Kruidenkennis en de culturen die haar doorgaven

Azië · Voeding · № 636

Chinese dadel

Ziziphus jujuba

Traditioneel toegeschreven

Zoet en versterkend bij vermoeidheid, bloedarmoede en weinig energie; bouwt kracht en bloed op en maakt kruidengerechten zachter.

Azië · Kruid · № 639

Codonopsiswortel (dang shen)

Codonopsis pilosula

Traditioneel toegeschreven

Vermindert vermoeidheid, ondersteunt de aanmaak van bloedcellen en versterkt milt, maag en longen.

Azië · Kruid · № 761

Dendrobium (shi hu)

Dendrobium nobile (en verwante soorten)

Traditioneel toegeschreven

Voedt de yin van long en maag, vult lichaamsvocht aan en koelt hitte door tekort.

Azië · Voeding · № 637

Goji

Lycium barbarum, L. chinense

Traditioneel toegeschreven

Zoet tonicum dat volgens de traditie de yang-energie, kracht en uithoudingsvermogen versterkt en de hormoonhuishouding ondersteunt.

Azië · Kruid · № 748

Pseudostellariawortel (tai zi shen)

Pseudostellaria heterophylla

Traditioneel toegeschreven

Mild qi-tonicum dat ook lichaamsvocht aanvult.

Azië · Kruid · № 673

Rehmannia

Rehmannia glutinosa

Traditioneel toegeschreven

Rauw koelt het bloed en voedt yin; bereid (met wijn gestoomd) voedt het bloed en de nier-yin.

Azië · Kruid · № 749

Siberische salomonszegel (huang jing)

Polygonatum sibiricum

Traditioneel toegeschreven

Versterkt milt en nieren, bevochtigt de longen en vult de essentie aan.

Azië · Kruid · № 750

Veelbloemige duizendknoop (he shou wu)

Reynoutria multiflora (syn. Polygonum multiflorum)

Traditioneel toegeschreven

Bereid een tonicum voor bloed, lever en nieren; rauw licht laxerend en ontgiftend.

Azië · Voeding · № 646

Vossennoot

Euryale ferox

Traditioneel toegeschreven

Tonicum voor een lang leven dat volgens de traditie veroudering tegengaat en kracht geeft.

Azië · Kruid · № 640

Welriekende salomonszegel (yu zhu)

Polygonatum odoratum

Traditioneel toegeschreven

Voedt de maag en bevordert de aanmaak van lichaamsvocht; bij vermoeidheid, weinig eetlust, zwakke spijsvertering en uitputting.

Zuid-Amerika · Voeding · № 916

Algarrobo

Neltuma pallida (syn. Prosopis pallida)

Doornige boom uit de vlinderbloemenfamilie, verwant aan de mesquite, met zoete peulen vol suikers. De boom houdt met zijn diepe wortels het droogbos in stand.

Azië · Voeding · № 223

Amandel

Prunus dulcis

Traditioneel toegeschreven

Zoete amandel verzachtend, stimulerend, voedend, zenuwversterkend; bittere amandel verzachtend, laxerend, kalmerend bij hoest.

Noord-Amerika · Kruid · № 160

Amerikaanse ginseng

Panax quinquefolius

In de Chinese geneeskunde gezien als 'verkoelender' dan Aziatische ginseng en gebruikt bij vermoeidheid en dorst. Enkele studies vinden een licht effect op bloedsuiker na de maaltijd en op verkoudheid; het bewijs is beperkt.

Azië · Kruid · № 17

Ashwagandha

Withania somnifera

Plant uit de Ayurvedische traditie. Sommige preparaten zijn onderzocht bij stress en slaap, maar studies verschillen en bewijs is beperkt.

Azië · Kruid · № 149

Astragaluswortel (huang qi)

Astragalus membranaceus

In de Chinese geneeskunde een belangrijk versterkend kruid ('qi-tonicum') bij vermoeidheid, vatbaarheid voor verkoudheid en zweten. NCCIH meldt dat er weinig betrouwbaar onderzoek bij mensen is.

Azië · Kruid · № 36

Aziatische ginseng

Panax ginseng (ook P. quinquefolius)

Onderzoek bestaat vooral uit kleine, korte studies; er is weinig bewijs voor gezondheidseffecten.

Afrika · Kruid · № 8

Basilicum

Ocimum basilicum

Versterkt de smaak, ondersteunt de spijsvertering en heeft mild antioxiderend effect.

Noord-Amerika · Kruid · № 34

Canadese geelwortel

Hydrastis canadensis

Er is onvoldoende bewijs om te bepalen of goldenseal bij enige aandoening helpt.

Azië · Voeding · № 635

Chinese yam

Dioscorea polystachya (syn. D. opposita)

Traditioneel toegeschreven

Versterkt milt, maag en longen, helpt de hormoonhuishouding bij vrouwen te reguleren en zou de bloedsuiker verlagen.

