- Gebied
- Europa
- Oorsprong
- Middellandse Zeegebied
- Engelse naam
- Rosemary
Europa · Kruid · № 2
Salvia rosmarinus (syn. Rosmarinus officinalis)
Kruid · Europa
Rozemarijn
Salvia rosmarinus (syn. Rosmarinus officinalis)
Een aromatisch keukenkruid met carnosinezuur en rozemarijnzuur. Een paar kleine studies wijzen op een licht effect van de geur op alertheid; dat het geheugen verbetert is niet aangetoond. Het blad wordt bij spijsverteringsklachten gebruikt.
Veiligheid en aandachtspunten
Gebruik als keukenkruid verschilt sterk van geconcentreerde etherische olie; drink etherische olie niet.
Waarschuwingen per traditie (5)
- Westerse kruidengeneeskunde: Niet bij hoge bloeddruk.
- Kruiden bij virale infecties: Niet bij aspirine-allergie, bloedingsstoornissen, zwangerschap of borstvoeding.
- Natuurlijke huid- en haarverzorging: Rozemarijnolie niet inwendig en niet bij epilepsie, hoge bloeddruk of zwangerschap. Geen honing aan kinderen jonger dan één jaar.
- Kallawaya-geneeskunst in Bolivia: Niet in grote hoeveelheden inwendig bij zwangerschap.
- Curanderismo van Noord-Peru: Niet in grote hoeveelheden bij zwangerschap of epilepsie. Rook kan de luchtwegen irriteren.
Bereiding
Gebruik vers of gedroogd in ovenschotels, soepen of als infusie.
Gebruik in tradities
In het oude Griekenland droegen studenten kransen van rozemarijn bij examens, en Ophelia zegt in Hamlet: 'Daar is rozemarijn, dat is ter herinnering.' Rozemarijn werd bij bruiloften en begrafenissen gedragen als teken van trouw. Het 'Hongaarse koninginnewater', een rozemarijnalcohol uit de 14e eeuw, was een van de eerste parfums.
Toepassingen
Gebruik per traditie
Zo beschrijven verschillende kruidentradities dit kruid. Hoeveelheden zijn traditionele richtlijnen die op duidelijke fouten zijn gecontroleerd; ze zijn geen medisch advies. Bij giftige planten staat bewust geen dosering.
Kruidengeneeskunde wereldwijd
Toegeschreven werking
Samentrekkend, spijsverteringsbevorderend, zenuwversterkend, windverdrijvend, antiseptisch, urinedrijvend, zweetdrijvend, antidepressief, circulatiebevorderend, krampwerend, galbevorderend, hartversterkend; olie uitwendig pijnstillend en antireumatisch.
Bereiding en hoeveelheid
Hete thee bij verkoudheid, griep en reumapijn, ook bij vermoeidheid en hoofdpijn; haarspoeling bij roos; warm kompres afgewisseld met ijs bij verstuikingen; tinctuur tot 5 ml 3x per dag (met haver of glidkruid bij depressie); 1 ml olie in 25 ml olie als massage bij artritis, op de hoofdhuid voor haargroei, op de slapen bij hoofdpijn.
Westerse kruidengeneeskunde
Toegeschreven werking
Ontstekingsremmend, antiseptisch, samentrekkend, windverdrijvend, zweetdrijvend, stimulerend; ondersteunt hart en bloedsomloop (oedeem, koude handen/voeten), balanceert bloedsuiker, verwarmt het lichaam, stimuleert haargroei.
Bereiding en hoeveelheid
Thee: 1–2 tl per kop, 5–10 min afgedekt, 1–3 koppen per dag; tinctuur 10–30 druppels 1–3x per dag; kruidenolie 1–2 tl op de huid of hoofdhuid (2–5 min masseren).
Let op: Niet bij hoge bloeddruk.
Kruiden bij virale infecties
Toegeschreven werking
Versterkt het immuunsysteem (carnosinezuur, rozemarijnzuur), antioxidant; vooral tegen griep; verder bij spijsverteringsproblemen, hoge bloeddruk, galblaasklachten, haargroei.
