Kruidenkennis en de culturen die haar doorgaven

Midden-Amerika en Caraïben · Kruid · № 161

Cayennepeper

Capsicum frutescens

Capsaïcine uit chilipepers wordt uitwendig gebruikt bij zenuwpijn en gewrichtspijn; hooggedoseerde capsaïcinepleisters zijn als medicijn erkend. Inwendig is het vooral een verwarmende specerij.

Zuid-Amerika · Kruid · № 866

Apenboom (pehuén)

Araucaria araucana

Oeroude conifeer die meer dan duizend jaar oud wordt. De grote, zetmeelrijke zaden zijn een voedzaam voedsel; de hars werd op wonden gebruikt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 873

Arrayán

Luma apiculata

Chileense mirte met kaneelkleurige bast, geurig blad en eetbare zwarte bessen. Traditioneel als samentrekkend middel; onderzoek ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 869

Bailahuén

Haplopappus baylahuen

Harsige struik uit de composietenfamilie. Een bekende Chileense thee bij lever- en darmklachten; een werking is niet bewezen.

Zuid-Amerika · Kruid · № 857

Cachanlagua

Centaurium cachanlahuen

Klein, bitter kruid met roze bloempjes, familie van het Europese duizendguldenkruid. Traditioneel bij koorts en voor de spijsvertering; klinisch onderzoek ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 852

Canelo

Drimys winteri

Boom met een pittige, bittere bast. Als wintersbast was hij eeuwenlang een middel tegen scheurbuik; verder is de werking weinig onderzocht.

Zuid-Amerika · Kruid · № 862

Chilco

Fuchsia magellanica

De wilde fuchsia, met hangende rood-paarse bloemen. Traditioneel als plasmiddel en bij koorts; onderzoek ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 867

Chileense aardbei (kelleñ)

Fragaria chiloensis

Wilde aardbei met grote, geurige vruchten, een van de ouders van de tuinaardbei. Het blad bevat looistoffen.

Zuid-Amerika · Kruid · № 861

Chileense laurier (triwe)

Laurelia sempervirens

Hoge, groenblijvende boom met sterk geurend blad en hout. Traditioneel bij hoofdpijn en als plasmiddel; onderzoek ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 856

Culén

Grimolobium glandulosum (syn. Otholobium glandulosum, Psoralea glandulosa)

Struik uit de vlinderbloemenfamilie met klierachtig, geurend blad. Werd traditioneel gebruikt bij spijsverteringsklachten, diarree en op wonden; goed onderzoek ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 859

Maitén

Maytenus boaria

Sierlijke boom met hangende twijgen en fijn blad, dat vee graag eet. Traditioneel bij koorts en huiduitslag; onderzoek ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 851

Maqui

Aristotelia chilensis

Struik met donkerpaarse bessen, rijk aan anthocyanen. Het blad werd traditioneel bij wonden en keelpijn gebruikt. Gezondheidsclaims van 'superfood'-producten zijn niet bewezen.

Zuid-Amerika · Kruid · № 853

Matico

Buddleja globosa

Struik met oranje bolvormige bloemen. Het blad bevat ontstekingsremmende stoffen zoals verbascoside; klinisch onderzoek naar wondgenezing ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 864

Murta

Ugni molinae

Struik uit de mirtefamilie met geurige rode bessen. Vooral een voedingsplant; het blad werd als samentrekkend middel gebruikt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 865

Nalca

Gunnera tinctoria

Reuzenplant met bladeren tot twee meter breed. De geschilde stelen zijn eetbaar; wortel en stelen zijn rijk aan looistoffen.

Zuid-Amerika · Kruid · № 858

Natre

Solanum crispum (incl. S. ligustrinum)

Struik uit de nachtschadefamilie met zeer bitter blad. Traditioneel een koortsmiddel; de bessen zijn giftig.

Zuid-Amerika · Kruid · № 868

Palqui

Cestrum parqui

Snelgroeiende, onaangenaam ruikende struik uit de nachtschadefamilie. Alle delen zijn giftig door alkaloïden.

Zuid-Amerika · Kruid · № 860

Peumo

Cryptocarya alba

Groenblijvende boom uit de laurierfamilie met geurig blad en eetbare rode vruchten. Traditioneel bij lever- en gewrichtsklachten; onderzoek ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 870

Pichi

Fabiana imbricata

Struikje uit de nachtschadefamilie dat op een conifeer lijkt. Traditioneel bij blaas- en urinewegklachten en voor de spijsvertering; laboratoriumonderzoek wijst op een maagbeschermend effect.

