Naar de inhoud
Herbs & Cultures

Inkt, lotus en rijstpapier

Azië

435 kruiden · 7 tradities

Azië omvat uiteenlopende geneeswijzen die zich over lange tijd ontwikkelden. Ayurveda en Chinese geneeskunde zijn invloedrijke tradities, maar vertegenwoordigen niet alle kennis en culturen van het continent.

Kenmerkende planten

Geschiedenis en vandaag

Culturen en tradities

Tijdsaanduidingen verwijzen waar mogelijk naar bronnen of vastgelegde teksten. Veel mondelinge kennis is ouder dan haar eerste schriftelijke vermelding.

Palmbladeren met de Sushruta Samhita, Nepal; tekst uit de 12e–13e eeuw.

Indiaas subcontinent

Ayurveda

Zuid-Azië; klassieke teksten opgebouwd over eeuwen

Ayurveda betekent letterlijk "kennis van het leven": āyus is leven, veda is kennis. De wortels liggen diep in de geschiedenis van Zuid-Azië. In de Vedische teksten, vooral de Atharvaveda, komen al geneeskrachtige planten en spreuken tegen ziekte voor, maar een samenhangend medisch systeem tekent zich pas later af. Dat systeem kreeg vorm in drie klassieke werken die samen de Bṛhat Trayī heten, "de grote drie": de Charaka Samhita, over inwendige geneeskunde, de Sushruta Samhita, over chirurgie, en de Ashtanga Hridaya van Vagbhata. De eerste twee groeiden over eeuwen en kregen hun huidige vorm ruwweg tussen enkele eeuwen vóór en enkele eeuwen na het begin van onze jaartelling. Vagbhata vatte rond de zevende eeuw beide samen. Traditionele dateringen liggen vaak veel vroeger; historici houden het op deze voorzichtigere schattingen. Ayurveda stond nooit op zichzelf. Het beïnvloedde de Tibetaanse Sowa Rigpa en ontmoette Unani, de Grieks-Arabische geneeskunde die met islamitische vorsten naar India kwam. Onder Brits koloniaal bestuur werd westerse geneeskunde de officiële norm. Vanaf het eind van de negentiende eeuw bouwden Indiase hervormers Ayurveda opnieuw op, met eigen colleges, apotheken en gestandaardiseerde middelen. Daarom ziet de Ayurveda van nu er op veel punten anders uit dan de klassieke praktijk.

Kruiden in deze traditie (278)

Planten uit de Bencao Gangmu van Li Shizhen, de grote Chinese materia medica uit de Ming-tijd.

China

Chinese geneeskundige tradities

Klassieke geschriften uit de eerste eeuwen v.Chr. en n.Chr.

De Chinese geneeskunde is een van de oudste doorlopende geneestradities ter wereld. In een graf bij Mawangdui, gesloten in 168 v.Chr., vonden archeologen zijdemanuscripten met recepten tegen tweeënvijftig kwalen. Ze laten zien hoe oud de kennis al was. De klassieke basis ligt in een paar grote werken. De Huangdi Neijing, de "Innerlijke klassieker van de Gele Keizer", kreeg in de laatste eeuwen v.Chr. vorm. Het Shennong Bencao Jing, de kruidenklassieker van de mythische boer-keizer Shennong, beschrijft 365 middelen. Rond 200 n.Chr. schreef Zhang Zhongjing het Shanghan Lun, over koortsziekten, met formules die nog steeds worden gebruikt. Door de eeuwen heen groeide de kennis voortdurend. In 1578 voltooide Li Shizhen het Bencao Gangmu, een enorme encyclopedie met bijna tweeduizend middelen. In de twintigste eeuw werd de traditie in China hervormd en gestandaardiseerd tot wat in het Westen nu "traditionele Chinese geneeskunde" heet.

De inhoudsopgave van de Donguibogam van Heo Jun (1613).

