- Gebied
- Azië
- Oorsprong
- Zuidoost-Azië
- Sanskriet
- Ardhrakam
- Engelse naam
- Ginger
Azië · Kruid · № 1
Zingiber officinale
Kruid · Azië
Gember
Zingiber officinale
Helpt bij misselijkheid, stimuleert de bloedsomloop en heeft een verwarmende werking.
Veiligheid en aandachtspunten
Supplementen kunnen maagklachten geven en met medicijnen interageren. Tijdens zwangerschap eerst een zorgverlener raadplegen.
Waarschuwingen per traditie (5)
- Kruidengeneeskunde wereldwijd: Niet te veel bij maagzweren.
- Kruiden bij virale infecties: Niet met warfarine, diabetes- of hartmedicatie of aspirine.
- Natuurlijke huid- en haarverzorging: Geen honing aan kinderen jonger dan één jaar. Test de temperatuur van het voetbad.
- Westerse kruiden in de Chinese geneeskunde: Voorzichtig bij hitteklachten en in grote hoeveelheden bij bloedverdunners.
- Chinese materia medica: Niet bij hitte of yin-tekort met hitte; gedroogde gember voorzichtig tijdens zwangerschap. Bij vergiftiging altijd medische hulp zoeken.
Bereiding
Gebruik als thee, in bouillon of fijn gemalen in maaltijden.
Gebruik in tradities
Gebruikt als voedsel en in traditionele Aziatische geneeswijzen; toepassingen verschillen per traditie.
Toepassingen
Gebruik per traditie
Zo beschrijven verschillende kruidentradities dit kruid. Hoeveelheden zijn traditionele richtlijnen die op duidelijke fouten zijn gecontroleerd; ze zijn geen medisch advies. Bij giftige planten staat bewust geen dosering.
Kruidengeneeskunde wereldwijd
Toegeschreven werking
Circulatiebevorderend, vaatverwijdend, zweetdrijvend, slijmoplossend, tegen braken, krampwerend, windverdrijvend, antiseptisch; uitwendig huidprikkelend.
Bereiding en hoeveelheid
Afkooksel van 1–2 plakjes verse wortel per mok (10 min) bij kou en verkoudheid, evt. met kaneel; tinctuur 2–10 druppels bij slechte doorbloeding, wintertenen, winderigheid en misselijkheid; 1–2 capsules van 200 mg voor de reis tegen reisziekte; tot 1 g bij zwangerschapsmisselijkheid; massageolie.
Let op: Niet te veel bij maagzweren.
Ayurvedische materia medica
Toegeschreven werking
Aromatisch, windverdrijvend, maagversterkend, speekselbevorderend, spijsverteringsbevorderend; uitwendig huidprikkelend; bij indigestie, winderigheid, koliek, braken, maagkrampen, verkoudheid, hoest, astma; pasta bij hoofdpijn en kiespijn; jicht en chronische reuma.
Bereiding en hoeveelheid
Thee 7–20 ml (bij indigestie elk uur 28–56 ml); poeder van gedroogde gember 1–2 g; pasta uitwendig.
Kruiden bij virale infecties
Toegeschreven werking
Beschermt gezonde cellen en remt vermenigvuldiging van virussen; vooral tegen griep; verder bij spijsverteringsklachten, verkoudheid, reisziekte, misselijkheid, artritis, ontstekingen, hoge bloeddruk.
Bereiding en hoeveelheid
Capsules of tabletten 250 mg 4x per dag; thee van 1 el vers geraspte gember met kokend water; of in voeding en dranken.
Let op: Niet met warfarine, diabetes- of hartmedicatie of aspirine.
Ayurveda in het dagelijks leven
Toegeschreven werking
'Groot medicijn': verwarmend, wekt eetlust en spijsvertering, verbetert de stoelgang; droge gember tegen verkoudheid, astma, keelpijn, loopneus en diarree; voorkomt luchtwegklachten en allergieën; helpt bij afvallen.
Bereiding en hoeveelheid
Vers geraspt in gerechten, takra en chutney; een snufje rotszout op verse gember vóór de maaltijd; gedroogde gember als pasta met water op neus en onder de ogen bij verkoudheid; een snufje droge gember in warm water bij diarree; in gekruide melk.
Natuurlijke huid- en haarverzorging
Toegeschreven werking
Verwarmend en prikkelend; als thee van oudsher gebruikt bij verkoudheid en misselijkheid.
Bereiding en hoeveelheid
Inwendig: verse of gedroogde gember in een kruidenhoning bij verkoudheid. Uitwendig: gember in een voetbad en gemberolie in een balsem (zie de recepten).
Let op: Geen honing aan kinderen jonger dan één jaar. Test de temperatuur van het voetbad.
Westerse kruiden in de Chinese geneeskunde
Toegeschreven werking
Warm en scherp: verdrijft kou van buiten (vers) of verwarmt het midden (gedroogd). Gember hoorde met kaneel en kardemom tot de eerste kruiden die tussen Azië en Europa werden verhandeld.
