Naar de inhoud
Herbs & Cultures

Van plant tot gebruik

Kompres, omslag en pasta

Een warme of koude doek met kruidenthee, of fijngemaakt kruid direct op de huid.

Niveau
Eenvoudig
Verhouding
Voor een kompres een dubbel sterke infusie: ongeveer 2 eetlepels gedroogd kruid op 250 ml water.
Tijd
10–20 minuten laten liggen; zo nodig herhalen met een vers kompres.
Houdbaarheid
Altijd vers maken en niet bewaren.

Bij een kompres drenk je een schone doek in een sterke infusie of een afkooksel en leg je die op de huid. Bij een omslag (cataplasma) of pasta breng je het fijngemaakte kruid zelf aan, vaak tussen gaas. Het is een van de oudste toepassingen en komt in bijna alle tradities voor, van weegbreebladeren in Europa tot kruidenpasta’s in de Ayurveda.

Geschikt voor

Uitwendig, plaatselijk gebruik op onbeschadigde huid.

Stap voor stap

  1. Maak een sterke infusie of een afkooksel en laat die afkoelen tot hij aangenaam warm, of juist koud, is.
  2. Drenk de doek erin, wring hem uit en leg hem op de huid.
  3. Voor een omslag of pasta: kneus vers kruid, of meng gedroogd kruid met een beetje heet water tot een pasta, en breng het aan tussen twee lagen gaas.
  4. Haal het na 10–20 minuten weg en gooi het gebruikte kruid weg.

Tips

  • Sommige tradities wisselen warm en koud af. Kies bij twijfel voor lauw.

Register

Kruiden die zo bereid worden

Kruiden op deze site waarvan de beschrijving deze bereiding noemt. Dat betekent niet dat elk kruid veilig zelf te bereiden is: lees bij elk kruid de veiligheidsinformatie.

  • Let op

    Azië · Kruid · № 442

    Rode kapokboom

    Bombax ceiba

    Traditioneel toegeschreven

    Gom samentrekkend en bloedstelpend; wortel en schors verzachtend, urinedrijvend, lustopwekkend; bij abnormaal baarmoederbloeden, diarree, dysenterie, bloed ophoesten, zware menstruatie, blaas- en nierstenen, steenpuisten, jeuk.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Europa · Kruid · № 99

    Rode klaver

    Trifolium pratense

    Bevat isoflavonen (plantaardige oestrogenen) en wordt verkocht voor overgangsklachten. NCCIH concludeert dat er geen overtuigend bewijs is dat het opvliegers vermindert.

    Westerse kruidengeneeskunde+2Volksgeloof
  • Let op

    Azië · Kruid · № 346

    Rood sandelhout

    Pterocarpus santalinus

    Traditioneel toegeschreven

    Koortswerend, koortsverlagend, lustopwekkend, samentrekkend, bitter, verkoelend, zweetdrijvend, ontwormend; bij chronische dysenterie, bloedende aambeien, galklachten, huidziekten.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Afrika · Voeding · № 11

    Rooibos

    Aspalathus linearis

    Cafeïnevrije kruidentisane die als drank wordt gebruikt; geneeskrachtige claims zijn niet vastgesteld.

    Khoi- en San-kennis rond rooibos+1
  • Let op

    Europa · Kruid · № 2

    Rozemarijn

    Salvia rosmarinus (syn. Rosmarinus officinalis)

    Een aromatisch keukenkruid met carnosinezuur en rozemarijnzuur. Een paar kleine studies wijzen op een licht effect van de geur op alertheid; dat het geheugen verbetert is niet aangetoond. Het blad wordt bij spijsverteringsklachten gebruikt.

    Klooster- en volkskennis+4Volksgeloof
  • Let op

    Azië · Kruid · № 345

    Saffraan

    Crocus sativus

    Traditioneel toegeschreven

    Stimulerend, lustopwekkend, maagversterkend, pijnstillend, krampwerend, kalmerend, menstruatiebevorderend; bij uitblijvende menstruatie, koorts, hysterie, melancholie, witte vloed, aambeien; pasta bij kneuzingen, zenuw- en reumapijn.

    Ayurveda+4
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 594

    Salomonszegel

    Polygonatum biflorum

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkend, samentrekkend, ontspannend; versterkt en smeert pezen, banden en gewrichten, helpt bij verzakking van baarmoeder en blaas, kalmeert het hartritme, bevochtigt droge toestanden (droge huid, ontlasting, luchtwegen).

    Inheemse geneeswijzen van Noord-Amerika+2
  • Let op

    Azië · Kruid · № 140

    Sandelhout

    Santalum album

    In de Ayurveda als 'verkoelend' middel bij huidirritatie en urinewegklachten gebruikt; de olie wordt in aromatherapie gebruikt. Klinisch bewijs is beperkt.

