleine doses zweetdrijvend.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 759

    Cynomorium (suo yang)

    Cynomorium songaricum

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkt de nier-yang, voedt het bloed en bevochtigt de darm.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 659

    Dahurische engelwortel (bai zhi)

    Angelica dahurica

    Traditioneel toegeschreven

    Verdrijft wind-kou, opent de neus en verlicht hoofdpijn en tandpijn; helpt pus afvoeren.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Kruid · № 430

    Danti

    Baliospermum montanum

    Traditioneel toegeschreven

    Zaden sterk laxerend, uitwendig stimulerend en huidprikkelend; wortel bij oedeem en geelzucht, bladeren bij astma, olie bij reuma, antiseptisch, bij slangenbeten.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 761

    Dendrobium (shi hu)

    Dendrobium nobile (en verwante soorten)

    Traditioneel toegeschreven

    Voedt de yin van long en maag, vult lichaamsvocht aan en koelt hitte door tekort.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 215

    Dille

    Anethum graveolens

    Traditioneel toegeschreven

    Windverdrijvend.

    Ayurveda+4Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 243

    Dragon

    Artemisia dracunculus

    Een keukenkruid met een anijsachtige smaak. Het verse blad verdooft de tong licht en werd vroeger bij kiespijn gekauwd en gebruikt om de eetlust op te wekken. Het bevat estragol; grote hoeveelheden worden afgeraden.

    Westerse kruidengeneeskunde+1Volksgeloof
  • Let op

    Anders · № 744

    Drakenbloed

    Daemonorops draco (ook Dracaena cochinchinensis)

    Traditioneel toegeschreven

    Stopt bloedingen, lost bloedstagnatie op en bevordert wondgenezing.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 756

    Drynariawortelstok (gu sui bu)

    Drynaria roosii (syn. D. fortunei)

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkt de nier-yang, laat het bloed stromen en helpt botbreuken en peesletsel herstellen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 409

    Duivelsboom

    Alstonia scholaris

    Traditioneel toegeschreven

    Stimulerend, bitter tonicum, samentrekkend, slijmoplossend, koortsverlagend, koortswerend; vervanger van kinine bij wisselkoorts, bij indigestie, zwakte, huidziekten, leverklachten, chronische diarree; melkbevorderend, ontwormend.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 495

    Duivelsdrek

    Ferula foetida

    Traditioneel toegeschreven

    Stimulerend, windverdrijvend, krampwerend, slijmoplossend, licht laxerend, ontwormend, menstruatiebevorderend, zenuw- en longstimulerend.

    Ayurveda+3
  • Let op

    Kruid · № 394

    Duivelskatoen

    Abroma augusta

    Traditioneel toegeschreven

    Bladeren en stengel verzachtend, wortelschors menstruatiebevorderend; bij pijnlijke menstruatie, reguleert menstruatie, baarmoedertonicum, bij gonorroe; kan huidirritatie geven.

    Ayurveda
  • Let op

    Paddenstoel · № 701

    Eikhaas (zhu ling)

    Polyporus umbellatus

    Traditioneel toegeschreven

    Voert vocht af via de urine bij oedeem en moeizaam plassen.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 585

    Elfenbloem

    Epimedium grandiflorum

    Traditioneel toegeschreven

    Lustopwekkend, urinedrijvend, versterkend; verhoogt libido, helpt bij erectieproblemen en vruchtbaarheid, versterkt blaassluitspier en nierfunctie.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 662

    Elsholtzia (xiang ru)

    Elsholtzia splendens

    Traditioneel toegeschreven

    Bij verkoudheid in de zomer door kou en vocht, en bij oedeem.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 675

    Engbloemwortel (bai wei)

    Cynanchum atratum

    Traditioneel toegeschreven

    Koelt het bloed bij koorts door tekort, onder meer na een bevalling, en bij pijnlijk plassen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Voeding · № 260

    Erwt

    Pisum sativum

    Een eiwit- en vezelrijke peulvrucht. In de Chinese geneeskunde (wan dou) geldt de erwt als mild middel voor de milt en bij een lichte buikloop.

    Volksmagie en kruidenmagieVolksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 751

    Eucommiaschors (du zhong)

    Eucommia ulmoides

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkt lever en nieren, pezen en botten; kalmeert opstijgende lever-yang en een onrustige foetus.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 336

    Evodiavrucht (wu zhu yu)

    Tetradium ruticarpum (syn. Evodia rutaecarpa)

    Traditioneel toegeschreven

    Pijnstillend, antibacterieel, verwarmend, stimulerend.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Kruid · № 528

    Fluweelboon

    Mucuna pruriens

    Traditioneel toegeschreven

    Zaden samentrekkend, ontwormend, zenuwversterkend, lustopwekkend; wortel versterkend, stimulerend, urinedrijvend, laxerend; bij zenuwziekten (verlamming), nierziekten, oedeem, olifantsziekte, witte vloed, zware menstruatie, zaadverlies.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 778

    Gaczaad (mu bie zi)

    Momordica cochinchinensis

    Traditioneel toegeschreven

    Uitwendig bij ontstoken zweren, borstabcessen en bloeduitstortingen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 119

    Galanga

    Alpinia galanga

    Een verwant van gember dat traditioneel wordt gebruikt bij misselijkheid, winderigheid en een trage spijsvertering. Klinisch bewijs is beperkt.

    Ayurveda+6
  • Let op

    Kruid · № 503

    Gamhar

    Gmelina arborea

    Traditioneel toegeschreven

    Verzachtend, maagversterkend, bitter tonicum, verkoelend, laxerend, melkbevorderend; vrucht in verkoelende afkooksels bij koorts en galklachten, hoofdpijn, koorts en indigestie; ter voorkoming van miskraam.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 200

    Gardenia

    Gardenia jasminoides

    Traditioneel toegeschreven

    Koortsverlagend, kalmerend, bloeddrukverlagend, antibacterieel, galbevorderend.

    Chinese geneeskundige tradities+3Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 774

    Gastrodiaknol (tian ma)

    Gastrodia elata

    Traditioneel toegeschreven

    Kalmeert leverwind en verlicht hoofdpijn, duizeligheid en krampen.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 692

    Gebaard glidkruid (ban zhi lian)

    Scutellaria barbata

    Traditioneel toegeschreven

    Koelt het bloed, beweegt bloedstagnatie en vermindert zwellingen; bij leverontsteking.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Anders · № 789

    Gefermenteerd kruidendeeg (shen qu)

    Massa medicata fermentata

    Traditioneel toegeschreven

    Helpt bij voedselstagnatie en een slechte spijsvertering.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 468

    Gele tijloos

    Colchicum luteum

    Traditioneel toegeschreven

    Zuiverend, windverdrijvend, laxerend, lustopwekkend; bij jicht, reuma, lever- en miltziekten; uitwendig tegen ontsteking en pijn.

    Ayurveda+1