Naar de inhoud
Herbs & Cultures

Van plant tot gebruik

Afkooksel (decoct)

Wortels, bast en zaden zacht laten koken, zodat ze hun smaak en stoffen afgeven.

Niveau
Eenvoudig
Verhouding
Ongeveer 1 eetlepel gedroogd, grof gesneden materiaal per 300–500 ml koud water.
Tijd
Aan de kook brengen en 15–30 minuten zacht laten sudderen met de deksel op de pan. Paddenstoelen vaak langer.
Houdbaarheid
Afgedekt in de koelkast 1–2 dagen.

Harde plantendelen geven in een korte infusie weinig af. Daarom kookt men wortels, bast, zaden en bessen in veel tradities zacht uit: een afkooksel of decoct. Denk aan gemberwortel, kaneelbast en de kruidenmengsels uit de Ayurveda en de traditionele Chinese geneeskunde.

Geschikt voor

Wortels, wortelstokken, bast, zaden, gedroogde bessen en paddenstoelen.

Stap voor stap

  1. Snijd of breek het materiaal grof, zodat er meer oppervlak is.
  2. Zet het op met koud water en breng het langzaam aan de kook.
  3. Draai het vuur laag, leg de deksel op de pan en laat zacht sudderen.
  4. Zeef af en vul eventueel aan met heet water tot het oorspronkelijke volume.

Tips

  • Wortels en bladeren samen? Kook eerst de wortels en laat de bladeren na het uitzetten van het vuur nog 5–10 minuten meetrekken.
  • Laat het materiaal vooraf een uur in koud water weken voor een vollere smaak.

Register

Kruiden die zo bereid worden

Kruiden op deze site waarvan de beschrijving deze bereiding noemt. Dat betekent niet dat elk kruid veilig zelf te bereiden is: lees bij elk kruid de veiligheidsinformatie.

  • Let op

    Oceanië · Voeding · № 173

    Wattle

    Acacia spp. (o.a. A. holosericea, A. decurrens)

    Geroosterd wattlezaad is een eiwit- en vezelrijk bushfood. Bast van sommige soorten is looistofrijk en werd bij wonden en diarree gebruikt. Er is weinig klinisch onderzoek.

    Aboriginal- en Torres Strait Islander-kennis+1
  • Let op

    Azië · Kruid · № 682

    Wede

    Isatis tinctoria (syn. I. indigotica)

    Traditioneel toegeschreven

    Wortel (ban lan gen) en blad (da qing ye) koelen hitte en 'gif' bij virale infecties, keelpijn en bof.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Europa · Kruid · № 86

    Weegbree

    Plantago major

    Het blad wordt traditioneel gekneusd op insectenbeten, kleine wondjes en schaafplekken gelegd en als thee bij hoest gebruikt. Klinisch bewijs is beperkt.

    Klooster- en volkskennis+9Volksgeloof
  • Let op

    Midden-Amerika en Caraïben · Kruid · № 397

    Welriekende acacia

    Acacia farnesiana

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend, verzachtend, zuiverend; bij bloedend tandvlees, gonorroe; gom als vervanger van Arabische gom.

    Ayurveda
  • Let op

    Azië · Kruid · № 640

    Welriekende salomonszegel (yu zhu)

    Polygonatum odoratum

    Traditioneel toegeschreven

    Voedt de maag en bevordert de aanmaak van lichaamsvocht; bij vermoeidheid, weinig eetlust, zwakke spijsvertering en uitputting.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 190

    Westerse levensboom

    Thuja occidentalis

    Traditioneel toegeschreven

    Ontwormend, samentrekkend, antimicrobieel, ontstekingsremmend, spierstimulerend, antiseptisch.

    Inheemse geneeswijzen van Noord-Amerika+4Volksgeloof
  • Let op

    Afrika · Kruid · № 373

    Wierook

    Boswellia sacra

    De hars wordt vooral als wierook en geurstof gebruikt. Extracten van verwante Boswellia-soorten zijn onderzocht bij artrose, met bescheiden en wisselende resultaten.

    Oud-Egyptische geneeskunst+4Volksgeloof
  • Let op

    Afrika · Kruid · № 921

    Wild dagga

    Leonotis leonurus

    Struik uit de lipbloemenfamilie, twee tot drie meter hoog, met oranje, buisvormige bloemen in kransen om de vierkante stengels. Bevat marrubiine en leonurine, en verder labdaanverbindingen. Geldt als licht kalmerend; welke stof voor de werking zorgt, is nog niet duidelijk.

