Kruidenkennis en de culturen die haar doorgaven

Midden-Amerika en Caraïben · Kruid · № 822

Pirul

Schinus molle

Boom met aromatische bladeren en roze besjes, gebruikt bij reinigingsrituelen en als volksmiddel.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1014

Queñua

Polylepis (o.a. P. besseri en P. tarapacana)

Knoestige bomen en struiken uit de rozenfamilie met een roodbruine, in dunne laagjes afbladderende schors die tegen de kou beschermt. Over de werking bij mensen is niets onderzocht.

Zuid-Amerika · Kruid · № 871

Quinchamalí

Quinchamalium chilense

Halfparasitisch kruid met oranjegele bloemen in hoofdjes. Traditioneel bij wonden en verkoudheid; onderzoek ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 915

Ratania

Krameria lappacea (syn. Krameria triandra)

Laag struikje dat half op de wortels van andere planten parasiteert. De rode wortel bevat veel looistoffen en werkt daardoor samentrekkend. In Europa staat ratanhiawortel in de farmacopee en wordt hij in mondwater en tandvleesmiddelen gebruikt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 888

Reuzenpaardenstaart

Equisetum giganteum

Grote paardenstaart, rijk aan silicium. Traditioneel als plasmiddel, zoals de Europese heermoes; goed bewijs ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1012

Roq'e

Colletia spinosissima

Doornige struik met groene, kruisgewijs geplaatste doorns en nauwelijks blad. Leeft samen met stikstofbindende Frankia-bacteriën. De schors bevat saponinen; over de werking bij mensen is weinig onderzocht.

Europa · Kruid · № 2

Rozemarijn

Salvia rosmarinus (syn. Rosmarinus officinalis)

Een aromatisch keukenkruid met carnosinezuur en rozemarijnzuur. Een paar kleine studies wijzen op een licht effect van de geur op alertheid; dat het geheugen verbetert is niet aangetoond. Het blad wordt bij spijsverteringsklachten gebruikt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 900

Sabadilla

Schoenocaulon officinale

Lelieachtige plant met zeer giftige zaden, die alkaloïden als veratridine en cevadine bevatten. Apothekers maakten er wereldwijd luizenmiddelen en insecticiden van.

Midden-Amerika en Caraïben · Kruid · № 819

Tabak

Nicotiana rustica

Ceremoniële plant van veel inheemse volken in Amerika. Tabak is verslavend en schadelijk voor de gezondheid.

Zuid-Amerika · Kruid · № 877

Tara

Tara spinosa (syn. Caesalpinia spinosa)

Doornige boom met rode peulen die zeer rijk zijn aan looistoffen. In laboratoriumtests remden extracten van de peulen verschillende bacteriën.

Zuid-Amerika · Voeding · № 1011

Tarwi

Lupinus mutabilis

Lupine met wit tot paarse bloemen en eiwitrijke, oliehoudende bonen. De rauwe bonen zijn bitter door lupine-alkaloïden, die er door dagenlang weken en spoelen uit worden gehaald.

Zuid-Amerika · Kruid · № 892

Tola

Parastrephia quadrangularis (syn. Lepidophyllum quadrangulare, P. lepidophylla)

Harsrijke struik tot twee meter hoog met kleine, schubvormige bladeren; kenmerkend voor de droge hoogvlakte.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1013

Turpay

Nototriche (o.a. N. mandoniana en N. porphyrantha)

Klein, kussenvormig kaasjeskruid dat plat tegen de grond groeit, met een dikke penwortel. Kaasjeskruiden bevatten slijmstoffen die verzachten; deze soorten zelf zijn nauwelijks onderzocht.

Europa · Kruid · № 72

Venkel

Foeniculum vulgare

Het zaad wordt traditioneel gebruikt bij winderigheid, een opgeblazen gevoel en krampjes. Er zijn enkele kleine studies, maar het bewijs is beperkt.

Europa · Voeding · № 654

Waterkers

Nasturtium officinale

Traditioneel toegeschreven

Rijk aan vitamine C, bètacaroteen en vitamine E; gebruikt om ontgifting te ondersteunen, lichaamswarmte te koelen en de longen te ondersteunen.

Europa · Kruid · № 86

Weegbree

Plantago major

Het blad wordt traditioneel gekneusd op insectenbeten, kleine wondjes en schaafplekken gelegd en als thee bij hoest gebruikt. Klinisch bewijs is beperkt.