    Ayurveda+6Volksgeloof
  • Let op

    Afrika · Kruid · № 117

    Senna

    Senna alexandrina

    Blad en peulen bevatten sennosiden: een prikkelend laxeermiddel dat bij kortdurende verstopping werkt. Het is opgenomen in moderne vrij verkrijgbare laxeermiddelen.

    Oud-Egyptische geneeskunst+5
  • Let op

    Afrika · Voeding · № 356

    Sesam

    Sesamum indicum

    Traditioneel toegeschreven

    Verzachtend, huidverzachtend, urinedrijvend, menstruatie- en melkbevorderend, laxerend; bladeren bij luchtwegklachten, diarree en dysenterie bij kinderen, blaascatarre; zaden bij bloedende aambeien, uitblijvende of pijnlijke menstruatie.

    Oud-Egyptische geneeskunst+3Volksgeloof
  • Let op

    Azië · Voeding · № 220

    Sinaasappel

    Citrus sinensis

    Traditioneel toegeschreven

    Tegen roos; zoete sinaasappels goed voor huid en haar.

    Ayurveda+2Volksgeloof
  • Let op

    Azië · Kruid · № 406

    Siris

    Albizzia lebbek

    Traditioneel toegeschreven

    Zuiverend, insectwerend, antiallergisch; bij bronchitis, lepra, verlamming, tandvleesontsteking, wormen, slangenbeten en schorpioensteken, nachtblindheid.

    Ayurveda
  • Let op

    Azië · Voeding · № 258

    Sla

    Lactuca sativa

    Een vochtrijke bladgroente met wat vitamine K en foliumzuur. Het melksap van de stengel is licht kalmerend, maar veel zwakker dan dat van de wilde gifsla.

    Oud-Egyptische geneeskunst+1Volksgeloof
  • Let op

    Europa · Kruid · № 95

    Smeerwortel

    Symphytum officinale

    Uitwendige preparaten zijn onderzocht bij kneuzingen, verstuikingen en rugpijn en lijken daar pijn te verminderen. Het bevat allantoïne, dat weefselherstel zou ondersteunen.

    Klooster- en volkskennis+3Volksgeloof
  • Let op

    Europa · Kruid · № 577

    Sporkehout

    Frangula alnus

    Traditioneel toegeschreven

    Zuiverend, laxerend, antiparasitair, bitter; mild laxeermiddel zonder krampen, stelpt bloedingen en helpt bij wratten, mondspoeling bij tandvleesproblemen, haarspoeling bij hoofdhuidirritatie.

    Westerse kruidengeneeskunde
  • Let op

    Azië · Kruid · № 538

    Steenbreker

    Phyllanthus fraternus

    Traditioneel toegeschreven

    Urinedrijvend, samentrekkend, verkoelend, laxerend, bitter tonicum; bij oedeem, gonorroe, urogenitale ziekten, geelzucht, obstipatie, buikpijn, indigestie, dysenterie, lichte wisselkoorts, zware menstruatie.

    Ayurveda
  • Let op

    Midden-Amerika en Caraïben · Kruid · № 456

    Stinkende cassia

    Cassia tora

    Traditioneel toegeschreven

    Mild laxerend, zuiverend; darmklachten en koorts bij doorkomende tanden, kompres bij jicht, ischias en gewrichtspijn; zaden bij ringworm, schurft en eczeem; wortel bij slangenbeten.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Europa · Kruid · № 298

    Stinkende gouwe

    Chelidonium majus

    Traditioneel toegeschreven

    Urinedrijvend, reinigend, leverstimulerend, ontstekingsremmend.

    Grieks-Romeinse geneeskunde+1
  • Let op

    Azië · Kruid · № 531

    Surangi

    Ochrocarpus longifolius

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend, aromatisch, stimulerend, windverdrijvend, maagversterkend; tegen dorst en maagirritatie, bij dysenterie, kiespijn, indigestie, aambeien, schorpioensteken.

    Ayurveda
  • Let op

    Afrika · Voeding · № 560

    Tamarinde

    Tamarindus indica

    Traditioneel toegeschreven

    Rijpe vrucht zuur, verkoelend, windverdrijvend, laxerend, tegen scheurbuik, galafdrijvend; bij ontstoken zwellingen, galbraken, bindvliesontsteking (bloemen), bloedende aambeien, keelklachten, zweren, verlamming (schors), gonorroe (as).

    Lokale Afrikaanse geneeswijzen+3
  • Let op

    Oceanië · Kruid · № 175

    Tarata

    Pittosporum eugenioides

    Vooral een geurplant: blad, bloemen en hars ruiken naar citroen. Medische toepassingen zijn niet onderzocht.

    Rongoā Māori
  • Let op

    Azië · Voeding · № 268

    Tarwe

    Triticum aestivum

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkt, verjongt, verzacht zweren, wekt eetlust, bevordert genezing van botbreuken, geeft stabiliteit, gezonde teint; licht lustopwekkend; anti-stress ontbijt.