    Khoi- en San-kennis rond rooibos+1
  • Let op

    Azië · Kruid · № 767

    Wilde jujube

    Ziziphus jujuba var. spinosa

    Traditioneel toegeschreven

    Voedt hart-yin en kalmeert de geest bij slapeloosheid en onrust; remt nachtzweten.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 156

    Wilde kers

    Prunus serotina

    De gedroogde bast werd lang in hoestsiropen gebruikt om prikkelhoest te dempen. Modern klinisch bewijs ontbreekt.

    Inheemse geneeswijzen van Noord-Amerika+4
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 159

    Wilde yam

    Dioscorea villosa

    Traditioneel gebruikt bij krampen in buik en baarmoeder. Wilde-yamcrème wordt verkocht als 'natuurlijk progesteron', maar het lichaam kan diosgenine niet omzetten in hormonen; dat kan alleen in een laboratorium.

    Curanderismo+2
  • Let op

    Azië · Kruid · № 651

    Witte atractylodes (bai zhu)

    Atractylodes macrocephala

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkt de milt en reguleert de maag; bij diarree en vochtophoping, en traditioneel om een miskraam te helpen voorkomen.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 598

    Witte eik

    Quercus alba

    Traditioneel toegeschreven

    Sterk samentrekkend; versterkt slap weefsel (diarree, ontstoken tandvlees, chronische neusverstopping, zwakke blaas), stopt bloedingen (neusbloeding, inwendige bloedingen).

    Inheemse geneeswijzen van Noord-Amerika+2
  • Let op

    Azië · Kruid · № 128

    Witte moerbei

    Morus alba en M. nigra

    Het blad (sang ye) wordt onderzocht bij bloedsuiker na de maaltijd en wordt in de Chinese geneeskunde bij hoest en koorts gebruikt; ook bast, takjes en bessen hebben elk een eigen toepassing. Het bewijs is voorlopig.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Azië · Paddenstoel · № 652

    Witte trilzwam

    Tremella fuciformis

    Traditioneel toegeschreven

    Tonicum voor de yin-energie en de longen; ondersteunt de ademhaling, de energie en een evenwichtige bloeddruk.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Afrika · Kruid · № 429

    Woestijndadel

    Balanites aegyptiaca

    Traditioneel toegeschreven

    Laxerend, ontwormend; zaden bij hoest en koliek, olie op brandwonden en sproeten, zaadextract bloeddrukverlagend.

    Oud-Egyptische geneeskunst+2
  • Let op

    Azië · Kruid · № 712

    Yamwortelstok (bei xie)

    Dioscorea hypoglauca (syn. D. collettii)

    Traditioneel toegeschreven

    Maakt troebele urine helder en verdrijft wind en vocht bij reuma en huidklachten.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Midden-Amerika en Caraïben · Kruid · № 632

    Yerba mansa

    Anemopsis californica

    Traditioneel toegeschreven

    Verdrijft wind en vocht bij gewrichtspijn die erger wordt bij koud, nat weer, opent verstopte bijholten en droogt vocht bij langzaam genezende wonden en zwellingen.

    Curanderismo+2
  • Let op

    Azië · Kruid · № 478

    Zedoarwortel

    Curcuma zedoaria

    Traditioneel toegeschreven

    Stimulerend, windverdrijvend, slijmoplossend, verzachtend, urinedrijvend, huidprikkelend, bloedzuiverend.

    Ayurveda+3
  • Let op

    Zuid-Amerika · Kruid · № 324

    Zeepschors

    Quillaja saponaria

    Traditioneel toegeschreven

    Slijmoplossend, reinigend, ontstekingsremmend.

    Mapuche-geneeskunde+1
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 150

    Zilverkaars

    Actaea racemosa

    Vooral verkocht bij overgangsklachten zoals opvliegers. NCCIH meldt dat de onderzoeksresultaten wisselend zijn en dat er onvoldoende bewijs is dat het helpt.

