Kruidenkennis en de culturen die haar doorgaven

Zuid-Amerika · Voeding · № 916

Algarrobo

Neltuma pallida (syn. Prosopis pallida)

Doornige boom uit de vlinderbloemenfamilie, verwant aan de mesquite, met zoete peulen vol suikers. De boom houdt met zijn diepe wortels het droogbos in stand.

Europa · Kruid · № 63

Alsem

Artemisia absinthium

Een van de bitterste kruiden; traditioneel gebruikt om eetlust en spijsvertering op gang te brengen en tegen darmwormen. Klinisch bewijs is beperkt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 896

Altamisa

Ambrosia peruviana

Aromatische, behaarde ambrosiasoort. In haar gebied wordt ze gebruikt als pijnstillend, ontstekingsremmend, ontwormend en ontsmettend middel; goed onderzoek ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 901

Ayahuasca

Banisteriopsis caapi

Reusachtige liaan, tot dertig meter lang. De stengel bevat harmine, harmaline en tetrahydroharmine, die het enzym MAO remmen. Daardoor wordt de DMT uit planten als chacruna via de mond werkzaam. De drank geeft visioenen, en meestal braken en diarree, wat in de traditie als reiniging geldt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 886

Cabalonga

Cascabela thevetia (syn. Thevetia peruviana)

Struik met gele trompetbloemen, familie van de oleander. Alle delen, vooral de zaden, bevatten hartglycosiden die op het hart werken.

Zuid-Amerika · Kruid · № 911

Canchalagua

Schkuhria pinnata

Klein, fijn vertakt eenjarig kruid uit de composietenfamilie met gele bloempjes. Smaakt bitter. Er is laboratoriumonderzoek naar stoffen die op de bloedsuiker werken, maar onderzoek bij mensen ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 891

Carqueja

Baccharis genistelloides (en B. trimera)

Vaste plant met platte, gevleugelde stengels en bijna geen bladeren. Een van de best onderzochte Baccharis-soorten; ze bevat flavonoïden die mogelijk ontstekingsremmend werken. Klinisch bewijs ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 919

Chanca piedra

Phyllanthus niruri (en P. stipulatus, P. urinaria)

Klein kruid met rijen fijne blaadjes en piepkleine vruchtjes eronder. In proeven remde het de vorming van niersteenkristallen en werkte het plasdrijvend; kleine studies bij mensen geven nog geen duidelijk bewijs.

Zuid-Amerika · Kruid · № 890

Chilca

Baccharis latifolia (en verwante soorten, o.a. B. pentlandii)

Snelgroeiende, dichtvertakte struik met glanzende, kleverige bladeren. Uit onderzoek is weinig bekend over de werking bij mensen.

Zuid-Amerika · Kruid · № 917

Chuchuhuasi

Maytenus macrocarpa (syn. Monteverdia macrocarpa); in Noord-Peru ook Heisteria acuminata

Grote boom met een dikke, roodbruine bast. De bast bevat onder meer triterpenen en sesquiterpenen; in proeven werkten extracten ontstekingsremmend. Onderzoek bij mensen ontbreekt.

Azië · Kruid · № 381

Citroengras

Cymbopogon citratus

Traditioneel toegeschreven

Voor vet haar.

Europa · Kruid · № 85

Citroenmelisse

Melissa officinalis

Traditioneel gebruikt bij onrust, slaapproblemen en een nerveuze maag; uitwendig bij koortslip. Kleine studies wijzen op een licht kalmerend effect, maar het bewijs is beperkt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 378

Citroenverbena

Aloysia citrodora

Traditioneel toegeschreven

Ontspannend, helpt in slaap.

Zuid-Amerika · Kruid · № 913

Corpus way

Gentianella bicolor

Klein, zeer bitter kruid uit de gentiaanfamilie, verwant aan hercampuri. Gentianen bevatten bitterstoffen die de spijsvertering prikkelen. Klinisch onderzoek ontbreekt.

Midden-Amerika en Caraïben · Kruid · № 820

Estafiate

Artemisia ludoviciana

Bitter, aromatisch kruid dat in Mexico bij buikpijn en spijsverteringsklachten wordt gebruikt.

Oceanië · Kruid · № 172

Eucalyptus

Eucalyptus globulus

Eucalyptusolie wordt gebruikt bij hoest en verstopte neus bij verkoudheid en uitwendig bij spierpijn; het Europees Geneesmiddelenbureau erkent deze toepassingen als traditioneel gebruik. Sterk klinisch bewijs is beperkt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 876

Floripondio

Brugmansia spp. (o.a. B. arborea, B. sanguinea)

Struik of boompje met grote hangende trompetbloemen. Alle delen bevatten tropaanalkaloïden zoals scopolamine en atropine, die verwardheid en hallucinaties veroorzaken.

