Naar de inhoud
Herbs & Cultures

Inkt, lotus en rijstpapier

Azië

435 kruiden · 7 tradities

Azië omvat uiteenlopende geneeswijzen die zich over lange tijd ontwikkelden. Ayurveda en Chinese geneeskunde zijn invloedrijke tradities, maar vertegenwoordigen niet alle kennis en culturen van het continent.

Azië: kaart met de gebieden van de tradities
1. Ayurveda · 2. Chinese geneeskundige tradities · 3. Koreaanse hanbang en de Donguibogam · 4. Jamu in Indonesië · 5. Sowa Rigpa: Tibetaanse geneeskunde · 6. Kampo: Japanse kruidengeneeskunde · 7. Unani-geneeskunde. Gebieden bij benadering. Inheemse woongebieden waren vaak groter en zijn door kolonisatie verkleind; de kaart toont waar de beschreven kennis vandaan komt.

Kenmerkende planten

Geschiedenis en vandaag

Culturen en tradities

Tijdsaanduidingen verwijzen waar mogelijk naar bronnen of vastgelegde teksten. Veel mondelinge kennis is ouder dan haar eerste schriftelijke vermelding.

Palmbladeren met de Sushruta Samhita, Nepal; tekst uit de 12e–13e eeuw.

Indiaas subcontinent

Ayurveda

Zuid-Azië; klassieke teksten opgebouwd over eeuwen

Ayurveda betekent letterlijk "kennis van het leven": āyus is leven, veda is kennis. De wortels liggen diep in de geschiedenis van Zuid-Azië. In de Vedische teksten, vooral de Atharvaveda, komen al geneeskrachtige planten en spreuken tegen ziekte voor, maar een samenhangend medisch systeem tekent zich pas later af. Dat systeem kreeg vorm in drie klassieke werken die samen de Bṛhat Trayī heten, "de grote drie": de Charaka Samhita, over inwendige geneeskunde, de Sushruta Samhita, over chirurgie, en de Ashtanga Hridaya van Vagbhata. De eerste twee groeiden over eeuwen en kregen hun huidige vorm ruwweg tussen enkele eeuwen vóór en enkele eeuwen na het begin van onze jaartelling. Vagbhata vatte rond de zevende eeuw beide samen. Traditionele dateringen liggen vaak veel vroeger; historici houden het op deze voorzichtigere schattingen. Ayurveda stond nooit op zichzelf. Het beïnvloedde de Tibetaanse Sowa Rigpa en ontmoette Unani, de Grieks-Arabische geneeskunde die met islamitische vorsten naar India kwam. Onder Brits koloniaal bestuur werd westerse geneeskunde de officiële norm. Vanaf het eind van de negentiende eeuw bouwden Indiase hervormers Ayurveda opnieuw op, met eigen colleges, apotheken en gestandaardiseerde middelen. Daarom ziet de Ayurveda van nu er op veel punten anders uit dan de klassieke praktijk.

Kruiden in deze traditie (278)

Planten uit de Bencao Gangmu van Li Shizhen, de grote Chinese materia medica uit de Ming-tijd.

China

Chinese geneeskundige tradities

Klassieke geschriften uit de eerste eeuwen v.Chr. en n.Chr.

De Chinese geneeskunde is een van de oudste doorlopende geneestradities ter wereld. In een graf bij Mawangdui, gesloten in 168 v.Chr., vonden archeologen zijdemanuscripten met recepten tegen tweeënvijftig kwalen. Ze laten zien hoe oud de kennis al was. De klassieke basis ligt in een paar grote werken. De Huangdi Neijing, de "Innerlijke klassieker van de Gele Keizer", kreeg in de laatste eeuwen v.Chr. vorm. Het Shennong Bencao Jing, de kruidenklassieker van de mythische boer-keizer Shennong, beschrijft 365 middelen. Rond 200 n.Chr. schreef Zhang Zhongjing het Shanghan Lun, over koortsziekten, met formules die nog steeds worden gebruikt. Door de eeuwen heen groeide de kennis voortdurend. In 1578 voltooide Li Shizhen het Bencao Gangmu, een enorme encyclopedie met bijna tweeduizend middelen. In de twintigste eeuw werd de traditie in China hervormd en gestandaardiseerd tot wat in het Westen nu "traditionele Chinese geneeskunde" heet.