Bereiding en hoeveelheid
Verse gember (sheng jiang) werkt meer naar buiten en gaat bij rillingen in een zweetdrijvende thee (1–3 delen vers op gelijke delen vlierbloesem, duizendblad en pepermunt). Gedroogde gember (gan jiang) verwarmt meer van binnenuit; een tinctuur van verse gember werkt daarom anders dan een van gedroogde. Geroosterde verse gember (wei sheng jiang) is mild warm, bij buikpijn door kou. In de Chinese verwerking dient gembersap om de werking van andere kruiden tegen misselijkheid te versterken, en verse gember tempert de giftigheid van ruwe ban xia. In de Chinese keuken zit gember, net als knoflook en lente-ui, in bijna elk gerecht.
Let op: Voorzichtig bij hitteklachten en in grote hoeveelheden bij bloedverdunners.
Chinese materia medica
- Aard en smaak
- scherp, warm (vers); scherp, heet (gedroogd)
- Meridianen
- long, maag, milt (vers); hart, long, milt, maag (gedroogd)
Toegeschreven werking
Verse gember (sheng jiang) opent het oppervlak bij een beginnende verkoudheid, verwarmt de maag, remt misselijkheid en ochtendmisselijkheid en wordt traditioneel gebruikt bij vergiftiging door vis en schaaldieren. Gedroogde gember (gan jiang) verwarmt van binnenuit: bij kou in milt en maag met buikpijn, braken en diarree, bij koud, wit slijm in de longen en bij een ineenstorting van yang.
Bereiding en hoeveelheid
Traditionele dosering: 3–9 g per dag, meestal in afkooksel. Een paar plakjes verse gember maken eten en melk beter verteerbaar. Thee van verse gember met honing helpt bij het eerste slijm van een verkoudheid; een warme gemberdoek verlicht uitwendig spierkramp en verstuikingen.
Combinaties
- Vers met ban xia bij braken door een koude maag
- Vers met bamboeschaafsel en huang lian bij braken door hitte
- Gedroogd met ma huang, xi xin en ban xia bij koud slijm in de longen
Let op: Niet bij hitte of yin-tekort met hitte; gedroogde gember voorzichtig tijdens zwangerschap. Bij vergiftiging altijd medische hulp zoeken.
Volksgeloof en kruidenmagie
Symbolische betekenissen uit volksgebruik en hedendaagse kruidenmagie. Het zijn overgeleverde associaties, geen werking.
Grote successen, maakt magie effectiever, bescherming, trekt liefde aan, zuivert als wierook, kracht versterken, liefde, financiën, succes, genezing, geld, energie.
Kruidenmagie en rituelen
Toegeschreven werking
In de kruidenmagie verbonden met kracht, succes, liefde en het versnellen van zaken.
Bereiding en hoeveelheid
Gember komt uit tropisch Azië en is een van de oudste specerijen in de Chinese en Indiase geneeskunde; de ayurveda noemt hem vishvabhesaj, 'universeel medicijn'. Confucius zou bij geen maaltijd zonder gember hebben gegeten. In Europa werd gemberbrood een middeleeuwse lekkernij op jaarmarkten.
Huis, keuken en volksgebruik
Toegeschreven werking
Tegen verkoudheid, kalmeert de maag, onderdrukt misselijkheid.
Bereiding en hoeveelheid
Als krachtversterker in rituelen en spreuken; verkoudheidsthee; gezondheidsolie; winterbad; specerijsuiker.
- Bereidingswijzen
- Thee (infusie)Afkooksel (decoct)TinctuurKruidenolie (oliemaceraat)Zalf en balsemKompres, omslag en pastaSiroop, honing en oxymelStoom en badPoeder en keuken
- Recepten
- Zweetdrijvende thee met vlier, duizendblad en muntWaterkers-spareribsoep met gedroogde vijgenVissoep met papaja en tahoeKip gestoofd met jobstranenGestoomde zwarte kip met dadels en longanBissap, koude hibiscusdrankHaldi doodh, warme kurkumamelkSaenggang-cha, Koreaanse gembertheeDaechu-cha, thee van jujubeBeras kencurSorrel, Caribische kerstdrankKruidenhoning bij verkoudheid en griepVerfrissend voetbadKokosbalsem
- Formules
- Ba zhen tangBan xia hou po tangBan xia xie xin tangChai hu gui zhi gan jiang tangChai hu gui zhi tangChai hu jia long gu mu li tangDa chai hu tangDing xiang shi di tangEr chen tangFang feng tong sheng sanFang ji huang qi tangGe gen tangGui pi tangGui zhi long gu mu li tangGui zhi shao yao zhi mu tangGui zhi tangHuo xiang zheng qi sanJing fang bai du sanJuan bi tangLi zhong wanPing wei sanShi di tangShi wei bai du tangShu jing huo xue tangSi ni tangWei ling tangWen jing tangWen pi tangWu mei wanWu pi yinWu yao shun qi sanWu zhu yu tangXiao ban xia jia fu ling tangXiao chai hu tangXiao jian zhong tangXiao qing long tangXiao yao sanXing su sanXuan fu dai zhe tangZhen wu tangZhi gan cao tang
Tags
Bronnen
- www.nccih.nih.gov
- Michael & Lesley Tierra, Chinese Traditional Herbal Medicine, vol. II: Materia Medica and Herbal Resource (1998)
- Owen Jackson, Chinese Herbal Medicine (2020)
- Penelope Ody, The Complete Medicinal Herbal (1993; 2017)
- L. D. Kapoor, CRC Handbook of Ayurvedic Medicinal Plants (1990)
- Stacey Dugliss-Wesselman & Susan Gregg, Herbal Remedies Made Simple (2018)