Bereiding en hoeveelheid
Blad in voeding of als thee (vers of gedroogd blad 10–15 min in kokend water), of olie; blad 4–6 g per dag, olie 0,1–1 ml.
Let op: Niet bij aspirine-allergie, bloedingsstoornissen, zwangerschap of borstvoeding.
Natuurlijke huid- en haarverzorging
Toegeschreven werking
Kruidige, verwarmende geur; in massageolie gebruikt bij stijve spieren en in haarverzorging voor de hoofdhuid. De Europese geneesmiddelenautoriteit erkent het traditionele uitwendige gebruik bij lichte spier- en gewrichtspijn.
Bereiding en hoeveelheid
Inwendig: rozemarijn in een kruidenhoning bij verkoudheid. Uitwendig: rozemarijnolie of het kruid in zalf, bad- en massageolie, voetbad, shampoo en haarproducten (zie de recepten).
Let op: Rozemarijnolie niet inwendig en niet bij epilepsie, hoge bloeddruk of zwangerschap. Geen honing aan kinderen jonger dan één jaar.
Kallawaya-geneeskunst in Bolivia
Toegeschreven werking
Als mondspoeling bij kiespijn en tandvleesontsteking, en als lauwe wassing voor de moeder na de bevalling.
Bereiding en hoeveelheid
Een takje 10 minuten laten trekken en laten afkoelen.
Let op: Niet in grote hoeveelheden inwendig bij zwangerschap.
Curanderismo van Noord-Peru
Toegeschreven werking
Romero in mengsels voor hart, zenuwen en spijsvertering, als haarspoeling bij haaruitval, en in baden en rook om het huis van 'negatieve energie' te reinigen.
Bereiding en hoeveelheid
Bladeren kort laten trekken; uitwendig in een bad of als rook, samen met palo santo.
Let op: Niet in grote hoeveelheden bij zwangerschap of epilepsie. Rook kan de luchtwegen irriteren.
Volksgeloof en kruidenmagie
Symbolische betekenissen uit volksgebruik en hedendaagse kruidenmagie. Het zijn overgeleverde associaties, geen werking.
Bescherming, geheugen, wijsheid, gezondheid, genezing, reiniging, lang leven, concentratie.
Huis, keuken en volksgebruik
Toegeschreven werking
Huidtonicum; geeft glans aan donker haar en verzacht een jeukende hoofdhuid; thee verlicht hoofdpijn; versterkende thee zuivert het bloed en versterkt de spijsvertering; helpt focus en geheugen.
Bereiding en hoeveelheid
Uitwendig als huidtonicum; haarspoeling; thee; versterkende thee en concentratiethee; opwekkende olie en olie voor heldere beslissingen; beschermingszakje; gekonfijte takjes; kruidenbrood, rijst, polenta.
- Bereidingswijzen
- Thee (infusie)TinctuurKruidenolie (oliemaceraat)Zalf en balsemKompres, omslag en pastaSiroop, honing en oxymelStoom en badPoeder en keuken
- Recepten
- Acne-olie of -reinigerKruidenhoning bij verkoudheid en griepSmeerwortelzalf voor gewrichten en kneuzingenBad voor gewrichten en spierenBadolie bij verkoudheid en griepVerfrissend voetbadWarm massagekompresVerhelderende shampooKruidenshampoo op maatLeave-in haarolie tegen pluisVoedende haarkuur
Bronnen
- www.britannica.com
- Penelope Ody, The Complete Medicinal Herbal (1993; 2017)
- Stacey Dugliss-Wesselman & Susan Gregg, Herbal Remedies Made Simple (2018)
- Rainer W. Bussmann & Douglas Sharon, Medicinal Plants of the Andes and the Amazon (2015)
- Joseph W. Bastien, Healers of the Andes: Kallawaya Herbalists and Their Medicinal Plants (1987)
- Louis Girault, Kallawaya. Guérisseurs itinérants des Andes (1984)