Korea

Koreaanse hanbang en de Donguibogam

Medisch compendium samengesteld in Korea in 1613

De Koreaanse geneeskunde, hanbang of hanui, heeft wortels in de Chinese geneeskunde, maar ontwikkelde zich door de eeuwen tot een eigen traditie. Al in de Goryeo-tijd werd Korea bekend om zijn ginseng, die naar China en Japan werd uitgevoerd. In de vijftiende eeuw zochten Koreaanse artsen bewust naar eigen, inheemse middelen, de hyangyak. In 1433 verscheen de Hyangyak Jipseongbang, een groot werk over middelen uit Korea zelf. Het belangrijkste werk is de Donguibogam, de "Kostbare spiegel van de Oosterse geneeskunde". Koning Seonjo gaf de hofarts Heo Jun (1539–1615) in 1596 de opdracht. Na de Japanse invasies en veel tegenslag voltooide Heo Jun het werk in 1610, en in 1613 werd het gedrukt. UNESCO nam het in 2009 op in het register van het werelddocumentair erfgoed.

Afbeelding van Benzoë

Java, Indonesië

Jamu in Indonesië

Wortels in het Mataram-tijdperk (8e–10e eeuw); UNESCO-erfgoed sinds 2023

Jamu is de traditionele kruidengeneeskunde van Indonesië, vooral van Java en Bali. De wortels gaan ver terug. Stenen vijzels uit de vindplaats Liyangan op Midden-Java, uit het Mataram-tijdperk van de achtste tot tiende eeuw, en reliëfs op de Borobudur wijzen al op het bereiden van kruiden. Aan de hoven van Java, in Surakarta en Yogyakarta, werd de kennis verfijnd. Prinsessen en hofdames gebruikten jamu voor schoonheid en gezondheid. In de negentiende eeuw werd veel van die kennis opgeschreven. In de twintigste eeuw ontstond een grote jamu-industrie. Bekende merken zoals Nyonya Meneer, opgericht in 1919, en Sido Muncul maakten jamu tot een massaproduct. In 2023 erkende UNESCO de "jamu-cultuur" als immaterieel erfgoed.

De eerste van de medische schilderingen van Sangye Gyatso (1653–1705): het paleis van de Medicijnboeddha, omringd door geneeskrachtige planten.

Tibetaans Plateau en de Himalaya

Sowa Rigpa: Tibetaanse geneeskunde

Ontwikkeld vanaf de 8e eeuw; de Vier Tantra's herzien in de 12e eeuw

Sowa Rigpa, de "wetenschap van het genezen", is de traditionele geneeskunde van Tibet, de Himalaya en Mongolië. Ze kreeg vorm in de achtste eeuw, toen koning Trisong Detsen geneeskundigen uit India, China, Perzië en andere landen naar Tibet uitnodigde. De grondlegger volgens de traditie is Yuthok Yonten Gonpo de Oudere, een arts uit de achtste eeuw. Zijn nazaat Yuthok de Jongere herzag in de twaalfde eeuw de Gyushi, de "Vier Tantra's", het hoofdwerk van de Tibetaanse geneeskunde. In 1696 werd in Lhasa het geneeskundig college Chakpori gesticht. In de zeventiende eeuw liet de regent Desi Sangye Gyatso een reeks medische schilderingen maken, die de leer in beeld uitleggen. Na 1959 werd Chakpori verwoest. In 1961 werd in ballingschap in Dharamsala het Men-Tsee-Khang opgericht, dat de traditie voortzet.

Kruiden in deze traditie (31)

Tribulus terrestris uit de Honzō Zufu van Iwasaki Tsunemasa, een Japans kruidenboek uit de Edo-tijd.

Japan

Kampo: Japanse kruidengeneeskunde

Vanaf de 5e–7e eeuw; eigen vorm vooral in de Edo-periode (1603–1868)

Kampo betekent "methode van de Han" en verwijst naar de Chinese oorsprong. Chinese geneeskunde bereikte Japan vanaf de vijfde en zesde eeuw, via Korea en direct uit China, samen met het boeddhisme en het Chinese schrift. Het oudste bewaarde Japanse medische werk is de Ishinpō, in 984 samengesteld door de hofarts Tanba no Yasuyori. In de Edo-periode (1603–1868) ontwikkelden Japanse artsen een eigen, praktische vorm. De school van de "oude formules", met artsen als Yoshimasu Tōdō, ging terug naar het Shanghan Lun en legde nadruk op wat de arts zelf waarneemt. In 1874 bepaalde de Meiji-regering dat nieuwe artsen westerse geneeskunde moesten studeren. Kampo raakte daardoor in de verdrukking. Een kleine groep artsen hield de kennis levend, en in de twintigste eeuw volgde een herleving.

