- Gebied
- Europa
- Oorsprong
- Westelijk Middellandse Zeegebied; nu wereldwijd geteeld. Thymus vulgaris
- Engelse naam
- Thyme
- Andere namen
- Echte tijm
Europa · Kruid · № 98
Thymus vulgaris
Kruid · Europa
Tijm
Thymus vulgaris
Traditioneel gebruikt bij hoest en bronchitis; thymol uit de olie remt in het laboratorium bacteriën en schimmels. Er zijn enkele studies met hoestsiropen op basis van tijm.
Veiligheid en aandachtspunten
Als keukenkruid veilig. De etherische olie is sterk irriterend en giftig bij inslikken; niet bij kleine kinderen of in de zwangerschap gebruiken.
Waarschuwingen per traditie (4)
- Kruidengeneeskunde wereldwijd: Olie niet inwendig.
- Westerse kruidengeneeskunde: Niet bij zwangerschap of overactieve schildklier.
- Natuurlijke huid- en haarverzorging: Tijmolie is sterk: altijd goed verdunnen en niet inwendig gebruiken. Geen honing aan kinderen jonger dan één jaar.
- Westerse kruiden in de Chinese geneeskunde: Etherische olie niet onverdund op de huid en niet zelf inwendig gebruiken, ook niet in siroop; geen etherische olie voor kinderen. Bij hoge koorts of benauwdheid bij een kind: naar de huisarts.
Bereiding
Als keukenkruid, thee, siroop of gorgeldrank; de olie alleen sterk verdund. Hier staat geen dosering.
Gebruik in tradities
De oude Egyptenaren gebruikten tijm bij het balsemen; Romeinse soldaten baadden er volgens de overlevering in voor moed. Thymol werd in de 19e eeuw een veelgebruikt antisepticum.
Toepassingen
Gebruik per traditie
Zo beschrijven verschillende kruidentradities dit kruid. Hoeveelheden zijn traditionele richtlijnen die op duidelijke fouten zijn gecontroleerd; ze zijn geen medisch advies. Bij giftige planten staat bewust geen dosering.
Kruidengeneeskunde wereldwijd
Toegeschreven werking
Antiseptisch slijmoplossend, krampwerend, samentrekkend, antimicrobieel, urinedrijvend, hoestremmend, antibiotisch, wondhelend; uitwendig huidprikkelend.
Bereiding en hoeveelheid
Met kamille als dagelijkse thee (1 tl per kop); therapeutisch bij luchtweginfecties, koude maag en prikkelbare darm; tinctuur bij diarree; gorgelen bij keelpijn; warm kompres bij longklachten en spierpijn; mondspoeling bij tandvleesziekte; siroop met zoethout bij hoest; verdunde olie (10 druppels in 20 ml water) op insectenbeten en geïnfecteerde wonden; 5 druppels in bad.
Let op: Olie niet inwendig.
Westerse kruidengeneeskunde
Toegeschreven werking
Zweetdrijvend, versterkend, antiseptisch, krampwerend, windverdrijvend; verzacht keel en luchtwegen (kinkhoest, stembanden), kalmeert zenuwen en spijsvertering, bestrijdt bacteriële infecties.
Bereiding en hoeveelheid
Thee: 1 tl per kop, 8–10 min afgedekt, 1–3 koppen per dag; tinctuur 5–30 druppels 1–3x per dag; etherische olie niet puur op de huid.
Let op: Niet bij zwangerschap of overactieve schildklier.
Natuurlijke huid- en haarverzorging
Toegeschreven werking
Thymol in tijm werkt antiseptisch; de Europese geneesmiddelenautoriteit erkent het traditionele gebruik als hoestmiddel bij verkoudheid.
Bereiding en hoeveelheid
Inwendig: tijm in kruidenhoning en een tinctuur voor het verkoudheidsseizoen. Uitwendig: tijmolie in tonics, zalven, shampoo en haarkuur (zie de recepten).
Let op: Tijmolie is sterk: altijd goed verdunnen en niet inwendig gebruiken. Geen honing aan kinderen jonger dan één jaar.
Westerse kruiden in de Chinese geneeskunde
- Aard en smaak
- scherp, licht bitter, licht koud
- Meridianen
- long, maag, lever
Toegeschreven werking
Verdrijft wind-hitte en is goed voor de keel: een rode, gezwollen, pijnlijke keel, koorts, hoest, hoofdpijn en een neus die dichtzit met dik geel slijm. Verdrijft wind uit de longen en stilt hoest, ook krampachtige hoest; met de juiste combinatie bruikbaar bij zowel hitte als kou. Mild genoeg voor kinderen, ook bij darmkrampjes. Thymol uit de etherische olie werkt antiseptisch en krampwerend en zit in mondwater en tandpasta. In de Chinese geneeskunde heet T. vulgaris she xiang cao (bij hoest, bronchitis met heesheid en tegen mijnwormen). De verwante kruiptijm en Mongoolse tijm (di jiao) gelden als warm en licht giftig en worden gebruikt bij kou in de maag, buikpijn, braken, hoest door wind-kou, kiespijn en jeuk.
Bereiding en hoeveelheid
2–6 g als sterke infusie of 1–3 ml tinctuur (van vers blad; een vloeibaar extract van gedroogd blad). Oogst laat in de ochtend in het voorjaar of de vroege zomer, vlak voor of tijdens de bloei. Droog de takjes op een rooster of krant uit direct zonlicht en ris daarna het blad van de stengels. Goed gedroogd blad is heel, (donker)groen en sterk geurend, met nauwelijks stengel. Gorgeldrank bij keelpijn: tinctuur of sterke infusie met citroensap en zout. Kies voor geneeskundig gebruik Thymus vulgaris.
Combinaties
- Met oshá en zwarte salie bij keelpijn door wind-hitte
- Met zonnedauwtinctuur bij krampachtige hoest zoals kroep of blafhoest bij kinderen
- Met de formules sang ju yin of zhi sou san bij keelpijn en hoest door wind-hitte
Let op: Etherische olie niet onverdund op de huid en niet zelf inwendig gebruiken, ook niet in siroop; geen etherische olie voor kinderen. Bij hoge koorts of benauwdheid bij een kind: naar de huisarts.
Volksgeloof en kruidenmagie
Symbolische betekenissen uit volksgebruik en hedendaagse kruidenmagie. Het zijn overgeleverde associaties, geen werking.
Helpt slapen, zuivert het huis, geeft moed en wilskracht, trekt liefde aan, zuivering, psychische reiniging, waarzeggerij, genezing, verbetert geheugen, makkelijker slapen, moed.
Kruidenmagie en rituelen
Toegeschreven werking
In de kruidenmagie verbonden met moed, goede slaap en zuivering.
Bereiding en hoeveelheid
Romeinse soldaten baadden in tijmwater voor moed, en middeleeuwse dames borduurden een bij op een takje tijm op de sjaal van hun ridder. Tijm werd op graven geplant en in Egypte gebruikt bij het balsemen. De naam komt mogelijk van het Griekse thymos, 'moed' of 'geest'.
Huis, keuken en volksgebruik
Bereiding en hoeveelheid
Opwekkende olie en gezondheidsolie; kruidenbrood, kaas-kruidenrijst, polenta.