De inhoudsopgave van de Donguibogam van Heo Jun (1613).

Korea

Koreaanse hanbang en de Donguibogam

Medisch compendium samengesteld in Korea in 1613

De Koreaanse geneeskunde, hanbang of hanui, heeft wortels in de Chinese geneeskunde, maar ontwikkelde zich door de eeuwen tot een eigen traditie. Al in de Goryeo-tijd werd Korea bekend om zijn ginseng, die naar China en Japan werd uitgevoerd. In de vijftiende eeuw zochten Koreaanse artsen bewust naar eigen, inheemse middelen, de hyangyak. In 1433 verscheen de Hyangyak Jipseongbang, een groot werk over middelen uit Korea zelf. Het belangrijkste werk is de Donguibogam, de "Kostbare spiegel van de Oosterse geneeskunde". Koning Seonjo gaf de hofarts Heo Jun (1539–1615) in 1596 de opdracht. Na de Japanse invasies en veel tegenslag voltooide Heo Jun het werk in 1610, en in 1613 werd het gedrukt. UNESCO nam het in 2009 op in het register van het werelddocumentair erfgoed.

Afbeelding van Benzoë

Java, Indonesië

Jamu in Indonesië

Wortels in het Mataram-tijdperk (8e–10e eeuw); UNESCO-erfgoed sinds 2023

Jamu is de traditionele kruidengeneeskunde van Indonesië, vooral van Java en Bali. De wortels gaan ver terug. Stenen vijzels uit de vindplaats Liyangan op Midden-Java, uit het Mataram-tijdperk van de achtste tot tiende eeuw, en reliëfs op de Borobudur wijzen al op het bereiden van kruiden. Aan de hoven van Java, in Surakarta en Yogyakarta, werd de kennis verfijnd. Prinsessen en hofdames gebruikten jamu voor schoonheid en gezondheid. In de negentiende eeuw werd veel van die kennis opgeschreven. In de twintigste eeuw ontstond een grote jamu-industrie. Bekende merken zoals Nyonya Meneer, opgericht in 1919, en Sido Muncul maakten jamu tot een massaproduct. In 2023 erkende UNESCO de "jamu-cultuur" als immaterieel erfgoed.

De eerste van de medische schilderingen van Sangye Gyatso (1653–1705): het paleis van de Medicijnboeddha, omringd door geneeskrachtige planten.

Tibetaans Plateau en de Himalaya

Sowa Rigpa: Tibetaanse geneeskunde

Ontwikkeld vanaf de 8e eeuw; de Vier Tantra's herzien in de 12e eeuw

Sowa Rigpa, de "wetenschap van het genezen", is de traditionele geneeskunde van Tibet, de Himalaya en Mongolië. Ze kreeg vorm in de achtste eeuw, toen koning Trisong Detsen geneeskundigen uit India, China, Perzië en andere landen naar Tibet uitnodigde. De grondlegger volgens de traditie is Yuthok Yonten Gonpo de Oudere, een arts uit de achtste eeuw. Zijn nazaat Yuthok de Jongere herzag in de twaalfde eeuw de Gyushi, de "Vier Tantra's", het hoofdwerk van de Tibetaanse geneeskunde. In 1696 werd in Lhasa het geneeskundig college Chakpori gesticht. In de zeventiende eeuw liet de regent Desi Sangye Gyatso een reeks medische schilderingen maken, die de leer in beeld uitleggen. Na 1959 werd Chakpori verwoest. In 1961 werd in ballingschap in Dharamsala het Men-Tsee-Khang opgericht, dat de traditie voortzet.

Kruiden in deze traditie (31)

Tribulus terrestris uit de Honzō Zufu van Iwasaki Tsunemasa, een Japans kruidenboek uit de Edo-tijd.