Een geneesmiddel van honing bereiden, uit een Arabische vertaling van Dioscorides (1224).

Van Perzië tot Zuid-Azië

Unani-geneeskunde

Wortels in de Grieks-Romeinse oudheid; uitgewerkt in de islamitische wereld vanaf de 9e eeuw

Unani komt van het Arabische en Perzische woord Yunani, "Grieks". De traditie bouwt voort op de Griekse geneeskunde van Hippocrates en Galenus, die in de islamitische wereld werd vertaald, bewaard en sterk uitgebreid. Vanaf de negende eeuw vertaalden geleerden in Bagdad Griekse medische werken in het Arabisch. Perzische en Arabische artsen zoals ar-Razi (865–925) en Ibn Sina (980–1037) bouwden er een rijk systeem op. Ibn Sina's Canon van de geneeskunde werd eeuwenlang in de islamitische wereld en in Europa bestudeerd. Vanaf de dertiende eeuw kwam Unani met het Sultanaat van Delhi en later de Mogolkeizers naar Zuid-Azië, waar het opbloeide. Na de Britse overheersing zetten artsen als Hakim Ajmal Khan (1868–1927) zich in om de traditie te behouden. Hij stichtte in 1916 het Tibbia College in Delhi.

Kruiden in deze traditie (97)

Uit de keuken

Recepten uit Azië

Alle recepten (39) →

Register

Kruiden uit Azië

Doorzoek kruiden, specerijen en andere natuurlijke ingrediënten op naam, toepassing of tag. Traditioneel gebruik is cultuurhistorische informatie en geen vervanging voor medisch advies.

435 resultaten

  • Let op

    Mineraal · № 791

    Pyriet

    Pyritum (ijzersulfide)

    Traditioneel toegeschreven

    Laat bloedstagnatie oplossen en helpt botbreuken en banden herstellen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Voeding · № 545

    Radijs

    Raphanus sativus

    Traditioneel toegeschreven

    Zaden en bladeren urinedrijvend, laxerend, steenoplossend; sap tegen scheurbuik; bij pijnlijk en moeilijk plassen, stenen, urineziekten, aambeien, buikpijn; siroop bij heesheid, kinkhoest en borstklachten.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Kruid · № 775

    Rangoonklimplant (shi jun zi)

    Combretum indicum (syn. Quisqualis indica)

    Traditioneel toegeschreven

    Werd gebruikt tegen spoelwormen en bij een slechte spijsvertering bij kinderen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 410

    Rasamala

    Altingia excelsa

    Traditioneel toegeschreven

    Stimulerend, slijmoplossend, pijnstillend, windverdrijvend, ontstekingsremmend, antiseptisch; bij keelklachten, schurft, leukoderma, koliek bij kinderen, ontstoken testikel.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 568

    Rasna-orchidee

    Vanda roxburghii

    Traditioneel toegeschreven

    Pijnstillend, windverdrijvend, slijmoplossend, zenuwversterkend, bloeddrukverlagend; olie bij reuma en zenuwziekten; bij syfilis, schorpioensteken, koorts, middenoorontsteking, indigestie, bronchitis, ontstekingen, hik en beven.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 181

    Rauwolfia

    Rauvolfia serpentina

    De wortel bevat reserpine, dat de bloeddruk verlaagt en kalmeert. Reserpine was in de jaren 1950 een van de eerste moderne bloeddrukverlagers en antipsychotica, maar is grotendeels vervangen door middelen met minder bijwerkingen.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Mineraal · № 799