Zuid-Amerika · Kruid · № 183

Coca

Erythroxylum coca

Het blad bevat een kleine hoeveelheid cocaïne en andere alkaloïden. Kauwen of thee wordt in de Andes gebruikt tegen honger, vermoeidheid en hoogteziekte; het bewijs voor dat laatste is beperkt. Uit het blad werd cocaïne geïsoleerd, het eerste lokale verdovingsmiddel, dat tegenwoordig vooral een verslavende drug is.

Azië · Paddenstoel · № 147

Cordyceps

Ophiocordyceps sinensis (syn. Cordyceps sinensis)

Een schimmel die rupsen parasiteert. In de Tibetaanse en Chinese geneeskunde gebruikt bij vermoeidheid, longklachten en verminderd libido. Studies zijn klein en er is geen overtuigend bewijs.

Azië · Kruid · № 751

Eucommiaschors (du zhong)

Eucommia ulmoides

Traditioneel toegeschreven

Versterkt lever en nieren, pezen en botten; kalmeert opstijgende lever-yang en een onrustige foetus.

Zuid-Amerika · Kruid · № 163

Guarana

Paullinia cupana

De zaden bevatten ongeveer twee keer zoveel cafeïne als koffiebonen. Guarana zit in energiedranken en frisdranken; de opwekkende werking komt van de cafeïne.

Zuid-Amerika · Kruid · № 914

Huanarpo

Corynaea crassa

Bijzondere parasitaire plant zonder bladgroen, die op de wortels van bomen en struiken leeft; boven de grond verschijnt alleen een knotsvormige bloeiwijze. Over de werking bij mensen is weinig bekend.

Azië · Voeding · № 764

Japanse abrikoos

Prunus mume

Traditioneel toegeschreven

Trekt samen bij chronische hoest en diarree, vult lichaamsvocht aan en werd tegen wormen gebruikt.

Azië · Voeding · № 38

Kaneel

Cinnamomum verum

Specerij uit de binnenbast. Onderzoek naar gezondheidseffecten is voorlopig; kaneel is geen behandeling.

Azië · Kruid · № 830

Kencur

Kaempferia galanga

Aromatische wortelstok, in jamu gebruikt bij hoest, vermoeidheid en spierpijn.

Afrika · Voeding · № 27

Kolanoot

Cola nitida en Cola acuminata

Bevat ongeveer 2–4% cafeïne en theobromine en werkt stimulerend. Wordt vooral gekauwd, zowel privé als in sociaal en ceremonieel verband.

Azië · Paddenstoel · № 41

Lingzhi

Ganoderma lucidum

Een houtzwam uit de traditionele Chinese geneeskunde; bewijs voor behandeleffecten bij mensen is beperkt.

Azië · Voeding · № 131

Lotus

Nelumbo nucifera

Vrijwel alle delen worden gebruikt: zaden bij diarree en onrust, wortelstok als voeding, blad bij 'zomerhitte'. Wetenschappelijk bewijs is grotendeels laboratoriumonderzoek.

Azië · Voeding · № 792

Moutstroop

Saccharum granorum (maltose)

Traditioneel toegeschreven

Versterkt qi en milt, verzacht pijn door kou in het midden en bevochtigt de longen.

Europa · Kruid · № 2

Rozemarijn

Salvia rosmarinus (syn. Rosmarinus officinalis)

Een aromatisch keukenkruid met carnosinezuur en rozemarijnzuur. Een paar kleine studies wijzen op een licht effect van de geur op alertheid; dat het geheugen verbetert is niet aangetoond. Het blad wordt bij spijsverteringsklachten gebruikt.

Europa · Kruid · № 366

Rozenwortel

Rhodiola rosea

Rozenwortel wordt verkocht als adaptogeen bij vermoeidheid en stress. Enkele studies vinden een klein effect op vermoeidheid door stress, maar ze zijn klein en van wisselende kwaliteit. Er is geen bewijs dat het verkoudheid voorkomt.

Azië · Kruid · № 592

Schisandra

Schisandra chinensis

Traditioneel toegeschreven

Versterkend, samentrekkend, stimulerend, adaptogeen; ondersteunt uitgeputte bijnieren (vermoeidheid), bevordert slaap en welzijn, beschermt de lever.

Azië · Paddenstoel · № 145

Shiitake

Lentinula edodes

Een eetbare paddenstoel. Lentinan uit shiitake wordt in Japan in de oncologie onderzocht en gebruikt; voor gewone shiitake als 'immuunversterker' is er weinig bewijs.

Azië · Kruid · № 367

Siberische ginseng

Eleutherococcus senticosus

Traditioneel toegeschreven

Adaptogeen, verhoogt aanmaak van interferon; vooral bij herpes simplex, versterkt het immuunsysteem tegen verkoudheid en griep; verder bij hoge bloeddruk, nierziekte, diabetes, slapeloosheid, artritis.