Naar de inhoud
Herbs & Cultures

Inkt, lotus en rijstpapier

Azië

435 kruiden · 7 tradities

Azië omvat uiteenlopende geneeswijzen die zich over lange tijd ontwikkelden. Ayurveda en Chinese geneeskunde zijn invloedrijke tradities, maar vertegenwoordigen niet alle kennis en culturen van het continent.

Kenmerkende planten

Geschiedenis en vandaag

Culturen en tradities

Tijdsaanduidingen verwijzen waar mogelijk naar bronnen of vastgelegde teksten. Veel mondelinge kennis is ouder dan haar eerste schriftelijke vermelding.

Palmbladeren met de Sushruta Samhita, Nepal; tekst uit de 12e–13e eeuw.

Indiaas subcontinent

Ayurveda

Zuid-Azië; klassieke teksten opgebouwd over eeuwen

Ayurveda betekent letterlijk "kennis van het leven": āyus is leven, veda is kennis. De wortels liggen diep in de geschiedenis van Zuid-Azië. In de Vedische teksten, vooral de Atharvaveda, komen al geneeskrachtige planten en spreuken tegen ziekte voor, maar een samenhangend medisch systeem tekent zich pas later af. Dat systeem kreeg vorm in drie klassieke werken die samen de Bṛhat Trayī heten, "de grote drie": de Charaka Samhita, over inwendige geneeskunde, de Sushruta Samhita, over chirurgie, en de Ashtanga Hridaya van Vagbhata. De eerste twee groeiden over eeuwen en kregen hun huidige vorm ruwweg tussen enkele eeuwen vóór en enkele eeuwen na het begin van onze jaartelling. Vagbhata vatte rond de zevende eeuw beide samen. Traditionele dateringen liggen vaak veel vroeger; historici houden het op deze voorzichtigere schattingen. Ayurveda stond nooit op zichzelf. Het beïnvloedde de Tibetaanse Sowa Rigpa en ontmoette Unani, de Grieks-Arabische geneeskunde die met islamitische vorsten naar India kwam. Onder Brits koloniaal bestuur werd westerse geneeskunde de officiële norm. Vanaf het eind van de negentiende eeuw bouwden Indiase hervormers Ayurveda opnieuw op, met eigen colleges, apotheken en gestandaardiseerde middelen. Daarom ziet de Ayurveda van nu er op veel punten anders uit dan de klassieke praktijk.

Kruiden in deze traditie (278)

Planten uit de Bencao Gangmu van Li Shizhen, de grote Chinese materia medica uit de Ming-tijd.

China

Chinese geneeskundige tradities

Klassieke geschriften uit de eerste eeuwen v.Chr. en n.Chr.

De Chinese geneeskunde is een van de oudste doorlopende geneestradities ter wereld. In een graf bij Mawangdui, gesloten in 168 v.Chr., vonden archeologen zijdemanuscripten met recepten tegen tweeënvijftig kwalen. Ze laten zien hoe oud de kennis al was. De klassieke basis ligt in een paar grote werken. De Huangdi Neijing, de "Innerlijke klassieker van de Gele Keizer", kreeg in de laatste eeuwen v.Chr. vorm. Het Shennong Bencao Jing, de kruidenklassieker van de mythische boer-keizer Shennong, beschrijft 365 middelen. Rond 200 n.Chr. schreef Zhang Zhongjing het Shanghan Lun, over koortsziekten, met formules die nog steeds worden gebruikt. Door de eeuwen heen groeide de kennis voortdurend. In 1578 voltooide Li Shizhen het Bencao Gangmu, een enorme encyclopedie met bijna tweeduizend middelen. In de twintigste eeuw werd de traditie in China hervormd en gestandaardiseerd tot wat in het Westen nu "traditionele Chinese geneeskunde" heet.

De inhoudsopgave van de Donguibogam van Heo Jun (1613).

Korea

Koreaanse hanbang en de Donguibogam

Medisch compendium samengesteld in Korea in 1613

De Koreaanse geneeskunde, hanbang of hanui, heeft wortels in de Chinese geneeskunde, maar ontwikkelde zich door de eeuwen tot een eigen traditie. Al in de Goryeo-tijd werd Korea bekend om zijn ginseng, die naar China en Japan werd uitgevoerd. In de vijftiende eeuw zochten Koreaanse artsen bewust naar eigen, inheemse middelen, de hyangyak. In 1433 verscheen de Hyangyak Jipseongbang, een groot werk over middelen uit Korea zelf. Het belangrijkste werk is de Donguibogam, de "Kostbare spiegel van de Oosterse geneeskunde". Koning Seonjo gaf de hofarts Heo Jun (1539–1615) in 1596 de opdracht. Na de Japanse invasies en veel tegenslag voltooide Heo Jun het werk in 1610, en in 1613 werd het gedrukt. UNESCO nam het in 2009 op in het register van het werelddocumentair erfgoed.

