Naar de inhoud
Herbs & Cultures

Van plant tot gebruik

Kompres, omslag en pasta

Een warme of koude doek met kruidenthee, of fijngemaakt kruid direct op de huid.

Niveau
Eenvoudig
Verhouding
Voor een kompres een dubbel sterke infusie: ongeveer 2 eetlepels gedroogd kruid op 250 ml water.
Tijd
10–20 minuten laten liggen; zo nodig herhalen met een vers kompres.
Houdbaarheid
Altijd vers maken en niet bewaren.

Bij een kompres drenk je een schone doek in een sterke infusie of een afkooksel en leg je die op de huid. Bij een omslag (cataplasma) of pasta breng je het fijngemaakte kruid zelf aan, vaak tussen gaas. Het is een van de oudste toepassingen en komt in bijna alle tradities voor, van weegbreebladeren in Europa tot kruidenpasta’s in de Ayurveda.

Geschikt voor

Uitwendig, plaatselijk gebruik op onbeschadigde huid.

Stap voor stap

  1. Maak een sterke infusie of een afkooksel en laat die afkoelen tot hij aangenaam warm, of juist koud, is.
  2. Drenk de doek erin, wring hem uit en leg hem op de huid.
  3. Voor een omslag of pasta: kneus vers kruid, of meng gedroogd kruid met een beetje heet water tot een pasta, en breng het aan tussen twee lagen gaas.
  4. Haal het na 10–20 minuten weg en gooi het gebruikte kruid weg.

Tips

  • Sommige tradities wisselen warm en koud af. Kies bij twijfel voor lauw.

Register

Kruiden die zo bereid worden

Kruiden op deze site waarvan de beschrijving deze bereiding noemt. Dat betekent niet dat elk kruid veilig zelf te bereiden is: lees bij elk kruid de veiligheidsinformatie.

  • Let op

    Zuid-Amerika · Voeding · № 262

    Aardappel

    Solanum tuberosum

    Een zetmeelrijke knol en een van de belangrijkste voedselgewassen ter wereld. In volksgebruik worden rauwe plakjes of geraspte aardappel op brandwonden, gezwollen ogen en hoofdpijn gelegd; daar is geen onderzoek naar gedaan.

    Kallawaya-geneeskunst+1Volksgeloof
  • Let op

    Midden-Amerika en Caraïben · Voeding · № 818

    Achiote

    Bixa orellana

    De rode zaden worden als kleurstof en specerij gebruikt; traditioneel ook als middel.

    Maya-geneeskennis+4
  • Let op

    Midden-Amerika en Caraïben · Kruid · № 347

    Afrikaantje

    Tagetes erecta

    Traditioneel toegeschreven

    Remt talg bij vette huid, kalmeert en voorkomt uitdroging bij droge huid, hydrateert en houdt rimpels op afstand bij gecombineerde huid; spiritueel symbool van innerlijk vuur.

    Curanderismo+1
  • Let op

    Azië · Kruid · № 418

    Agarhout

    Aquilaria agallocha

    Traditioneel toegeschreven

    Stimulerend, hartversterkend, versterkend, windverdrijvend, galbevorderend; bij huidziekten, jicht en reuma, braken, slangenbeten, pijn van wonden, bronchitis bij kinderen, hoofdpijn, duizeligheid.

    Ayurveda+3
  • Let op

    Europa · Kruid · № 57

    Agrimonie

    Agrimonia eupatoria

    Samentrekkend (looistofrijk) kruid dat traditioneel wordt gebruikt bij diarree, keelpijn en kleine wondjes. Goed onderzoek bij mensen ontbreekt.

    Westerse kruidengeneeskunde+2
  • Let op

    Azië · Kruid · № 340

    Ajwain

    Trachyspermum ammi

    Traditioneel toegeschreven

    Stimulerend, windverdrijvend, versterkend, aromatisch, krampwerend, antiseptisch; bij winderigheid, indigestie, koliek, diarree, cholera, darmkrampen; bron van thymol; tegen wormen.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Azië · Kruid · № 754

    Alpiniavrucht (yi zhi ren)

    Alpinia oxyphylla

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkt de nier-yang en houdt urine en zaad vast; verwarmt de milt bij diarree en kwijlen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Europa · Kruid · № 63

    Alsem

    Artemisia absinthium

    Een van de bitterste kruiden; traditioneel gebruikt om eetlust en spijsvertering op gang te brengen en tegen darmwormen. Klinisch bewijs is beperkt.

