Kruidenkennis en de culturen die haar doorgaven

Midden-Amerika en Caraïben · Voeding · № 818

Achiote

Bixa orellana

De rode zaden worden als kleurstof en specerij gebruikt; traditioneel ook als middel.

Afrika · Kruid · № 4

Aloë vera

Aloe vera

De gel uit het blad wordt uitwendig gebruikt om de huid te verzachten en bij lichte brandwonden. Onderzoek naar wondgenezing levert wisselende resultaten op; de gel is geen vervanging voor wondzorg.

Europa · Kruid · № 63

Alsem

Artemisia absinthium

Een van de bitterste kruiden; traditioneel gebruikt om eetlust en spijsvertering op gang te brengen en tegen darmwormen. Klinisch bewijs is beperkt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 896

Altamisa

Ambrosia peruviana

Aromatische, behaarde ambrosiasoort. In haar gebied wordt ze gebruikt als pijnstillend, ontstekingsremmend, ontwormend en ontsmettend middel; goed onderzoek ontbreekt.

Europa · Kruid · № 67

Bernagie

Borago officinalis

Zaadolie (rijk aan gamma-linoleenzuur) is onderzocht bij eczeem en gewrichtsontsteking, met wisselende resultaten. Het blad werd traditioneel als koortswerend en opwekkend kruid gebruikt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 889

Bilyea

Grimolobium pubescens (syn. Otholobium pubescens, Psoralea pubescens)

Struik uit de vlinderbloemenfamilie met drietallige bladeren. Bevat onder meer bakuchiol; extracten verlaagden in proeven met muizen de bloedsuiker. Onderzoek bij mensen ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 282

Boldo

Peumus boldus

Traditioneel toegeschreven

Leverstimulerend, urinedrijvend.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1003

Calaguala

Campyloneurum angustifolium (en verwante varens, o.a. Polypodium)

Smalbladige varen die op bomen en rotsen groeit. De wortelstok wordt al eeuwen als geneesmiddel verhandeld; goed onderzoek naar de werking bij mensen ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 891

Carqueja

Baccharis genistelloides (en B. trimera)

Vaste plant met platte, gevleugelde stengels en bijna geen bladeren. Een van de best onderzochte Baccharis-soorten; ze bevat flavonoïden die mogelijk ontstekingsremmend werken. Klinisch bewijs ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1002

Chachacomo

Escallonia resinosa (en verwante soorten, o.a. E. micrantha)

Struik of boom van 2 tot 10 meter met een rossige, papierachtige schors en kleine, fijn getande bladeren vol hars en etherische olie. Over de werking bij mensen is vrijwel niets onderzocht.

Zuid-Amerika · Kruid · № 890

Chilca

Baccharis latifolia (en verwante soorten, o.a. B. pentlandii)

Snelgroeiende, dichtvertakte struik met glanzende, kleverige bladeren. Uit onderzoek is weinig bekend over de werking bij mensen.

Zuid-Amerika · Kruid · № 894

Chinchircuma

Mutisia acuminata

Klimmende struik met ranken en opvallende oranjerode bloemen. In de plant zijn onder meer quercetine en arbutine gevonden; de werking bij mensen is niet onderzocht.

Europa · Kruid · № 85

Citroenmelisse

Melissa officinalis

Traditioneel gebruikt bij onrust, slaapproblemen en een nerveuze maag; uitwendig bij koortslip. Kleine studies wijzen op een licht kalmerend effect, maar het bewijs is beperkt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 183

Coca

Erythroxylum coca

Het blad bevat een kleine hoeveelheid cocaïne en andere alkaloïden. Kauwen of thee wordt in de Andes gebruikt tegen honger, vermoeidheid en hoogteziekte; het bewijs voor dat laatste is beperkt. Uit het blad werd cocaïne geïsoleerd, het eerste lokale verdovingsmiddel, dat tegenwoordig vooral een verslavende drug is.

Zuid-Amerika · Kruid · № 856

Culén

Grimolobium glandulosum (syn. Otholobium glandulosum, Psoralea glandulosa)

Struik uit de vlinderbloemenfamilie met klierachtig, geurend blad. Werd traditioneel gebruikt bij spijsverteringsklachten, diarree en op wonden; goed onderzoek ontbreekt.

Midden-Amerika en Caraïben · Kruid · № 460

Epazote

Dysphania ambrosioides (syn. Chenopodium ambrosioides)

Sterk geurend keukenkruid dat traditioneel tegen darmwormen en winderigheid wordt gebruikt. De etherische olie bevat ascaridol, dat wormen doodt maar ook voor mensen giftig is.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1006

Escorzonera

Perezia multiflora (en verwante soorten)

Laag, stekelig kruid met getande bladeren en gele of witte bloemhoofdjes. Bevat fenolen, flavonoïden en saponinen; het blad remt in het laboratorium sommige bacteriën. Onderzoek bij mensen is beperkt.