Afbeelding van Benzoë

Java, Indonesië

Jamu in Indonesië

Wortels in het Mataram-tijdperk (8e–10e eeuw); UNESCO-erfgoed sinds 2023

Jamu is de traditionele kruidengeneeskunde van Indonesië, vooral van Java en Bali. De wortels gaan ver terug. Stenen vijzels uit de vindplaats Liyangan op Midden-Java, uit het Mataram-tijdperk van de achtste tot tiende eeuw, en reliëfs op de Borobudur wijzen al op het bereiden van kruiden. Aan de hoven van Java, in Surakarta en Yogyakarta, werd de kennis verfijnd. Prinsessen en hofdames gebruikten jamu voor schoonheid en gezondheid. In de negentiende eeuw werd veel van die kennis opgeschreven. In de twintigste eeuw ontstond een grote jamu-industrie. Bekende merken zoals Nyonya Meneer, opgericht in 1919, en Sido Muncul maakten jamu tot een massaproduct. In 2023 erkende UNESCO de "jamu-cultuur" als immaterieel erfgoed.

De eerste van de medische schilderingen van Sangye Gyatso (1653–1705): het paleis van de Medicijnboeddha, omringd door geneeskrachtige planten.

Tibetaans Plateau en de Himalaya

Sowa Rigpa: Tibetaanse geneeskunde

Ontwikkeld vanaf de 8e eeuw; de Vier Tantra's herzien in de 12e eeuw

Sowa Rigpa, de "wetenschap van het genezen", is de traditionele geneeskunde van Tibet, de Himalaya en Mongolië. Ze kreeg vorm in de achtste eeuw, toen koning Trisong Detsen geneeskundigen uit India, China, Perzië en andere landen naar Tibet uitnodigde. De grondlegger volgens de traditie is Yuthok Yonten Gonpo de Oudere, een arts uit de achtste eeuw. Zijn nazaat Yuthok de Jongere herzag in de twaalfde eeuw de Gyushi, de "Vier Tantra's", het hoofdwerk van de Tibetaanse geneeskunde. In 1696 werd in Lhasa het geneeskundig college Chakpori gesticht. In de zeventiende eeuw liet de regent Desi Sangye Gyatso een reeks medische schilderingen maken, die de leer in beeld uitleggen. Na 1959 werd Chakpori verwoest. In 1961 werd in ballingschap in Dharamsala het Men-Tsee-Khang opgericht, dat de traditie voortzet.

Kruiden in deze traditie (31)

Tribulus terrestris uit de Honzō Zufu van Iwasaki Tsunemasa, een Japans kruidenboek uit de Edo-tijd.

Japan

Kampo: Japanse kruidengeneeskunde

Vanaf de 5e–7e eeuw; eigen vorm vooral in de Edo-periode (1603–1868)

Kampo betekent "methode van de Han" en verwijst naar de Chinese oorsprong. Chinese geneeskunde bereikte Japan vanaf de vijfde en zesde eeuw, via Korea en direct uit China, samen met het boeddhisme en het Chinese schrift. Het oudste bewaarde Japanse medische werk is de Ishinpō, in 984 samengesteld door de hofarts Tanba no Yasuyori. In de Edo-periode (1603–1868) ontwikkelden Japanse artsen een eigen, praktische vorm. De school van de "oude formules", met artsen als Yoshimasu Tōdō, ging terug naar het Shanghan Lun en legde nadruk op wat de arts zelf waarneemt. In 1874 bepaalde de Meiji-regering dat nieuwe artsen westerse geneeskunde moesten studeren. Kampo raakte daardoor in de verdrukking. Een kleine groep artsen hield de kennis levend, en in de twintigste eeuw volgde een herleving.

Een geneesmiddel van honing bereiden, uit een Arabische vertaling van Dioscorides (1224).

Van Perzië tot Zuid-Azië

Unani-geneeskunde

Wortels in de Grieks-Romeinse oudheid; uitgewerkt in de islamitische wereld vanaf de 9e eeuw

Unani komt van het Arabische en Perzische woord Yunani, "Grieks". De traditie bouwt voort op de Griekse geneeskunde van Hippocrates en Galenus, die in de islamitische wereld werd vertaald, bewaard en sterk uitgebreid. Vanaf de negende eeuw vertaalden geleerden in Bagdad Griekse medische werken in het Arabisch. Perzische en Arabische artsen zoals ar-Razi (865–925) en Ibn Sina (980–1037) bouwden er een rijk systeem op. Ibn Sina's Canon van de geneeskunde werd eeuwenlang in de islamitische wereld en in Europa bestudeerd. Vanaf de dertiende eeuw kwam Unani met het Sultanaat van Delhi en later de Mogolkeizers naar Zuid-Azië, waar het opbloeide. Na de Britse overheersing zetten artsen als Hakim Ajmal Khan (1868–1927) zich in om de traditie te behouden. Hij stichtte in 1916 het Tibbia College in Delhi.