    Grieks-Romeinse geneeskunde+5
  • Let op

    Zuid-Amerika · Kruid · № 896

    Altamisa

    Ambrosia peruviana

    Aromatische, behaarde ambrosiasoort. In haar gebied wordt ze gebruikt als pijnstillend, ontstekingsremmend, ontwormend en ontsmettend middel; goed onderzoek ontbreekt.

    Kallawaya-geneeskunst+1
  • Let op

    Azië · Voeding · № 223

    Amandel

    Prunus dulcis

    Traditioneel toegeschreven

    Zoete amandel verzachtend, stimulerend, voedend, zenuwversterkend; bittere amandel verzachtend, laxerend, kalmerend bij hoest.

    Ayurveda+2Volksgeloof
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 628

    Amerikaanse hazelwortel

    Asarum caudatum, A. canadense en verwante soorten

    Traditioneel toegeschreven

    Verdrijft wind-kou, opent een verstopte neus, verwarmt de long bij hoest met helder slijm en verdrijft kou en vocht bij menstruatiepijn en andere pijn.

    Haudenosaunee-geneeskunde+4
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 951

    Amerikaanse nardus

    Aralia racemosa

    Hoge vaste plant uit de klimopfamilie, verwant aan de ginseng, met een dikke, geurige wortel. Weinig onderzocht.

    Haudenosaunee-geneeskunde+1
  • Let op

    Europa · Voeding · № 84

    Appel

    Malus domestica

    Vrucht rijk aan vezels zoals pectine; geraspte appel is een oud huismiddel bij lichte diarree. Er is geen specifieke medische werking bewezen.

    Westerse kruidengeneeskunde+2Volksgeloof
  • Let op

    Azië · Kruid · № 569

    Asgrauwe vernonia

    Vernonia cinerea

    Traditioneel toegeschreven

    Koortsverlagend, zweetdrijvend, zuiverend; afkooksel bevordert zweten bij koorts; zaden tegengif, ontwormend, bij lepra en chronische huidziekten; plant bij blaaskrampen, moeilijk plassen, aambeien; bloemen bij bindvliesontsteking.

    Ayurveda
  • Let op

    Azië · Kruid · № 757

    Astragaluszaad (sha yuan zi)

    Astragalus complanatus

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkt de nier-yang, houdt essentie vast en versterkt het gezichtsvermogen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Azië · Kruid · № 542

    Babchi

    Psoralea corylifolia

    Traditioneel toegeschreven

    Laxerend, ontwormend, urinedrijvend, zweetdrijvend, antibacterieel; bij lepra en leukoderma (vitiligo) in- en uitwendig, galklachten.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Azië · Kruid · № 526

    Bakul

    Mimusops elengi

    Traditioneel toegeschreven

    Ontwormend, antihistaminisch, samentrekkend, aromatisch, hartversterkend, versterkend, koortsverlagend; bij blaas- en urethracatarre, koorts, tandvlees- en tandziekten, leukoderma, hartziekten, slangenbeten, chronische dysenterie.

    Ayurveda
  • Let op

    Azië · Kruid · № 552

    Bala

    Sida cordifolia

    Traditioneel toegeschreven

    Verkoelend, samentrekkend, maagversterkend, versterkend, koortsverlagend, verzachtend, urinedrijvend; bevat efedrine-achtige stof.

    Ayurveda
  • Let op

    Azië · Kruid · № 496

    Banyan

    Ficus benghalensis

    Traditioneel toegeschreven

    Antiseptisch, lustopwekkend, samentrekkend, verkoelend, bloedstelpend, bloedsuikerverlagend; bladeren bij diarree en dysenterie; melksap uitwendig bij pijn, kneuzingen, zweren, reuma, lumbago; schors bij diabetes, gonorroe.

    Ayurveda
  • Let op

    Azië · Kruid · № 431

    Barleria

    Barleria prionitis

    Traditioneel toegeschreven

    Zuiverend, urinedrijvend, versterkend, koortsverlagend; catarre bij kinderen, voorkomt kloven aan voeten, bloedend tandvlees, kiespijn, oorontsteking, oedeem, kinkhoest, slangenbeten.

    Ayurveda
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 939

    Bellwort

    Uvularia perfoliata

    Lage plant met hangende, lichtgele klokjes en bladeren die de stengel omvatten. Over de stoffen in de plant is weinig bekend.

    Haudenosaunee-geneeskunde
  • Let op

    Europa · Kruid · № 93

    Betonie

    Betonica officinalis (syn. Stachys officinalis)

    Traditioneel gebruikt bij spanningshoofdpijn en nervositeit. Modern klinisch onderzoek ontbreekt.

