Kruidenkennis en de culturen die haar doorgaven

Zuid-Amerika · Voeding · № 916

Algarrobo

Neltuma pallida (syn. Prosopis pallida)

Doornige boom uit de vlinderbloemenfamilie, verwant aan de mesquite, met zoete peulen vol suikers. De boom houdt met zijn diepe wortels het droogbos in stand.

Zuid-Amerika · Kruid · № 896

Altamisa

Ambrosia peruviana

Aromatische, behaarde ambrosiasoort. In haar gebied wordt ze gebruikt als pijnstillend, ontstekingsremmend, ontwormend en ontsmettend middel; goed onderzoek ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 886

Cabalonga

Cascabela thevetia (syn. Thevetia peruviana)

Struik met gele trompetbloemen, familie van de oleander. Alle delen, vooral de zaden, bevatten hartglycosiden die op het hart werken.

Zuid-Amerika · Kruid · № 917

Chuchuhuasi

Maytenus macrocarpa (syn. Monteverdia macrocarpa); in Noord-Peru ook Heisteria acuminata

Grote boom met een dikke, roodbruine bast. De bast bevat onder meer triterpenen en sesquiterpenen; in proeven werkten extracten ontstekingsremmend. Onderzoek bij mensen ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 33

Kattenklauw

Uncaria tomentosa

Er is geen overtuigend wetenschappelijk bewijs dat kattenklauw bij enige aandoening helpt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 885

Peruaanse matico

Piper aduncum

Struik uit de peperfamilie met ruw, geurig blad. Het blad werd traditioneel gebruikt om bloedingen te stoppen; onderzoek is beperkt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 884

Peruaanse vlier

Sambucus peruviana

Boom met witte bloemschermen en donkere bessen, familie van de Europese vlier. Bloemen en blad gelden als zweetdrijvend en ontstekingsremmend.

Zuid-Amerika · Kruid · № 898

Perubalsem

Myroxylon balsamum (var. pereirae)

Grote boom waarvan de hars, de balsem, naar vanille en kaneel ruikt. De balsem bevat onder meer kaneelzuur, benzylbenzoaat en vanilline, en wordt verwerkt in parfum, voedsel en zalven voor huid en wonden.

Midden-Amerika en Caraïben · Kruid · № 822

Pirul

Schinus molle

Boom met aromatische bladeren en roze besjes, gebruikt bij reinigingsrituelen en als volksmiddel.

Europa · Kruid · № 63

Alsem

Artemisia absinthium

Een van de bitterste kruiden; traditioneel gebruikt om eetlust en spijsvertering op gang te brengen en tegen darmwormen. Klinisch bewijs is beperkt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 901

Ayahuasca

Banisteriopsis caapi

Reusachtige liaan, tot dertig meter lang. De stengel bevat harmine, harmaline en tetrahydroharmine, die het enzym MAO remmen. Daardoor wordt de DMT uit planten als chacruna via de mond werkzaam. De drank geeft visioenen, en meestal braken en diarree, wat in de traditie als reiniging geldt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 911

Canchalagua

Schkuhria pinnata

Klein, fijn vertakt eenjarig kruid uit de composietenfamilie met gele bloempjes. Smaakt bitter. Er is laboratoriumonderzoek naar stoffen die op de bloedsuiker werken, maar onderzoek bij mensen ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 891

Carqueja

Baccharis genistelloides (en B. trimera)

Vaste plant met platte, gevleugelde stengels en bijna geen bladeren. Een van de best onderzochte Baccharis-soorten; ze bevat flavonoïden die mogelijk ontstekingsremmend werken. Klinisch bewijs ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 919

Chanca piedra

Phyllanthus niruri (en P. stipulatus, P. urinaria)

Klein kruid met rijen fijne blaadjes en piepkleine vruchtjes eronder. In proeven remde het de vorming van niersteenkristallen en werkte het plasdrijvend; kleine studies bij mensen geven nog geen duidelijk bewijs.

Zuid-Amerika · Kruid · № 890

Chilca

Baccharis latifolia (en verwante soorten, o.a. B. pentlandii)

Snelgroeiende, dichtvertakte struik met glanzende, kleverige bladeren. Uit onderzoek is weinig bekend over de werking bij mensen.

Zuid-Amerika · Kruid · № 894

Chinchircuma

Mutisia acuminata

Klimmende struik met ranken en opvallende oranjerode bloemen. In de plant zijn onder meer quercetine en arbutine gevonden; de werking bij mensen is niet onderzocht.

Azië · Kruid · № 381

Citroengras

Cymbopogon citratus

Traditioneel toegeschreven

Voor vet haar.

Europa · Kruid · № 85

Citroenmelisse

Melissa officinalis

Traditioneel gebruikt bij onrust, slaapproblemen en een nerveuze maag; uitwendig bij koortslip. Kleine studies wijzen op een licht kalmerend effect, maar het bewijs is beperkt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 378

Citroenverbena

Aloysia citrodora

Traditioneel toegeschreven

Ontspannend, helpt in slaap.