    Realgar

    Realgar (arseensulfide)

    Traditioneel toegeschreven

    Werd uitwendig gebruikt tegen parasieten, jeuk en zweren; bevat arseen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 673

    Rehmannia

    Rehmannia glutinosa

    Traditioneel toegeschreven

    Rauw koelt het bloed en voedt yin; bereid (met wijn gestoomd) voedt het bloed en de nier-yin.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Paddenstoel · № 690

    Reuzenbovist (ma bo)

    Calvatia gigantea (en Lasiosphaera fenzlii)

    Traditioneel toegeschreven

    Koelt longvuur bij keelpijn en heesheid; het sporenpoeder stelpt uitwendig bloedingen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Voeding · № 408

    Reuzentaro

    Alocasia macrorrhiza

    Traditioneel toegeschreven

    Spijsverteringsbevorderend, laxerend, urinedrijvend, melkbevorderend; bij koliek, obstipatie, aambeien, oedeem, wormen, aften, schorpioensteken.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 449

    Reuzenzijdeplant

    Calotropis gigantea

    Traditioneel toegeschreven

    Wortelschors zuiverend, versterkend, krampwerend, slijmoplossend, braakopwekkend; bij dysenterie, bronchitis, lepra, vergrote lever en milt, oedeem, wormen; werkt als digitalis op het hart.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 696

    Rhaponticumwortel (lou lu)

    Rhaponticum uniflorum

    Traditioneel toegeschreven

    Vermindert hete zwellingen, vooral in de borst, en bevordert de melkafscheiding.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 669

    Riet

    Phragmites australis (syn. P. communis)

    Traditioneel toegeschreven

    Koelt hitte en bevochtigt bij dorst, hoest met geel slijm, braken door maaghitte en pijnlijk plassen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Voeding · № 267

    Rijst

    Oryza sativa

    Traditioneel toegeschreven

    Licht verteerbaar, basis van genezend eten; goed voor huid en haar.

    Ayurveda+4Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 352

    Ritha

    Sapindus mukorossi

    Traditioneel toegeschreven

    Natuurlijke shampoo (zeepachtig), reinigt hoofdhuid en haar.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 442

    Rode kapokboom

    Bombax ceiba

    Traditioneel toegeschreven

    Gom samentrekkend en bloedstelpend; wortel en schors verzachtend, urinedrijvend, lustopwekkend; bij abnormaal baarmoederbloeden, diarree, dysenterie, bloed ophoesten, zware menstruatie, blaas- en nierstenen, steenpuisten, jeuk.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Kruid · № 346

    Rood sandelhout

    Pterocarpus santalinus

    Traditioneel toegeschreven

    Koortswerend, koortsverlagend, lustopwekkend, samentrekkend, bitter, verkoelend, zweetdrijvend, ontwormend; bij chronische dysenterie, bloedende aambeien, galklachten, huidziekten.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 426

    Safed musli

    Asparagus adscendens

    Traditioneel toegeschreven

    Voedend, versterkend, melkbevorderend, verzachtend, verkoelend; bij zaadverlies, chronische witte vloed, diarree, dysenterie, algemene zwakte, impotentie.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 321

    Saffloer

    Carthamus tinctorius

    Traditioneel toegeschreven

    Laxerend, urinedrijvend, ontstekingsremmend.

    Ayurveda+3
  • Let op

    Kruid · № 345

    Saffraan

    Crocus sativus

    Traditioneel toegeschreven

    Stimulerend, lustopwekkend, maagversterkend, pijnstillend, krampwerend, kalmerend, menstruatiebevorderend; bij uitblijvende menstruatie, koorts, hysterie, melancholie, witte vloed, aambeien; pasta bij kneuzingen, zenuw- en reumapijn.

    Ayurveda+4
  • Let op

    Kruid · № 140

    Sandelhout

    Santalum album

    In de Ayurveda als 'verkoelend' middel bij huidirritatie en urinewegklachten gebruikt; de olie wordt in aromatherapie gebruikt. Klinisch bewijs is beperkt.

