Traditie in Azië

Koreaanse hanbang en de Donguibogam

Medisch compendium samengesteld in Korea in 1613

Recepten (2) Kruiden in deze traditie (57)

De inhoudsopgave van de Donguibogam van Heo Jun (1613). Heo Jun · publiek domein

Geschiedenis

De Koreaanse geneeskunde, hanbang of hanui, heeft wortels in de Chinese geneeskunde, maar ontwikkelde zich door de eeuwen tot een eigen traditie. Al in de Goryeo-tijd werd Korea bekend om zijn ginseng, die naar China en Japan werd uitgevoerd.

In de vijftiende eeuw zochten Koreaanse artsen bewust naar eigen, inheemse middelen, de hyangyak. In 1433 verscheen de Hyangyak Jipseongbang, een groot werk over middelen uit Korea zelf.

Het belangrijkste werk is de Donguibogam, de "Kostbare spiegel van de Oosterse geneeskunde". Koning Seonjo gaf de hofarts Heo Jun (1539–1615) in 1596 de opdracht. Na de Japanse invasies en veel tegenslag voltooide Heo Jun het werk in 1610, en in 1613 werd het gedrukt. UNESCO nam het in 2009 op in het register van het werelddocumentair erfgoed.

Kernideeën

De hanbang deelt veel begrippen met de Chinese geneeskunde: yin en yang, qi, de vijf fasen en de organen. Maar de Donguibogam legde nadruk op het voorkomen van ziekte en het verzorgen van het leven, en minder op het genezen van ziekte achteraf.

Een uniek Koreaanse bijdrage is de Sasang-geneeskunde, de "vier-constitutieleer" van Lee Je-ma uit 1894. Volgens deze leer behoort ieder mens tot een van vier constituties: taeyang, soyang, taeeum of soeum. Die bepaalt welke ziekten je krijgt, welk voedsel bij je past en welke middelen je helpen.

Zo wordt de behandeling afgestemd op de persoon, niet alleen op de ziekte.

Kennis en overdracht

Lange tijd werd de kennis aan het hof en in families doorgegeven. Hofartsen, zoals Heo Jun, werden zorgvuldig opgeleid en geselecteerd via examens.

Tegenwoordig is Korea een van de weinige landen met twee gelijkwaardige artsenberoepen. Artsen in de Koreaanse geneeskunde, hanuisa, volgen een universitaire opleiding van zes jaar en hebben een eigen staatsexamen.

Er zijn Koreaanse ziekenhuizen en klinieken, en de Koreaanse geneeskunde valt deels onder de nationale zorgverzekering.

Teksten en figuren

De Donguibogam telt 25 delen en is ingedeeld in vijf hoofdstukken: inwendige geneeskunde, uitwendige aandoeningen, diverse ziekten, middelen en acupunctuur. Het werd ook in China en Japan veel gelezen en herdrukt.

De Hyangyak Jipseongbang uit 1433 beschreef inheemse Koreaanse middelen. Het Dongui Suse Bowon van Lee Je-ma uit 1894 legde de basis voor de Sasang-geneeskunde.

UNESCO beschrijft de Donguibogam als een encyclopedie van medische kennis die tot vandaag in Korea wordt gebruikt.

Vandaag

De Koreaanse geneeskunde is in Zuid-Korea een volwaardig onderdeel van de zorg, met universiteiten, ziekenhuizen en onderzoeksinstituten. Veel Koreanen bezoeken een hanuisa voor acupunctuur, kruidenmiddelen of advies over voeding.

Ginseng is een groot exportproduct, en Koreaanse rode ginseng, die gestoomd en gedroogd is, staat wereldwijd bekend.

Ook in het dagelijks leven leeft de traditie voort, in soepen en theeën met kruiden.

Natuur in de traditie

Ginseng is de bekendste Koreaanse plant. Hij groeit het best in koele bergen en wordt jarenlang geteeld voor de wortel wordt geoogst.

Andere belangrijke middelen zijn zoethout, astragalus, jujube, gember en kudzu. In de Koreaanse keuken zit veel kennis van voeding als middel, zoals in samgyetang, kippensoep met ginseng.

De Donguibogam beschrijft honderden middelen, waaronder veel uit Korea zelf.

Respectvol omgaan

De Koreaanse geneeskunde is een geleerde traditie met een eigen identiteit. Ze is niet zomaar een kopie van de Chinese.

Ginseng kan interacties geven met medicijnen, zoals bloedverdunners en diabetesmiddelen, en kan de bloeddruk beïnvloeden. Overleg met een arts.