    Inheemse geneeswijzen van Noord-Amerika+4
  • Let op

    Azië · Kruid · № 18

    Zoethoutwortel

    Glycyrrhiza glabra

    Wortel met een lange geschiedenis in diverse traditionele geneeswijzen; klinisch bewijs voor de meeste toepassingen is onvoldoende.

    Ayurveda+9Volksgeloof
  • Let op

    Azië · Kruid · № 706

    Zomercipresvrucht (di fu zi)

    Bassia scoparia (syn. Kochia scoparia)

    Traditioneel toegeschreven

    Voert vochtige hitte af bij blaasontsteking en jeukende, nattende huid.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Europa · Kruid · № 187

    Zomereik

    Quercus robur

    De bast bevat veel looistoffen en werkt samentrekkend. Hij wordt als afkooksel gebruikt bij diarree, als mondspoeling bij ontstoken tandvlees en als zitbad bij aambeien.

    Westerse kruidengeneeskunde+1Volksgeloof
  • Let op

    Europa · Kruid · № 108

    Zuurbes

    Berberis vulgaris

    Bast en wortel bevatten berberine, dat onderzocht wordt bij bloedsuiker en cholesterol. De bessen zijn rijk aan vitamine C. Bewijs voor zuurbes zelf is beperkt.

    Westerse kruidengeneeskunde
  • Let op

    Azië · Kruid · № 728

    Zwarte atractylodes (cang zhu)

    Atractylodes lancea

    Traditioneel toegeschreven

    Droogt vocht en versterkt de milt; verdrijft wind, kou en vocht.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 933

    Zwarte es

    Fraxinus nigra

    Es die in natte grond groeit. Het hout heeft tussen de jaarringen nauwelijks vezels, zodat het na kloppen in dunne repen splijt. Geneeskrachtige werking is niet onderzocht.

    Haudenosaunee-geneeskunde
  • Let op

    Azië · Kruid · № 411

    Zwarte kardemom

    Amomum subulatum

    Traditioneel toegeschreven

    Maagversterkend, windverdrijvend, hartstimulerend, slijmoplossend; bij spijsverteringsklachten, leverstuwing, tand- en tandvleesklachten, nierstenen (met meloenzaad), ontstoken oogleden; smaakmaker.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Azië · Kruid · № 363

    Zwarte komijn

    Nigella sativa

    Traditioneel toegeschreven

    Aromatisch, urine- en zweetdrijvend, galafdrijvend, maagversterkend, stimulerend, windverdrijvend, ontwormend, menstruatie- en melkbevorderend, antibacterieel.

    Ayurveda+3
  • Let op

    Azië · Kruid · № 475

    Zwarte musli

    Curculigo orchiodes

    Traditioneel toegeschreven

    Bitter aromatisch tonicum, verzachtend, urinedrijvend, lustopwekkend, zuiverend; bij aambeien, diarree, geelzucht, astma, jeuk en huidziekten, urinestenen, bronchitis, lumbago, herstel na ziekte.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Europa · Kruid · № 554

    Zwarte nachtschade

    Solanum nigrum

    Traditioneel toegeschreven

    Zuiverend, kalmerend, zweet- en urinedrijvend, slijmoplossend; bij oedeem, chronisch vergrote lever, geelzucht, chronische huidziekten, bloed ophoesten, aambeien, nier- en blaasontsteking, gonorroe, oogziekten; pijnstillende wassing.

    Grieks-Romeinse geneeskunde+2
  • Let op

    Azië · Kruid · № 135

    Zwarte peper en pippali

    Piper nigrum

    Belangrijke verwarmende specerijen in de Ayurveda, gebruikt bij een trage spijsvertering en verkoudheid. Piperine uit peper verhoogt de opname van sommige stoffen in het lichaam, zoals curcumine.

    Ayurveda+5Volksgeloof
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 575

    Zwarte sneeuwbal

    Viburnum prunifolium

    Traditioneel toegeschreven

    Krampwerend en ontspannend, vooral bij menstruatiekrampen en baarmoederkrampen. Klinisch onderzoek ontbreekt; dat het een miskraam kan voorkomen is niet aangetoond.

    Eclectische geneeskunde+2
  • Let op

    Azië · Mineraal · № 782

    Zwavel

    Sulfur

    Traditioneel toegeschreven

    Uitwendig bij schurft en schimmelinfecties.

    Chinese geneeskundige tradities