Japan

Kampo: Japanse kruidengeneeskunde

Vanaf de 5e–7e eeuw; eigen vorm vooral in de Edo-periode (1603–1868)

Kampo betekent "methode van de Han" en verwijst naar de Chinese oorsprong. Chinese geneeskunde bereikte Japan vanaf de vijfde en zesde eeuw, via Korea en direct uit China, samen met het boeddhisme en het Chinese schrift. Het oudste bewaarde Japanse medische werk is de Ishinpō, in 984 samengesteld door de hofarts Tanba no Yasuyori. In de Edo-periode (1603–1868) ontwikkelden Japanse artsen een eigen, praktische vorm. De school van de "oude formules", met artsen als Yoshimasu Tōdō, ging terug naar het Shanghan Lun en legde nadruk op wat de arts zelf waarneemt. In 1874 bepaalde de Meiji-regering dat nieuwe artsen westerse geneeskunde moesten studeren. Kampo raakte daardoor in de verdrukking. Een kleine groep artsen hield de kennis levend, en in de twintigste eeuw volgde een herleving.

Een geneesmiddel van honing bereiden, uit een Arabische vertaling van Dioscorides (1224).

Van Perzië tot Zuid-Azië

Unani-geneeskunde

Wortels in de Grieks-Romeinse oudheid; uitgewerkt in de islamitische wereld vanaf de 9e eeuw

Unani komt van het Arabische en Perzische woord Yunani, "Grieks". De traditie bouwt voort op de Griekse geneeskunde van Hippocrates en Galenus, die in de islamitische wereld werd vertaald, bewaard en sterk uitgebreid. Vanaf de negende eeuw vertaalden geleerden in Bagdad Griekse medische werken in het Arabisch. Perzische en Arabische artsen zoals ar-Razi (865–925) en Ibn Sina (980–1037) bouwden er een rijk systeem op. Ibn Sina's Canon van de geneeskunde werd eeuwenlang in de islamitische wereld en in Europa bestudeerd. Vanaf de dertiende eeuw kwam Unani met het Sultanaat van Delhi en later de Mogolkeizers naar Zuid-Azië, waar het opbloeide. Na de Britse overheersing zetten artsen als Hakim Ajmal Khan (1868–1927) zich in om de traditie te behouden. Hij stichtte in 1916 het Tibbia College in Delhi.

Kruiden in deze traditie (97)

Uit de keuken

Recepten uit Azië

Alle recepten (39) →

Register

Kruiden uit Azië

Doorzoek kruiden, specerijen en andere natuurlijke ingrediënten op naam, toepassing of tag. Traditioneel gebruik is cultuurhistorische informatie en geen vervanging voor medisch advies.

435 resultaten

  • Let op

    Kruid · № 644

    Sichuan-lavas (chuan xiong)

    Ligusticum chuanxiong (syn. L. striatum)

    Traditioneel toegeschreven

    Bevordert de bloedsomloop, helpt bij menstruatieklachten en als herstellend tonicum na de bevalling en zou hoge bloeddruk verlagen; verwarmend.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Voeding · № 220

    Sinaasappel

    Citrus sinensis

    Traditioneel toegeschreven

    Tegen roos; zoete sinaasappels goed voor huid en haar.

    Ayurveda+2Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 406

    Siris

    Albizzia lebbek

    Traditioneel toegeschreven

    Zuiverend, insectwerend, antiallergisch; bij bronchitis, lepra, verlamming, tandvleesontsteking, wormen, slangenbeten en schorpioensteken, nachtblindheid.

    Ayurveda
  • Let op

    Voeding · № 258

    Sla

    Lactuca sativa

    Een vochtrijke bladgroente met wat vitamine K en foliumzuur. Het melksap van de stengel is licht kalmerend, maar veel zwakker dan dat van de wilde gifsla.

    Oud-Egyptische geneeskunst+1Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 180

    Slaapbol

    Papaver somniferum

    Het melksap van de onrijpe zaadbol (opium) bevat morfine, codeïne en andere alkaloïden. Morfine en daarvan afgeleide opioïden zijn onmisbare pijnstillers in de moderne geneeskunde, maar zeer verslavend. De zaden (maanzaad) zijn een gewoon voedingsmiddel.

