- Gebied
- Europa
- Oorsprong
- Europa en gematigd Azië; met Europese kolonisten over de hele wereld verspreid. Plantago major
- Engelse naam
- Plantain
- Andere namen
- Grote weegbree
Europa · Kruid · № 86
Plantago major
Kruid · Europa
Weegbree
Plantago major
Het blad wordt traditioneel gekneusd op insectenbeten, kleine wondjes en schaafplekken gelegd en als thee bij hoest gebruikt. Klinisch bewijs is beperkt.
Veiligheid en aandachtspunten
Wondjes eerst goed schoonmaken; bij tekenen van infectie een arts raadplegen. Mensen met een allergie voor weegbree-stuifmeel kunnen reageren.
Waarschuwingen per traditie (6)
- Natuurlijke huid- en haarverzorging: Alleen voor kleine, schone wondjes.
- Curanderismo van Noord-Peru: Volgens genezers kan langdurig drinken het gezichtsvermogen schaden; niet langer dan een maand.
- Geneeskunde van de Haudenosaunee (Irokezen): Bij diepe wonden een arts raadplegen.
- Cherokee-geneeskunde (Tsalagi): Een slangenbeet hoort meteen bij een arts.
- Kallawaya-geneeskunst in Bolivia: Een ontstoken wond hoort bij een arts.
- Chinese materia medica: Niet tijdens zwangerschap of bij qi-tekort zonder vochtige hitte.
Bereiding
Vers gekneusd blad uitwendig; gedroogd blad als thee of siroop. Hier staat geen dosering.
Gebruik in tradities
Weegbree (waybread) is een van de negen kruiden uit de Angelsaksische bezwering. Inheemse Noord-Amerikanen noemden de plant 'voetafdruk van de witte man', omdat ze overal opdook waar Europeanen kwamen. Ook de Mapuche gaven de nieuwkomer een eigen naam: huinca-llantén, 'weegbree van de vreemdelingen'. Ze legden het blad op wonden en dronken het als thee.
Toepassingen
Gebruik per traditie
Zo beschrijven verschillende kruidentradities dit kruid. Hoeveelheden zijn traditionele richtlijnen die op duidelijke fouten zijn gecontroleerd; ze zijn geen medisch advies. Bij giftige planten staat bewust geen dosering.
Kruidengeneeskunde wereldwijd
Toegeschreven werking
Blad ontspannend slijmoplossend, versterkt slijmvliezen, tegen catarre, krampwerend, wondhelend; zaden verzachtend en laxerend.
Bereiding en hoeveelheid
Vers sap 10 ml 3x per dag bij ontstoken slijmvliezen (blaasontsteking, diarree, kinkhoest); thee; tinctuur bij catarre; hoestsiroop met honing; vers blad op slecht genezende wonden en insectensteken; zalf bij wonden, brandwonden en aambeien; gorgelen bij keelpijn; zaden als laxeermiddel.
Westerse kruidengeneeskunde
Toegeschreven werking
Ontstoppend, verkoelend, zuiverend, verzachtend, samentrekkend, urinedrijvend; trekt gif uit (beten, steken, wonden), verzacht geïrriteerde luchtwegen en hoest, helpt bij infecties, spruw en ontstoken tandvlees.
Bereiding en hoeveelheid
Thee: 1 tl per kop, 10 min, 1–3 koppen per dag; tinctuur 1 pipet 3x per dag; gekauwd of gekneusd blad direct op de huid; afkooksel van zaad met honing bij spruw (1 el 4x per dag); wortelpoeder of mondspoeling bij tandvleesontsteking.
Natuurlijke huid- en haarverzorging
Toegeschreven werking
Het blad bevat slijmstoffen en aucubine; van oudsher gekneusd op insectenbeten, netelbrand en kleine wondjes gelegd.
Bereiding en hoeveelheid
Uitwendig: weegbreeblad in een zalf voor kleine sneetjes en schaafplekken (zie het recept).
Let op: Alleen voor kleine, schone wondjes.
Curanderismo van Noord-Peru
Toegeschreven werking
Llantén dient om wonden schoon te wassen, bij kneuzingen en verstuikingen en in mengsels bij lever- en nierklachten.
Bereiding en hoeveelheid
Bladeren kort koken en als wassing gebruiken, of het verse blad op de huid leggen.