    Grieks-Romeinse geneeskunde+3
  • Let op

    Azië · Kruid · № 354

    Bhringaraj

    Eclipta prostrata

    Traditioneel toegeschreven

    Leverversterkend, ontstoppend, versterkend, zuiverend, antiviraal; bij vergrote lever en milt, huidziekten, koorts, oedeem, reuma; haarolie voor zwart en vol haar; bij klierzwellingen, olifantsziekte, hoofdpijn en kiespijn.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Europa · Kruid · № 64

    Bijvoet

    Artemisia vulgaris

    Traditioneel gebruikt als bitter voor de spijsvertering en bij een uitblijvende menstruatie. Klinisch bewijs ontbreekt grotendeels.

    Angelsaksische geneeskunde+4Volksgeloof
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 372

    Bloedwortel

    Sanguinaria canadensis

    Traditioneel toegeschreven

    Stimulerend, braakopwekkend, slijmoplossend, herstellend; onderdeel van escharotische behandeling bij baarmoederhalsdysplasie, verwarmt longen/maag/baarmoeder, bevordert ophoesten.

    Inheemse geneeswijzen van Noord-Amerika+4
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 151

    Boneset

    Eupatorium perfoliatum

    Traditioneel gebruikt bij koorts en griep met spierpijn; de Engelse naam verwijst naar 'breekbeenkoorts'. Er is nauwelijks modern klinisch onderzoek.

    Inheemse geneeswijzen van Noord-Amerika+4
  • Let op

    Europa · Voeding · № 73

    Bosaardbei

    Fragaria vesca

    Het looistofrijke blad werd traditioneel bij lichte diarree gebruikt; de vrucht is een vitamine-C-rijke lekkernij. Medisch bewijs ontbreekt.

    Westerse kruidengeneeskunde
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 306

    Boshortensia

    Hydrangea arborescens

    Traditioneel toegeschreven

    Urinedrijvend, laxerend, nierstimulerend.

    Inheemse geneeswijzen van Noord-Amerika+3
  • Let op

    Azië · Kruid · № 463

    Botbreker

    Cissus quadrangularis

    Traditioneel toegeschreven

    Zuiverend, maagversterkend; versnelt botgenezing bij breuken, stengelsap bij onregelmatige menstruatie en scheurbuik, bij astma, indigestie, oorontsteking en neusbloeding.

    Ayurveda
  • Let op

    Azië · Kruid · № 557

    Braaknoot

    Strychnos nux-vomica

    Traditioneel toegeschreven

    Zenuwversterkend, maagversterkend, versterkend, lustopwekkend, ruggenmerg-, ademhalings- en hartstimulerend.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Azië · Kruid · № 353

    Brahmi

    Bacopa monnieri

    Traditioneel toegeschreven

    Hart- en zenuwversterkend, urinedrijvend, licht laxerend, kalmerend; bij urineretentie met obstipatie, acute bronchitis en hoest bij kinderen, uitputting en zenuwinzinking, hysterie, epilepsie, heesheid.

    Ayurveda
  • Let op

    Europa · Voeding · № 48

    Brandnetel

    Urtica dioica

    Voedsel- en vezelplant met een lange traditie in volksgeneeskunde. Medische claims zijn niet vastgesteld.

    Klooster- en volkskennis+3Volksgeloof
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 630

    Californisch helmkruid

    Scrophularia californica, S. lanceolata

    Traditioneel toegeschreven

    Koelt hitte in het bloed en voedt yin, voert vochtige hitte af en verspreidt zwellingen.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 582

    Canadese guldenroede

    Solidago canadensis

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend, antiseptisch, ontstekingsremmend, wondhelend; geneest de blaaswand (incontinentie, irritatie), bij allergieën en vastzittend slijm na verkoudheid, oogspoeling bij hooikoorts.

    Inheemse geneeswijzen van Noord-Amerika+2
  • Let op

    Zuid-Amerika · Kruid · № 852

    Canelo

    Drimys winteri

    Boom met een pittige, bittere bast. Als wintersbast was hij eeuwenlang een middel tegen scheurbuik; verder is de werking weinig onderzocht.

    Mapuche-geneeskunde
  • Let op

    Midden-Amerika en Caraïben · Kruid · № 161

    Cayennepeper

    Capsicum frutescens

    Capsaïcine uit chilipepers wordt uitwendig gebruikt bij zenuwpijn en gewrichtspijn; hooggedoseerde capsaïcinepleisters zijn als medicijn erkend. Inwendig is het vooral een verwarmende specerij.

    Maya-geneeskennis+6Volksgeloof