    Ayurveda+2Volksgeloof
  • Let op

    Europa · Kruid · № 98

    Tijm

    Thymus vulgaris

    Traditioneel gebruikt bij hoest en bronchitis; thymol uit de olie remt in het laboratorium bacteriën en schimmels. Er zijn enkele studies met hoestsiropen op basis van tijm.

    Grieks-Romeinse geneeskunde+4Volksgeloof
  • Let op

    Midden-Amerika en Caraïben · Voeding · № 157

    Tomaat

    Solanum lycopersicum

    Groente-vrucht met vitamine C en lycopeen. Onderzoek naar lycopeen en hart- of prostaatgezondheid is vooral observationeel en niet doorslaggevend.

    Maya-geneeskennis+4Volksgeloof
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 152

    Toverhazelaar

    Hamamelis virginiana

    Sterk samentrekkend door looistoffen. Hamamelis-water en -zalf worden uitwendig gebruikt bij kleine huidirritaties, kneuzingen en aambeien; er is beperkt maar redelijk ondersteunend bewijs.

    Inheemse geneeswijzen van Noord-Amerika+4Volksgeloof
  • Let op

    Azië · Voeding · № 240

    Ui

    Allium cepa

    Traditioneel toegeschreven

    Stimulerend, urinedrijvend, slijmoplossend, huidprikkelend, lustopwekkend, antiseptisch; bij hoest, aambeien, geelzucht, indigestie, insectenbeten, steenpuisten, wonden, wintertenen en pijnlijke gewrichten.

    Ayurveda+4Volksgeloof
  • Let op

    Europa · Kruid · № 20

    Valeriaan

    Valeriana officinalis

    De wortel wordt traditioneel gebruikt voor slaap en rust. Onderzoek naar slapeloosheid is inconsistent; voordeel is niet vastgesteld.

    Westerse kruidengeneeskunde+1Volksgeloof
  • Let op

    Europa · Kruid · № 72

    Venkel

    Foeniculum vulgare

    Het zaad wordt traditioneel gebruikt bij winderigheid, een opgeblazen gevoel en krampjes. Er zijn enkele kleine studies, maar het bewijs is beperkt.

    Grieks-Romeinse geneeskunde+9Volksgeloof
  • Let op

    Azië · Kruid · № 489

    Vidanga

    Embelia ribes

    Traditioneel toegeschreven

    Windverdrijvend, ontwormend, stimulerend, zuiverend; tegen darmwormen, ringworm en huidziekten, hoofdpijn, keelpijn en mondzweren, schorspasta bij longontsteking.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Azië · Kruid · № 446

    Vlam van het woud

    Butea monosperma

    Traditioneel toegeschreven

    Bladeren samentrekkend, urinedrijvend, versterkend, lustopwekkend; zaden ontwormend en laxerend; bloemen versterkend; bij diarree, maagzuur, diabetes (verlaagt bloedsuiker), winderigheid, aambeien, wormen, witte vloed, ontstoken keel.

    Ayurveda
  • Let op

    Europa · Voeding · № 83

    Vlas

    Linum usitatissimum

    Gemalen lijnzaad werkt als zachte bulkvormende vezel bij verstopping. NCCIH meldt dat lijnzaad mogelijk het cholesterol iets verlaagt; voor andere claims is het bewijs onduidelijk.

    Westerse kruidengeneeskunde+3Volksgeloof
  • Let op

    Europa · Voeding · № 21

    Vlierbes

    Sambucus nigra

    Bessen worden traditioneel verwerkt bij verkoudheidsklachten. Voor de meeste gezondheidsclaims is onvoldoende informatie beschikbaar.

    Klooster- en volkskennis+4Volksgeloof
  • Let op

    Europa · Kruid · № 94

    Vogelmuur

    Stellaria media

    Uitwendig traditioneel gebruikt als verkoelende zalf of kompres bij jeuk, eczeem en kleine huidirritaties. Er is nauwelijks klinisch onderzoek.

    Klooster- en volkskennis+3Volksgeloof
  • Let op

    Azië · Kruid · № 479

    Warkruid

    Cuscuta reflexa

    Traditioneel toegeschreven

    Windverdrijvend, ontwormend, zuiverend, krampwerend; bij buikpijn, obstipatie, winderigheid, leverklachten, galklachten; uitwendig bij jeuk en huidziekten.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Europa · Kruid · № 106

    Waterdrieblad

    Menyanthes trifoliata

    Een sterk bitter dat traditioneel de eetlust en spijsvertering opwekt en bij reumatische klachten werd gebruikt. Klinisch bewijs ontbreekt.

    Westerse kruidengeneeskunde+1
  • Let op

    Oceanië · Voeding · № 173

    Wattle

    Acacia spp. (o.a. A. holosericea, A. decurrens)

    Geroosterd wattlezaad is een eiwit- en vezelrijk bushfood. Bast van sommige soorten is looistofrijk en werd bij wonden en diarree gebruikt. Er is weinig klinisch onderzoek.

    Aboriginal- en Torres Strait Islander-kennis+1