Kruiden in deze traditie (97)

Uit de keuken

Recepten uit Azië

Alle recepten (39) →

Register

Kruiden uit Azië

Doorzoek kruiden, specerijen en andere natuurlijke ingrediënten op naam, toepassing of tag. Traditioneel gebruik is cultuurhistorische informatie en geen vervanging voor medisch advies.

435 resultaten

  • Let op

    Kruid · № 641

    Chinees warkruid

    Cuscuta chinensis

    Traditioneel toegeschreven

    Middel bij mannelijke onvruchtbaarheid en urinewegklachten; tonicum dat botten en pezen versterkt, lage rugpijn verzacht en het vrouwelijk voortplantingsstelsel in balans brengt.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 683

    Chinees wildemanskruid (bai tou weng)

    Pulsatilla chinensis

    Traditioneel toegeschreven

    Bij hete, bloederige dysenterie, amoeben en vaginale trichomonas.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 790

    Chinese alsem (liu ji nu)

    Artemisia anomala

    Traditioneel toegeschreven

    Laat het bloed stromen, bevordert de menstruatie en verlicht pijn bij letsel.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 642

    Chinese asperge

    Asparagus cochinchinensis

    Traditioneel toegeschreven

    Bevochtigend; bij herstel na ziekte of operatie, chronisch droge huid en voor de aanmaak van geslachtshormonen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 738

    Chinese bijvoet (ai ye)

    Artemisia argyi

    Traditioneel toegeschreven

    Verwarmt de meridianen en baarmoeder, stopt bloedingen door kou en verlicht pijn; het kruid van moxa.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Kruid · № 714

    Chinese bosrankwortel (wei ling xian)

    Clematis chinensis

    Traditioneel toegeschreven

    Verdrijft wind en vocht en laat de qi stromen bij pijn overal in het lichaam.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Voeding · № 636

    Chinese dadel

    Ziziphus jujuba

    Traditioneel toegeschreven

    Zoet en versterkend bij vermoeidheid, bloedarmoede en weinig energie; bouwt kracht en bloed op en maakt kruidengerechten zachter.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Kruid · № 125

    Chinese efedra (ma huang)

    Ephedra sinica

    Bevat efedrine, dat de luchtwegen verwijdt en het zenuwstelsel en hart stimuleert. Het is de oorsprong van moderne efedrine- en pseudo-efedrinemedicijnen. Als supplement is het gevaarlijk gebleken.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Kruid · № 120

    Chinese engelwortel (dang gui)

    Angelica sinensis

    In de Chinese geneeskunde een van de belangrijkste kruiden om 'het bloed te voeden', vooral bij menstruatieklachten. Westerse studies vonden geen duidelijk effect op overgangsklachten.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Kruid · № 681

    Chinese essenschors (qin pi)

    Fraxinus chinensis subsp. rhynchophylla

    Traditioneel toegeschreven

    Bij diarree en dysenterie door vochtige hitte, rode ogen en hoest met hitte.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 643

    Chinese framboos

    Rubus chingii

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkt nieren en lever; bij slecht zien, vaak plassen en impotentie.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 679

    Chinese gentiaan (long dan cao)

    Gentiana scabra

    Traditioneel toegeschreven

    Voert vochtige hitte en vuur af uit lever en galblaas.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 304

    Chinese gouddraad (huang lian)

    Coptis chinensis

    Traditioneel toegeschreven

    Galbevorderend, antibacterieel, pijnstillend, kalmerend, ontstekingsremmend.

    Chinese geneeskundige tradities+3
  • Let op

    Kruid · № 663

    Chinese hazelwortel (xi xin)

    Asarum sieboldii (en A. heterotropoides)

    Traditioneel toegeschreven

    Verwarmt bij wind-kou, verlicht pijn door kou en maakt koud slijm in de longen los.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 740

    Chinese helmbloem (yan hu suo)

    Corydalis yanhusuo

    Traditioneel toegeschreven

    Laat bloed en qi stromen en is een belangrijk pijnstillend kruid.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Voeding · № 572

    Chinese jujube

    Zizyphus vulgaris

    Traditioneel toegeschreven

    Urinedrijvend, bloedsuikerverlagend, verzachtend, borstverzachtend.