Uit de keuken

Recepten uit deze traditie

Kruiden in deze traditie

Let op
Azië · Voeding · № 730
Mandarijn
Citrus reticulata
Traditioneel toegeschreven
De rijpe schil (chen pi) laat de qi van milt en long stromen en lost slijm op; de groene schil (qing pi) laat leverqi stromen.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 656
Perilla
Perilla frutescens
Traditioneel toegeschreven
Verwarmt bij verkoudheid door kou, helpt de spijsvertering en verzacht hoest met slijm.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 275
Pinellia (ban xia)
Pinellia ternata
Traditioneel toegeschreven
Hoestremmend, slijmoplossend, tegen braken, tegen catarre.
Chinese geneeskundige tradities+3
Let op
Azië · Paddenstoel · № 146
Poria (fu ling)
Wolfiporia cocos
In de Chinese geneeskunde een van de meest gebruikte middelen, bij vochtophoping, slechte spijsvertering en onrustige slaap. Klinisch onderzoek naar fu ling alleen is schaars.
Chinese geneeskundige tradities+4
Let op
Azië · Voeding · № 545
Radijs
Raphanus sativus
Traditioneel toegeschreven
Zaden en bladeren urinedrijvend, laxerend, steenoplossend; sap tegen scheurbuik; bij pijnlijk en moeilijk plassen, stenen, urineziekten, aambeien, buikpijn; siroop bij heesheid, kinkhoest en borstklachten.
Ayurveda+2
Let op
Azië · Kruid · № 673
Rehmannia
Rehmannia glutinosa
Traditioneel toegeschreven
Rauw koelt het bloed en voedt yin; bereid (met wijn gestoomd) voedt het bloed en de nier-yin.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Voeding · № 267
Rijst
Oryza sativa
Traditioneel toegeschreven
Licht verteerbaar, basis van genezend eten; goed voor huid en haar.
Ayurveda+4Volksgeloof
Let op
Azië · Kruid · № 650
Saposhnikoviawortel (fang feng)
Saposhnikovia divaricata
Traditioneel toegeschreven
Verdrijft wind; bij spierpijn, pijnlijke diarree, reumatische klachten en krampen.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 592
Schisandra
Schisandra chinensis
Traditioneel toegeschreven
Versterkend, samentrekkend, stimulerend, adaptogeen; ondersteunt uitgeputte bijnieren (vermoeidheid), bevordert slaap en welzijn, beschermt de lever.
Chinese geneeskundige tradities+3
Let op
Azië · Paddenstoel · № 145
Shiitake
Lentinula edodes
Een eetbare paddenstoel. Lentinan uit shiitake wordt in Japan in de oncologie onderzocht en gebruikt; voor gewone shiitake als 'immuunversterker' is er weinig bewijs.
Chinese geneeskundige tradities+3
Let op
Azië · Kruid · № 367
Siberische ginseng
Eleutherococcus senticosus
Traditioneel toegeschreven
Adaptogeen, verhoogt aanmaak van interferon; vooral bij herpes simplex, versterkt het immuunsysteem tegen verkoudheid en griep; verder bij hoge bloeddruk, nierziekte, diabetes, slapeloosheid, artritis.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 749
Siberische salomonszegel (huang jing)
Polygonatum sibiricum
Traditioneel toegeschreven
Versterkt milt en nieren, bevochtigt de longen en vult de essentie aan.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 644
Sichuan-lavas (chuan xiong)
Ligusticum chuanxiong (syn. L. striatum)
Traditioneel toegeschreven
Bevordert de bloedsomloop, helpt bij menstruatieklachten en als herstellend tonicum na de bevalling en zou hoge bloeddruk verlagen; verwarmend.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 313
Slangenbaard (mai men dong)
Ophiopogon japonicus
Traditioneel toegeschreven
Bevordert de afscheiding van lichaamsvochten, versterkend, kalmerend, hoestremmend, bloedsuikerverlagend, antibacterieel.
Chinese geneeskundige tradities+3
Let op
Azië · Voeding · № 390
Soja
Glycine max
Traditioneel toegeschreven
Basis voor een zachte reiniger.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 640
Welriekende salomonszegel (yu zhu)
Polygonatum odoratum
Traditioneel toegeschreven
Voedt de maag en bevordert de aanmaak van lichaamsvocht; bij vermoeidheid, weinig eetlust, zwakke spijsvertering en uitputting.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 767
Wilde jujube
Ziziphus jujuba var. spinosa
Traditioneel toegeschreven
Voedt hart-yin en kalmeert de geest bij slapeloosheid en onrust; remt nachtzweten.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 651
Witte atractylodes (bai zhu)
Atractylodes macrocephala
Traditioneel toegeschreven
Versterkt de milt en reguleert de maag; bij diarree en vochtophoping, en traditioneel om een miskraam te helpen voorkomen.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 128
Witte moerbei
Morus alba en M. nigra
Het blad (sang ye) wordt onderzocht bij bloedsuiker na de maaltijd en wordt in de Chinese geneeskunde bij hoest en koorts gebruikt; ook bast, takjes en bessen hebben elk een eigen toepassing. Het bewijs is voorlopig.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 18
Zoethoutwortel
Glycyrrhiza glabra
Wortel met een lange geschiedenis in diverse traditionele geneeswijzen; klinisch bewijs voor de meeste toepassingen is onvoldoende.
Ayurveda+9Volksgeloof
Let op
Azië · Kruid · № 728
Zwarte atractylodes (cang zhu)
Atractylodes lancea
Traditioneel toegeschreven
Droogt vocht en versterkt de milt; verdrijft wind, kou en vocht.
Chinese geneeskundige tradities+2