- Gebied
- Azië
- Oorsprong
- Centraal- en Oost-Azië: China, Mongolië en Siberië. Paeonia lactiflora
- Engelse naam
- Peony
Azië · Kruid · № 132
Paeonia lactiflora en P. suffruticosa
Kruid · Azië
Pioen
Paeonia lactiflora en P. suffruticosa
De gepelde wortel (bai shao, witte pioen) wordt in de Chinese geneeskunde gebruikt bij krampen, menstruatiepijn en spierpijn. Er zijn studies naar combinatieformules, maar weinig naar pioen alleen.
Veiligheid en aandachtspunten
Voorzichtig met bloedverdunners. Niet in de zwangerschap gebruiken zonder deskundig advies.
Waarschuwingen per traditie (2)
- Kruidengeneeskunde wereldwijd: Niet bij zwangerschap.
- Chinese materia medica: Witte wortel niet bij diarree door milt-tekort; rode wortel niet bij bloedtekort; wortelschors niet tijdens zwangerschap of hevige menstruatie. Niet combineren met Veratrum.
Bereiding
De wortel als afkooksel in kruidenformules. Hier staat geen dosering.
Gebruik in tradities
In China is de pioen de 'koning der bloemen' en is ze al ruim tweeduizend jaar zowel sier- als medicijnplant. De naam komt van Paion, de Griekse geneesheer van de goden. Ody beschrijft witte en rode pioenwortel als aparte kruiden.
Toepassingen
Gebruik per traditie
Zo beschrijven verschillende kruidentradities dit kruid. Hoeveelheden zijn traditionele richtlijnen die op duidelijke fouten zijn gecontroleerd; ze zijn geen medisch advies. Bij giftige planten staat bewust geen dosering.
Kruidengeneeskunde wereldwijd
Toegeschreven werking
Antibacterieel, krampwerend, ontstekingsremmend, pijnstillend, kalmerend, bloeddrukverlagend; P. suffruticosa ook circulatiebevorderend.
Bereiding en hoeveelheid
Rode pioenwortel (chi shao yao, 10–15 g per dosis) in combinaties bij oververhit bloed zoals eczeem, huidontsteking en neusbloeding; witte pioenwortel (bai shao yao) bij menstruatiestoornissen, o.a. in de 'Vier Dingen'-formule bij bloedarmoede; als tonicum 20 g bai shao yao met 5 g zoethout.
Let op: Niet bij zwangerschap.
Chinese materia medica
- Aard en smaak
- zuur, bitter, licht koud (witte en rode wortel); scherp, bitter, licht koud (wortelschors)
- Meridianen
- lever, milt (wortel); hart, lever, nier (schors)
Toegeschreven werking
De witte, gekweekte wortel (bai shao) voedt bloed en yin, regelt de menstruatie, houdt zweten in toom en ontspant lever en spieren bij kramp en pijn in buik en flanken. De rode, wilde wortel (chi shao) koelt en beweegt het bloed bij pijn, zwelling, letsel, koorts met uitslag en rode ogen. De wortelschors van de boompioen (mu dan pi) koelt het bloed bij bloedingen en koorts, koelt hitte door yin-tekort en lost bloedstagnatie op bij menstruatieklachten en knobbels.
Bereiding en hoeveelheid
Traditionele dosering: 3–12 g per dag, meestal in afkooksel.
Combinaties
- Witte wortel met zoethout bij kramp
- Witte wortel met chai hu en dang gui in xiao yao san
- Schors met perzikpit, kaneeltakje en fu ling in gui zhi fu ling wan bij menstruatiepijn
Let op: Witte wortel niet bij diarree door milt-tekort; rode wortel niet bij bloedtekort; wortelschors niet tijdens zwangerschap of hevige menstruatie. Niet combineren met Veratrum.
- Bereidingswijzen
- Afkooksel (decoct)
- Formules
- Ba wei di huang wan (jin gui shen qi wan)Ba zhen tangBai he gu jin tangChai hu gui zhi tangChai hu shu gan sanDa chai hu tangDa ding feng zhuDa huang mu dan pi tangDang gui shao yao sanDang gui si ni tangDu huo ji sheng tangFang feng tong sheng sanGe gen tangGe xia zhu yu tangGui zhi fu ling wanGui zhi long gu mu li tangGui zhi shao yao zhi mu tangGui zhi tangJia wei xiao yao sanJiao ai tangJing jie lian qiao tangJuan bi tangLing yang gou teng tangLiu wei di huang wanMa zi ren wanQi ju di huang wanQing hao bie jia tangQing wei sanShi quan da bu tangShu jing huo xue tangSi ni sanSi wu tangTai shan pan shi sanWen jing tangWu lin sanXi jiao di huang tangXiao feng sanXiao jian zhong tangXiao qing long tangXiao yao sanXue fu zhu yu tangYi yi ren tangZhen wu tangZhi bai di huang wan