Zuid-Amerika · Kruid · № 183

Coca

Erythroxylum coca

Het blad bevat een kleine hoeveelheid cocaïne en andere alkaloïden. Kauwen of thee wordt in de Andes gebruikt tegen honger, vermoeidheid en hoogteziekte; het bewijs voor dat laatste is beperkt. Uit het blad werd cocaïne geïsoleerd, het eerste lokale verdovingsmiddel, dat tegenwoordig vooral een verslavende drug is.

Zuid-Amerika · Kruid · № 913

Corpus way

Gentianella bicolor

Klein, zeer bitter kruid uit de gentiaanfamilie, verwant aan hercampuri. Gentianen bevatten bitterstoffen die de spijsvertering prikkelen. Klinisch onderzoek ontbreekt.

Oceanië · Kruid · № 172

Eucalyptus

Eucalyptus globulus

Eucalyptusolie wordt gebruikt bij hoest en verstopte neus bij verkoudheid en uitwendig bij spierpijn; het Europees Geneesmiddelenbureau erkent deze toepassingen als traditioneel gebruik. Sterk klinisch bewijs is beperkt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 876

Floripondio

Brugmansia spp. (o.a. B. arborea, B. sanguinea)

Struik of boompje met grote hangende trompetbloemen. Alle delen bevatten tropaanalkaloïden zoals scopolamine en atropine, die verwardheid en hallucinaties veroorzaken.

Zuid-Amerika · Kruid · № 879

Guayusa

Ilex guayusa

Familie van de yerba mate; het blad bevat veel cafeïne en werkt opwekkend.

Zuid-Amerika · Kruid · № 881

Hercampuri

Gentianella alborosea (en G. nitida)

Klein, zeer bitter kruid uit de gentiaanfamilie. Wordt verkocht bij lever-, gal- en cholesterolklachten en om af te vallen; goed onderzoek ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 895

Huacatay

Tagetes minuta

Hoge, sterk geurende afrikaantjesoort met kleine bloemhoofdjes. De etherische olie wordt in parfum en frisdrank verwerkt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1010

Huamanpinta

Chuquiraga spinosa (en C. rotundifolia)

Stekelige struik met harde, puntige blaadjes en oranjegele bloemhoofdjes. Bevat fenolzuren, flavonoïden, saponinen en alkaloïden; dieronderzoek wijst op een ontstekingsremmende en antioxiderende werking.

Zuid-Amerika · Kruid · № 887

Huamanripa

Laccopetalum giganteum

Een reuzenranonkel met een rozet van dikke bladeren en grote, groengele bloemen. Werkzame stoffen en werking zijn nauwelijks onderzocht.

Zuid-Amerika · Kruid · № 914

Huanarpo

Corynaea crassa

Bijzondere parasitaire plant zonder bladgroen, die op de wortels van bomen en struiken leeft; boven de grond verschijnt alleen een knotsvormige bloeiwijze. Over de werking bij mensen is weinig bekend.

Zuid-Amerika · Kruid · № 918

Ishpingo

Nectandra spp. (en verwante laurierachtigen, o.a. Ocotea en Aiouea)

Bomen uit de laurierfamilie met geurige zaden en bast. Over de stoffen in de zaden en hun werking bij mensen is weinig bekend.

Europa · Kruid · № 19

Kamille

Matricaria chamomilla (Duitse kamille)

Bloemen worden als thee en in huid- of mondproducten gebruikt. Onderzoek levert voor de meeste aandoeningen onvoldoende betrouwbaar bewijs.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1004

Kantuta

Cantua buxifolia

Sterk vertakte struik van 2 tot 3 meter met trossen buisvormige bloemen in rood, roze, geel of wit, die door kolibries en bijen worden bestoven. Over de werking bij mensen is weinig bekend.

Zuid-Amerika · Kruid · № 31

Kinabast

Cinchona spp. (o.a. C. officinalis, C. pubescens)

De bast bevat kinine en andere alkaloïden. Kinine werd een belangrijk antimalariamiddel, maar zelf bast gebruiken is onveilig en geen malariabehandeling.

Zuid-Amerika · Voeding · № 32

Maca

Lepidium meyenii

Een knolgewas dat als voedsel wordt gegeten. Claims over vruchtbaarheid en energie zijn niet bewezen.

Zuid-Amerika · Kruid · № 883

Manayupa

Desmodium molliculum

Lage vlinderbloemige plant. Traditioneel bij ontstekingen en wonden; onderzoek is beperkt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 880

Mucura

Petiveria alliacea

Kruid met een sterke knoflookgeur. Werd onderzocht op ontstekingsremmende en antimicrobiële werking; klinisch bewijs ontbreekt.