    Ayurveda+3
  • Let op

    Kruid · № 729

    Chinese kardemom (sha ren)

    Amomum villosum (en A. kravanh)

    Traditioneel toegeschreven

    Verwarmt de milt, vormt vocht om, kalmeert een onrustige foetus en voorkomt dat tonica zwaar op de maag liggen.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Voeding · № 802

    Chinese kastanje

    Castanea mollissima

    Traditioneel toegeschreven

    Gedroogde, gepelde kastanjes geven zoete soepen zoals de achtschattensoep hun zoetheid; in de Chinese voedingsleer versterken ze milt en nieren.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 660

    Chinese lavaswortel (gao ben)

    Ligusticum sinense

    Traditioneel toegeschreven

    Verdrijft wind-kou en verlicht vooral hoofdpijn op de kruin, tandpijn en reumatische pijn.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 708

    Chinese lobelia (ban bian lian)

    Lobelia chinensis

    Traditioneel toegeschreven

    Plasbevorderend en ontgiftend bij oedeem, ontstoken zweren en slangenbeten.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 137

    Chinese rabarber

    Rheum palmatum

    De wortel (da huang) bevat anthrachinonen: een sterk laxeermiddel. In kleine hoeveelheden werkt het door de looistoffen juist stoppend. Het werkingsmechanisme is goed bekend.

    Chinese geneeskundige tradities+4
  • Let op

    Kruid · № 355

    Chinese roos (hibiscus)

    Hibiscus rosa-sinensis

    Traditioneel toegeschreven

    Verzorgt het haar, bevordert doorbloeding van de hoofdhuid en vermindert stress.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 138

    Chinese salie (dan shen)

    Salvia miltiorrhiza

    De rode wortel wordt in de Chinese geneeskunde gebruikt om 'de bloedsomloop te bevorderen', vooral bij hart- en vaatklachten. In China zijn er veel studies, vaak van beperkte kwaliteit.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 768

    Chinese vleugeltjesbloem (yuan zhi)

    Polygala tenuifolia

    Traditioneel toegeschreven

    Kalmeert de geest, haalt slijm uit 'de openingen van het hart' en uit de longen.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 703

    Chinese wederik (jin qian cao)

    Lysimachia christinae (ook Desmodium styracifolium)

    Traditioneel toegeschreven

    Helpt nier- en galstenen afdrijven en voert vochtige hitte uit de lever af.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 741

    Chinese wolfspoot (ze lan)

    Lycopus lucidus

    Traditioneel toegeschreven

    Laat het bloed stromen en regelt de menstruatie; plasbevorderend.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Voeding · № 635

    Chinese yam

    Dioscorea polystachya (syn. D. opposita)

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkt milt, maag en longen, helpt de hormoonhuishouding bij vrouwen te reguleren en zou de bloedsuiker verlagen.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Kruid · № 665

    Chinese zilverkaars (sheng ma)

    Actaea cimicifuga (syn. Cimicifuga foetida)

    Traditioneel toegeschreven

    Verdrijft wind-hitte, helpt uitslag doorkomen en tilt de energie op bij verzakkingen.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 558

    Chirayta

    Swertia chirata

    Traditioneel toegeschreven

    Bitter tonicum, maagversterkend, ontwormend, laxerend, zuiverend, tegen diarree, koortswerend; bij wisselkoorts, huidziekten, darmwormen, astma, hik en braken, jicht; schorpioensteken.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Voeding · № 445

    Chironji

    Buchanania lanzan

    Traditioneel toegeschreven

    Verzachtend, zuiverend, laxerend, urinedrijvend; zaden voedzaam, gom bij diarree, zalf bij jeuk en huidvlekken, olie bij gezwollen halsklieren, vervanger van amandelolie.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 124

    Chrysant

    Chrysanthemum × morifolium

    De bloemen (ju hua) worden in de Chinese geneeskunde gebruikt als 'verkoelend' middel bij verkoudheid met koorts, hoofdpijn en vermoeide, rode ogen. Klinisch bewijs is beperkt.

    Chinese geneeskundige tradities+3
  • Let op

    Kruid · № 755

    Cibotiumwortelstok (gou ji)

    Cibotium barometz

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkt de nier-yang, botten en pezen bij een stijve, pijnlijke lage rug en knieën.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Mineraal · № 797

    Cinnaber

    Cinnabaris (kwiksulfide)

    Traditioneel toegeschreven

    Werd gebruikt om de geest te kalmeren en stuipen te stoppen; bevat kwik.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 760

    Cistanche

    Cistanche deserticola

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkt de nier-yang, bevochtigt de darm en verwarmt de baarmoeder.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Voeding · № 221

    Citroen

    Citrus limon

    Traditioneel toegeschreven

    Ontstekingsremmend, antihistaminisch, urinedrijvend, versterkt de aders.

    Ayurveda+3Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 381

    Citroengras

    Cymbopogon citratus

    Traditioneel toegeschreven

    Voor vet haar.

    Ayurveda+3