    Ayurveda+4
  • Let op

    Kruid · № 313

    Slangenbaard (mai men dong)

    Ophiopogon japonicus

    Traditioneel toegeschreven

    Bevordert de afscheiding van lichaamsvochten, versterkend, kalmerend, hoestremmend, bloedsuikerverlagend, antibacterieel.

    Chinese geneeskundige tradities+3
  • Let op

    Voeding · № 390

    Soja

    Glycine max

    Traditioneel toegeschreven

    Basis voor een zachte reiniger.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 680

    Sophorawortel (ku shen)

    Sophora flavescens

    Traditioneel toegeschreven

    Voert vochtige hitte af bij jeukende huid, afscheiding en dysenterie; uitwendig als wassing.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 742

    Spatholobusstengel (ji xue teng)

    Spatholobus suberectus (syn. Millettia reticulata)

    Traditioneel toegeschreven

    Beweegt én voedt het bloed; bij zwakte, gevoelloosheid en pijnlijke gewrichten.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Voeding · № 519

    Sponskomkommer

    Luffa cylindrica

    Traditioneel toegeschreven

    Zaden braakopwekkend, laxerend, urinedrijvend; vrucht verkoelend, verzachtend, eetlustopwekkend, urinedrijvend, melkbevorderend; olie bij huidaandoeningen.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Mineraal · № 794

    Stalactiet

    Stalactitum (calciumcarbonaat)

    Traditioneel toegeschreven

    Laat de longenergie dalen bij astma en chronische bronchitis en bevordert de melkafscheiding.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 538

    Steenbreker

    Phyllanthus fraternus

    Traditioneel toegeschreven

    Urinedrijvend, samentrekkend, verkoelend, laxerend, bitter tonicum; bij oedeem, gonorroe, urogenitale ziekten, geelzucht, obstipatie, buikpijn, indigestie, dysenterie, lichte wisselkoorts, zware menstruatie.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 716

    Stekelnootvrucht (cang er zi)

    Xanthium strumarium (syn. X. sibiricum)

    Traditioneel toegeschreven

    Opent de neus bij bijholteontsteking en verdrijft wind en vocht bij pijn en jeuk.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 676

    Stellariawortel (yin chai hu)

    Stellaria dichotoma var. lanceolata

    Traditioneel toegeschreven

    Koelt hitte door yin-tekort, koorts na een ziekte en hitte bij ondervoeding van kinderen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 724

    Stemonawortel (bai bu)

    Stemona sessilifolia (en S. japonica)

    Traditioneel toegeschreven

    Bevochtigt de longen bij acute en chronische hoest; uitwendig tegen luizen en vlooien.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 709

    Stephaniawortel (han fang ji)

    Stephania tetrandra

    Traditioneel toegeschreven

    Plasbevorderend bij oedeem (vooral van de benen) en pijnstillend bij hete, gezwollen gewrichten.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 534

    Stinkranker

    Paederia foetida

    Traditioneel toegeschreven

    Urinedrijvend, ontstekingsremmend, krampwerend; bij urineretentie, blaasstenen, aambeien, ontstoken milt, diarree bij kinderen, reuma en stijve gewrichten, opgezette buik door gassen.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 664

    Strandmonnikspeper (man jing zi)

    Vitex rotundifolia (syn. V. trifolia)

    Traditioneel toegeschreven

    Verdrijft wind-hitte bij hoofdpijn en oogpijn, en verlicht krampen en zwaarte in de ledematen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 531

    Surangi

    Ochrocarpus longifolius

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend, aromatisch, stimulerend, windverdrijvend, maagversterkend; tegen dorst en maagirritatie, bij dysenterie, kiespijn, indigestie, aambeien, schorpioensteken.

    Ayurveda
  • Let op

    Mineraal · № 702

    Talk

    Talcum (hydromagnesiumsilicaat)

    Traditioneel toegeschreven

    Verkoelend en verzachtend bij pijnlijk plassen en zomerhitte; uitwendig drogend op nattende huid.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 512

    Talmakhana

    Hygrophila auriculata

    Traditioneel toegeschreven

    Wortel verkoelend, bitter tonicum, urinedrijvend, verzachtend; zaden urinedrijvend en lustopwekkend; bij oedeem, nierstenen en urogenitale klachten, geelzucht, impotentie en zwakte, astma.