Zuid-Amerika · Kruid · № 871

Quinchamalí

Quinchamalium chilense

Halfparasitisch kruid met oranjegele bloemen in hoofdjes. Traditioneel bij wonden en verkoudheid; onderzoek ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 872

Radal

Lomatia hirsuta

Boom uit de proteafamilie met grote, getande bladeren en mooi getekend hout. Traditioneel bij hoest; onderzoek ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 874

Tupa

Lobelia tupa

Forse lobelia met rode bloemen en vilt blad. Bevat lobeline en andere alkaloïden; giftig.

Zuid-Amerika · Kruid · № 889

Bilyea

Grimolobium pubescens (syn. Otholobium pubescens, Psoralea pubescens)

Struik uit de vlinderbloemenfamilie met drietallige bladeren. Bevat onder meer bakuchiol; extracten verlaagden in proeven met muizen de bloedsuiker. Onderzoek bij mensen ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 282

Boldo

Peumus boldus

Traditioneel toegeschreven

Leverstimulerend, urinedrijvend.

Zuid-Amerika · Kruid · № 162

Catuaba

Anemopaegma arvense / Erythroxylum catuaba

In Brazilië verkocht als opwekkend middel en afrodisiacum. Er is geen goed klinisch onderzoek; de samenstelling van producten varieert omdat verschillende bomen 'catuaba' heten.

Zuid-Amerika · Kruid · № 924

Cebil

Anadenanthera colubrina

Doornige boom uit de vlinderbloemenfamilie, verwant aan yopo. De zaden bevatten veel bufotenine, tot ruim twaalf procent, en daarnaast wat DMT en 5-MeO-DMT. Als snuif geven ze heftige lichamelijke effecten en korte visioenen.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1002

Chachacomo

Escallonia resinosa (en verwante soorten, o.a. E. micrantha)

Struik of boom van 2 tot 10 meter met een rossige, papierachtige schors en kleine, fijn getande bladeren vol hars en etherische olie. Over de werking bij mensen is vrijwel niets onderzocht.

Zuid-Amerika · Kruid · № 378

Citroenverbena

Aloysia citrodora

Traditioneel toegeschreven

Ontspannend, helpt in slaap.

Midden-Amerika en Caraïben · Kruid · № 460

Epazote

Dysphania ambrosioides (syn. Chenopodium ambrosioides)

Sterk geurend keukenkruid dat traditioneel tegen darmwormen en winderigheid wordt gebruikt. De etherische olie bevat ascaridol, dat wormen doodt maar ook voor mensen giftig is.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1006

Escorzonera

Perezia multiflora (en verwante soorten)

Laag, stekelig kruid met getande bladeren en gele of witte bloemhoofdjes. Bevat fenolen, flavonoïden en saponinen; het blad remt in het laboratorium sommige bacteriën. Onderzoek bij mensen is beperkt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1008

Kanlli

Margyricarpus pinnatus

Laag, stekelig struikje uit de rozenfamilie met fijne, gevinde bladeren en eetbare witte of roze besjes ('perlilla'). Wortel en blad gelden als plasafdrijvend en samentrekkend; onderzoek bij mensen ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 915

Ratania

Krameria lappacea (syn. Krameria triandra)

Laag struikje dat half op de wortels van andere planten parasiteert. De rode wortel bevat veel looistoffen en werkt daardoor samentrekkend. In Europa staat ratanhiawortel in de farmacopee en wordt hij in mondwater en tandvleesmiddelen gebruikt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1012

Roq'e

Colletia spinosissima

Doornige struik met groene, kruisgewijs geplaatste doorns en nauwelijks blad. Leeft samen met stikstofbindende Frankia-bacteriën. De schors bevat saponinen; over de werking bij mensen is weinig onderzocht.

Zuid-Amerika · Kruid · № 892

Tola

Parastrephia quadrangularis (syn. Lepidophyllum quadrangulare, P. lepidophylla)

Harsrijke struik tot twee meter hoog met kleine, schubvormige bladeren; kenmerkend voor de droge hoogvlakte.

Azië · Kruid · № 930

Turkestaanse munt

Lagochilus inebrians

Kleine, bolvormige struik uit de lipbloemenfamilie met witte of lichtroze bloemen. Bevat lagochiline, een diterpeen dat het bloeden remt en kalmerend werkt. Geeft een lichte roes.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1013

Turpay

Nototriche (o.a. N. mandoniana en N. porphyrantha)

Klein, kussenvormig kaasjeskruid dat plat tegen de grond groeit, met een dikke penwortel. Kaasjeskruiden bevatten slijmstoffen die verzachten; deze soorten zelf zijn nauwelijks onderzocht.