    Ayurveda+6Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 650

    Saposhnikoviawortel (fang feng)

    Saposhnikovia divaricata

    Traditioneel toegeschreven

    Verdrijft wind; bij spierpijn, pijnlijke diarree, reumatische klachten en krampen.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Kruid · № 745

    Sappanhout

    Biancaea sappan (syn. Caesalpinia sappan)

    Traditioneel toegeschreven

    Laat het bloed stromen bij menstruatiepijn en letsel.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 719

    Sargassum

    Sargassum pallidum (en S. fusiforme)

    Traditioneel toegeschreven

    Verzacht verhardingen door slijm-vuur zoals struma en gezwollen klieren; voert vocht af.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 666

    Schaafstro (mu zei)

    Equisetum hyemale

    Traditioneel toegeschreven

    Verdrijft wind-hitte rond de ogen, stopt bloedingen en is plasbevorderend.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 592

    Schisandra

    Schisandra chinensis

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkend, samentrekkend, stimulerend, adaptogeen; ondersteunt uitgeputte bijnieren (vermoeidheid), bevordert slaap en welzijn, beschermt de lever.

    Chinese geneeskundige tradities+3
  • Let op

    Kruid · № 657

    Schizonepeta (jing jie)

    Schizonepeta tenuifolia

    Traditioneel toegeschreven

    Opent het oppervlak bij verkoudheid (warm of koel, afhankelijk van de combinatie), helpt uitslag doorkomen en stopt verkoold bloedingen.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 507

    Schroefboom

    Helicteres isora

    Traditioneel toegeschreven

    Slijmoplossend, verzachtend, licht samentrekkend, maagversterkend; bij koliek, winderigheid, diarree, chronische dysenterie, diabetes, oorontsteking, slangenbeten.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 535

    Schroefpalm

    Pandanus tectorius

    Traditioneel toegeschreven

    Bitter, laxerend, aromatisch; bladeren bij lepra, pokken, schurft, syfilis, leukoderma; helmknoppen bij oorpijn, hoofdpijn en bloedziekten; olie bij hoofdpijn en reuma.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 470

    Sebesten

    Cordia myxa

    Traditioneel toegeschreven

    Vrucht verzachtend, slijmoplossend, urinedrijvend, licht laxerend; schors licht samentrekkend en versterkend; bij hoest en borstziekten, galklachten, buikkrampen, indigestie, koorts, zweren, slangenbeten.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 494

    Shankhpushpi

    Evolvulus alsinoides

    Traditioneel toegeschreven

    Bitter tonicum, zuiverend, koortsverlagend, ontwormend, ontstekingsremmend; bij koorts, zenuwzwakte, geheugenverlies, dysenterie, diarree en indigestie (met tulsi), chronische bronchitis en astma.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 122

    Shatavari

    Asparagus racemosus

    In de Ayurveda een belangrijk verjongend middel voor vrouwen en gebruikt bij borstvoeding en maagklachten. Studies zijn klein en van wisselende kwaliteit.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Paddenstoel · № 145

    Shiitake

    Lentinula edodes

    Een eetbare paddenstoel. Lentinan uit shiitake wordt in Japan in de oncologie onderzocht en gebruikt; voor gewone shiitake als 'immuunversterker' is er weinig bewijs.

    Chinese geneeskundige tradities+3
  • Let op

    Kruid · № 351

    Shikakai

    Senegalia rugata (syn. Acacia concinna)

    Traditioneel toegeschreven

    Natuurlijke shampoo, reinigt hoofdhuid en haar.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 367

    Siberische ginseng

    Eleutherococcus senticosus

    Traditioneel toegeschreven

    Adaptogeen, verhoogt aanmaak van interferon; vooral bij herpes simplex, versterkt het immuunsysteem tegen verkoudheid en griep; verder bij hoge bloeddruk, nierziekte, diabetes, slapeloosheid, artritis.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 749

    Siberische salomonszegel (huang jing)

    Polygonatum sibiricum

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkt milt en nieren, bevochtigt de longen en vult de essentie aan.

    Chinese geneeskundige tradities+1