Oceanië · Kruid · № 172

Eucalyptus

Eucalyptus globulus

Eucalyptusolie wordt gebruikt bij hoest en verstopte neus bij verkoudheid en uitwendig bij spierpijn; het Europees Geneesmiddelenbureau erkent deze toepassingen als traditioneel gebruik. Sterk klinisch bewijs is beperkt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 876

Floripondio

Brugmansia spp. (o.a. B. arborea, B. sanguinea)

Struik of boompje met grote hangende trompetbloemen. Alle delen bevatten tropaanalkaloïden zoals scopolamine en atropine, die verwardheid en hallucinaties veroorzaken.

Zuid-Amerika · Kruid · № 899

Gekroesde melkdistel

Sonchus asper

Een- of tweejarige plant met stekelige, blauwgroene bladeren, gele bloemen als van paardenbloem en melksap in de stengel. De bladeren zijn eetbaar en voedzaam.

Zuid-Amerika · Kruid · № 163

Guarana

Paullinia cupana

De zaden bevatten ongeveer twee keer zoveel cafeïne als koffiebonen. Guarana zit in energiedranken en frisdranken; de opwekkende werking komt van de cafeïne.

Zuid-Amerika · Kruid · № 895

Huacatay

Tagetes minuta

Hoge, sterk geurende afrikaantjesoort met kleine bloemhoofdjes. De etherische olie wordt in parfum en frisdrank verwerkt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1010

Huamanpinta

Chuquiraga spinosa (en C. rotundifolia)

Stekelige struik met harde, puntige blaadjes en oranjegele bloemhoofdjes. Bevat fenolzuren, flavonoïden, saponinen en alkaloïden; dieronderzoek wijst op een ontstekingsremmende en antioxiderende werking.

Europa · Kruid · № 19

Kamille

Matricaria chamomilla (Duitse kamille)

Bloemen worden als thee en in huid- of mondproducten gebruikt. Onderzoek levert voor de meeste aandoeningen onvoldoende betrouwbaar bewijs.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1008

Kanlli

Margyricarpus pinnatus

Laag, stekelig struikje uit de rozenfamilie met fijne, gevinde bladeren en eetbare witte of roze besjes ('perlilla'). Wortel en blad gelden als plasafdrijvend en samentrekkend; onderzoek bij mensen ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1004

Kantuta

Cantua buxifolia

Sterk vertakte struik van 2 tot 3 meter met trossen buisvormige bloemen in rood, roze, geel of wit, die door kolibries en bijen worden bestoven. Over de werking bij mensen is weinig bekend.

Zuid-Amerika · Kruid · № 31

Kinabast

Cinchona spp. (o.a. C. officinalis, C. pubescens)

De bast bevat kinine en andere alkaloïden. Kinine werd een belangrijk antimalariamiddel, maar zelf bast gebruiken is onveilig en geen malariabehandeling.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1007

Kiswara

Buddleja coriacea (en verwante Andes-soorten)

Taaie struik of boom met kleine, leerachtige bladeren, roestbruin aan de onderkant, en geurige oranjegele bloemen. Over de werking bij mensen is weinig onderzocht.

Afrika · Voeding · № 12

Knoflook

Allium sativum

Voedingsmiddel met een lange gebruiksgeschiedenis. Supplementen zijn onderzocht, maar eventuele gezondheidseffecten zijn beperkt en geen vervanging voor zorg.

Zuid-Amerika · Voeding · № 32

Maca

Lepidium meyenii

Een knolgewas dat als voedsel wordt gegeten. Claims over vruchtbaarheid en energie zijn niet bewezen.

Zuid-Amerika · Kruid · № 897

Mullaca

Muehlenbeckia volcanica

Laag, kruipend struikje met kleine, ronde, leerachtige bladeren en blauwzwarte vruchtjes. In het extract zijn looistoffen en flavonoïden gevonden; bij ratten werkte het ontstekingsremmend.

Zuid-Amerika · Kruid · № 816

Muña

Minthostachys mollis

Muntachtige plant die in de Andes wordt gebruikt bij buikklachten en winderigheid.

Zuid-Amerika · Kruid · № 885

Peruaanse matico

Piper aduncum

Struik uit de peperfamilie met ruw, geurig blad. Het blad werd traditioneel gebruikt om bloedingen te stoppen; onderzoek is beperkt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 884

Peruaanse vlier

Sambucus peruviana

Boom met witte bloemschermen en donkere bessen, familie van de Europese vlier. Bloemen en blad gelden als zweetdrijvend en ontstekingsremmend.

Zuid-Amerika · Kruid · № 898

Perubalsem

Myroxylon balsamum (var. pereirae)

Grote boom waarvan de hars, de balsem, naar vanille en kaneel ruikt. De balsem bevat onder meer kaneelzuur, benzylbenzoaat en vanilline, en wordt verwerkt in parfum, voedsel en zalven voor huid en wonden.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1009

Pinku pinku

Ephedra americana

Bladloze struik met groene, gelede stengels, verwant aan de Chinese ma huang. Efedra-soorten bevatten efedrine, dat de luchtwegen verwijdt maar ook hartslag en bloeddruk verhoogt; hoeveel deze soort bevat, is weinig onderzocht.