    Ayurveda
  • Let op

    Voeding · № 268

    Tarwe

    Triticum aestivum

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkt, verjongt, verzacht zweren, wekt eetlust, bevordert genezing van botbreuken, geeft stabiliteit, gezonde teint; licht lustopwekkend; anti-stress ontbijt.

    Ayurveda+2Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 722

    Tataarse asterwortel (zi wan)

    Aster tataricus

    Traditioneel toegeschreven

    Lost slijm op en stilt hoest bij hoest door kou met veel slijm.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 195

    Taxus

    Taxus baccata

    Traditioneel toegeschreven

    Windverdrijvend, slijmoplossend, maagversterkend, versterkend; blad en vrucht menstruatiebevorderend, kalmerend, krampwerend; bij astma, hik, indigestie, bloed ophoesten, epilepsie, stenen, nervositeit.

    Ayurveda+2Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 829

    Temulawak

    Curcuma zanthorrhiza

    Wortelstok uit de gemberfamilie, in jamu gebruikt bij spijsverteringsklachten, als eetlustopwekker en voor de lever.

    Jamu in Indonesië
  • Let op

    Kruid · № 570

    Timurpeper

    Zanthoxylum alatum

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkend, maagversterkend, windverdrijvend, aromatisch; bij koorts, indigestie, cholera en kiespijn.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 691

    Tonkin-sophorawortel (shan dou gen)

    Sophora tonkinensis

    Traditioneel toegeschreven

    Koelt vuur in het bovenlichaam bij een gezwollen, pijnlijke keel en tandvlees.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 776

    Torreya

    Torreya grandis

    Traditioneel toegeschreven

    Werd gebruikt tegen darmwormen en bevochtigt de longen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 718

    Trichosanthesvrucht (gua lou)

    Trichosanthes kirilowii

    Traditioneel toegeschreven

    Vrucht en zaad lossen heet slijm op en openen de borst; de wortel (tian hua fen) koelt en bevochtigt.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 497

    Trosvijg

    Ficus racemosa

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend, windverdrijvend, maagversterkend, wormdodend, bloedsuikerverlagend; wondspoeling, bij dysenterie, galklachten, aambeien, diarree, aften, zware menstruatie, bloed ophoesten, keelpijn, diabetes.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 210

    Tulp

    Tulipa spp.

    Een sierbloem. De bloembladen zijn eetbaar; de bollen werden in nood gegeten, maar kunnen bij aanraking eczeem geven ('tulpenvingers'). In de Perzische poëzie staat de rode tulp voor liefde en martelaarschap.

    Volksmagie en kruidenmagieVolksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 40

    Tulsi

    Ocimum tenuiflorum

    Aromatische plant die als kruidenthee wordt gedronken; behandelclaims zijn niet vastgesteld.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 930

    Turkestaanse munt

    Lagochilus inebrians

    Kleine, bolvormige struik uit de lipbloemenfamilie met witte of lichtroze bloemen. Bevat lagochiline, een diterpeen dat het bloeden remt en kalmerend werkt. Geeft een lichte roes.

  • Let op

    Kruid · № 721

    Typhoniumknol (bai fu zi)

    Typhonium giganteum

    Traditioneel toegeschreven

    Droogt vocht en slijm en verdrijft wind bij gezichtsverlamming en stuipen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Voeding · № 240

    Ui

    Allium cepa

    Traditioneel toegeschreven

    Stimulerend, urinedrijvend, slijmoplossend, huidprikkelend, lustopwekkend, antiseptisch; bij hoest, aambeien, geelzucht, indigestie, insectenbeten, steenpuisten, wonden, wintertenen en pijnlijke gewrichten.

    Ayurveda+4Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 773

    Uncariastengel (gou teng)

    Uncaria rhynchophylla

    Traditioneel toegeschreven

    Kalmeert leverwind en opstijgende lever-yang bij hoofdpijn, duizeligheid en hoge bloeddruk.

    Chinese geneeskundige tradities+1