Europa · Kruid · № 242

Wijnruit

Ruta graveolens

Traditioneel toegeschreven

Antiseptisch, stimulerend, menstruatiebevorderend, slijmoplossend, krampwerend, ontwormend (kinderen); versterkt haarvaten (rutine); bij hysterie, winderigheid en koliek, beginnende verlamming, indigestie; olie urinedrijvend en huidprikkelend.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1005

Wira wira

Achyrocline satureioides (en verwante wollige composieten, o.a. Culcitium canescens)

Wollig behaarde, bitter-aromatische plant tot een meter hoog met gele bloemhoofdjes. Bevat flavonoïden als quercetine en luteoline; in het laboratorium werkt het extract tegen sommige virussen, maar onderzoek bij mensen ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 893

Yareta

Azorella compacta (en verwante soorten)

Groenblijvende kussenplant die als een groen rotsblok over de grond groeit. Ze groeit ongeveer anderhalve centimeter per jaar; sommige planten zijn naar schatting meer dan 3000 jaar oud. De plant bevat een kleverige hars.

Zuid-Amerika · Voeding · № 15

Yerba mate

Ilex paraguariensis

De bladeren bevatten cafeïne, theobromine en polyfenolen; de drank werkt opwekkend en verdrijft vermoeidheid, net als koffie of thee. Het is een genotmiddel en sociale drank, geen geneesmiddel.

Zuid-Amerika · Kruid · № 901

Ayahuasca

Banisteriopsis caapi

Reusachtige liaan, tot dertig meter lang. De stengel bevat harmine, harmaline en tetrahydroharmine, die het enzym MAO remmen. Daardoor wordt de DMT uit planten als chacruna via de mond werkzaam. De drank geeft visioenen, en meestal braken en diarree, wat in de traditie als reiniging geldt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 924

Cebil

Anadenanthera colubrina

Doornige boom uit de vlinderbloemenfamilie, verwant aan yopo. De zaden bevatten veel bufotenine, tot ruim twaalf procent, en daarnaast wat DMT en 5-MeO-DMT. Als snuif geven ze heftige lichamelijke effecten en korte visioenen.

Zuid-Amerika · Kruid · № 902

Chacruna

Psychotria viridis

Struik uit de koffiefamilie, tot vijf meter hoog. Het blad bevat DMT, een kortwerkende, sterk bewustzijnsveranderende stof die alleen via de mond werkt samen met een MAO-remmer zoals ayahuasca.

Zuid-Amerika · Kruid · № 926

Chiricaspi

Brunfelsia grandiflora

Struik uit de nachtschadefamilie, tot drie meter hoog, met geurende bloemen die van paars naar wit verkleuren. Bevat onder meer scopoletine en verbindingen die bij dieren stuipen veroorzaken. Geeft een gevoel van kou en tintelingen, en in grotere hoeveelheden duizeligheid en verlamming.

Zuid-Amerika · Kruid · № 917

Chuchuhuasi

Maytenus macrocarpa (syn. Monteverdia macrocarpa); in Noord-Peru ook Heisteria acuminata

Grote boom met een dikke, roodbruine bast. De bast bevat onder meer triterpenen en sesquiterpenen; in proeven werkten extracten ontstekingsremmend. Onderzoek bij mensen ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 879

Guayusa

Ilex guayusa

Familie van de yerba mate; het blad bevat veel cafeïne en werkt opwekkend.

Zuid-Amerika · Kruid · № 914

Huanarpo

Corynaea crassa

Bijzondere parasitaire plant zonder bladgroen, die op de wortels van bomen en struiken leeft; boven de grond verschijnt alleen een knotsvormige bloeiwijze. Over de werking bij mensen is weinig bekend.

Zuid-Amerika · Kruid · № 882

Palo santo

Bursera graveolens

Boom uit de familie van wierook en mirre, met sterk geurend hout dat etherische olie bevat.

Zuid-Amerika · Kruid · № 854

Sangre de drago

Croton lechleri

Boom met een dik, bloedrood sap. Op de huid droogt het snel tot een beschermend laagje. Uit het sap is crofelemer gemaakt, sinds 2013 in de VS goedgekeurd tegen diarree bij mensen met hiv.