Zuid-Amerika · Kruid · № 879

Guayusa

Ilex guayusa

Familie van de yerba mate; het blad bevat veel cafeïne en werkt opwekkend.

Zuid-Amerika · Kruid · № 881

Hercampuri

Gentianella alborosea (en G. nitida)

Klein, zeer bitter kruid uit de gentiaanfamilie. Wordt verkocht bij lever-, gal- en cholesterolklachten en om af te vallen; goed onderzoek ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 887

Huamanripa

Laccopetalum giganteum

Een reuzenranonkel met een rozet van dikke bladeren en grote, groengele bloemen. Werkzame stoffen en werking zijn nauwelijks onderzocht.

Zuid-Amerika · Kruid · № 914

Huanarpo

Corynaea crassa

Bijzondere parasitaire plant zonder bladgroen, die op de wortels van bomen en struiken leeft; boven de grond verschijnt alleen een knotsvormige bloeiwijze. Over de werking bij mensen is weinig bekend.

Zuid-Amerika · Kruid · № 918

Ishpingo

Nectandra spp. (en verwante laurierachtigen, o.a. Ocotea en Aiouea)

Bomen uit de laurierfamilie met geurige zaden en bast. Over de stoffen in de zaden en hun werking bij mensen is weinig bekend.

Europa · Kruid · № 19

Kamille

Matricaria chamomilla (Duitse kamille)

Bloemen worden als thee en in huid- of mondproducten gebruikt. Onderzoek levert voor de meeste aandoeningen onvoldoende betrouwbaar bewijs.

Zuid-Amerika · Kruid · № 883

Manayupa

Desmodium molliculum

Lage vlinderbloemige plant. Traditioneel bij ontstekingen en wonden; onderzoek is beperkt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 880

Mucura

Petiveria alliacea

Kruid met een sterke knoflookgeur. Werd onderzocht op ontstekingsremmende en antimicrobiële werking; klinisch bewijs ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 882

Palo santo

Bursera graveolens

Boom uit de familie van wierook en mirre, met sterk geurend hout dat etherische olie bevat.

Zuid-Amerika · Kruid · № 912

Pasuchaca

Geranium ayavacense en Geranium sessiliflorum

Lage, rozetvormige ooievaarsbekken met een dikke wortel. Bevat looistoffen. Of de thee de bloedsuiker verlaagt, is bij mensen niet goed onderzocht.

Zuid-Amerika · Kruid · № 885

Peruaanse matico

Piper aduncum

Struik uit de peperfamilie met ruw, geurig blad. Het blad werd traditioneel gebruikt om bloedingen te stoppen; onderzoek is beperkt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 884

Peruaanse vlier

Sambucus peruviana

Boom met witte bloemschermen en donkere bessen, familie van de Europese vlier. Bloemen en blad gelden als zweetdrijvend en ontstekingsremmend.

Zuid-Amerika · Kruid · № 898

Perubalsem

Myroxylon balsamum (var. pereirae)

Grote boom waarvan de hars, de balsem, naar vanille en kaneel ruikt. De balsem bevat onder meer kaneelzuur, benzylbenzoaat en vanilline, en wordt verwerkt in parfum, voedsel en zalven voor huid en wonden.

Midden-Amerika en Caraïben · Kruid · № 822

Pirul

Schinus molle

Boom met aromatische bladeren en roze besjes, gebruikt bij reinigingsrituelen en als volksmiddel.

Zuid-Amerika · Kruid · № 915

Ratania

Krameria lappacea (syn. Krameria triandra)

Laag struikje dat half op de wortels van andere planten parasiteert. De rode wortel bevat veel looistoffen en werkt daardoor samentrekkend. In Europa staat ratanhiawortel in de farmacopee en wordt hij in mondwater en tandvleesmiddelen gebruikt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 888

Reuzenpaardenstaart

Equisetum giganteum

Grote paardenstaart, rijk aan silicium. Traditioneel als plasmiddel, zoals de Europese heermoes; goed bewijs ontbreekt.

Europa · Kruid · № 2

Rozemarijn

Salvia rosmarinus (syn. Rosmarinus officinalis)

Een aromatisch keukenkruid met carnosinezuur en rozemarijnzuur. Een paar kleine studies wijzen op een licht effect van de geur op alertheid; dat het geheugen verbetert is niet aangetoond. Het blad wordt bij spijsverteringsklachten gebruikt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 875

San Pedro

Echinopsis pachanoi (syn. Trichocereus pachanoi)

Snelgroeiende zuilcactus die mescaline bevat, een sterk bewustzijnsveranderende stof.

Midden-Amerika en Caraïben · Kruid · № 819

Tabak

Nicotiana rustica

Ceremoniële plant van veel inheemse volken in Amerika. Tabak is verslavend en schadelijk voor de gezondheid.