Let op: Volgens genezers kan langdurig drinken het gezichtsvermogen schaden; niet langer dan een maand.
Geneeskunde van de Haudenosaunee (Irokezen)
Toegeschreven werking
Op snijwonden, brandwonden, oude zweren en spinnenbeten; de wortel bij uitputting van een overwerkte moeder.
Bereiding en hoeveelheid
Een heel blad opbinden of gekneusd opleggen; de wortel van de roodstelige soort koken.
Let op: Bij diepe wonden een arts raadplegen.
Cherokee-geneeskunde (Tsalagi)
Toegeschreven werking
Op brandwonden, blaren, zweren, steken en slangenbeten, bij hoofdpijn als omslag, bij dysenterie en voor de darmen van baby's; een aftreksel om een kind sterk te maken dat leert lopen. De bladeren werden ook met spek gekookt.
Bereiding en hoeveelheid
Verse bladeren gekneusd of gebroeid op de huid; een thee van blad of wortel.
Let op: Een slangenbeet hoort meteen bij een arts.
Kallawaya-geneeskunst in Bolivia
Toegeschreven werking
Als gorgeldrank bij angina, met rozenblaadjes bij diarree, en op wonden.
Bereiding en hoeveelheid
Blad koken; vers blad gekneusd op een wond.
Let op: Een ontstoken wond hoort bij een arts.
Chinese materia medica
- Aard en smaak
- zoet, licht koud (zaad)
- Meridianen
- nier, long, lever, blaas, dunne darm
Toegeschreven werking
Het zaad (che qian zi, van de Aziatische Plantago asiatica) bevordert het plassen bij vochtige hitte en blaasontsteking, stopt diarree door vocht via de urine af te voeren, helpt rode ogen (bij hitte of bij tekort, afhankelijk van de combinatie) en lost slijm op bij hoest met longhitte.
Bereiding en hoeveelheid
Traditionele dosering: 3–9 g per dag, in een zakje meekoken. Kauw of kneus een blad en leg het op een bijen- of wespensteek.
Combinaties
- Met akebia en talk bij blaasontsteking
Let op: Niet tijdens zwangerschap of bij qi-tekort zonder vochtige hitte.
Volksgeloof en kruidenmagie
Symbolische betekenissen uit volksgebruik en hedendaagse kruidenmagie. Het zijn overgeleverde associaties, geen werking.
Heelt geest en lichaam, beschermt, verdrijft vermoeidheid, geeft kracht en moed.
Kruidenmagie en rituelen
Toegeschreven werking
In de kruidenmagie verbonden met heling, bescherming en kracht onderweg.
Bereiding en hoeveelheid
Weegbree is een van de negen kruiden uit de Angelsaksische Negenkruidenzegen, waar hij 'moeder van de kruiden' heet. Omdat hij langs paden groeide waar Europeanen liepen, noemden inheemse Noord-Amerikanen hem 'voetafdruk van de witte man'. Een gekneusd blad op een beet is nog steeds een bekend wandelaarsmiddel.
- Bereidingswijzen
- Thee (infusie)Afkooksel (decoct)TinctuurZalf en balsemKompres, omslag en pastaSiroop, honing en oxymelPoeder en keuken
- Formules
- Ba zheng san
Tags
Bronnen
- en.wikipedia.org
- en.wikipedia.org
- Ernesto Wilhelm de Moesbach, Botánica indígena de Chile (1992)
- Michael & Lesley Tierra, Chinese Traditional Herbal Medicine, vol. II: Materia Medica and Herbal Resource (1998)
- Penelope Ody, The Complete Medicinal Herbal (1993; 2017)
- Stacey Dugliss-Wesselman & Susan Gregg, Herbal Remedies Made Simple (2018)
- Rainer W. Bussmann & Douglas Sharon, Medicinal Plants of the Andes and the Amazon (2015)
- Joseph W. Bastien, Healers of the Andes: Kallawaya Herbalists and Their Medicinal Plants (1987)
- Louis Girault, Kallawaya. Guérisseurs itinérants des Andes (1984)
- James W. Herrick, Iroquois Medical Botany, ed. Dean R. Snow (1995)
- Paul B. Hamel & Mary U. Chiltoskey, Cherokee Plants and Their Uses: A 400 Year History (1975)