Naar de inhoud
Herbs & Cultures

Van plant tot gebruik

Afkooksel (decoct)

Wortels, bast en zaden zacht laten koken, zodat ze hun smaak en stoffen afgeven.

Niveau
Eenvoudig
Verhouding
Ongeveer 1 eetlepel gedroogd, grof gesneden materiaal per 300–500 ml koud water.
Tijd
Aan de kook brengen en 15–30 minuten zacht laten sudderen met de deksel op de pan. Paddenstoelen vaak langer.
Houdbaarheid
Afgedekt in de koelkast 1–2 dagen.

Harde plantendelen geven in een korte infusie weinig af. Daarom kookt men wortels, bast, zaden en bessen in veel tradities zacht uit: een afkooksel of decoct. Denk aan gemberwortel, kaneelbast en de kruidenmengsels uit de Ayurveda en de traditionele Chinese geneeskunde.

Geschikt voor

Wortels, wortelstokken, bast, zaden, gedroogde bessen en paddenstoelen.

Stap voor stap

  1. Snijd of breek het materiaal grof, zodat er meer oppervlak is.
  2. Zet het op met koud water en breng het langzaam aan de kook.
  3. Draai het vuur laag, leg de deksel op de pan en laat zacht sudderen.
  4. Zeef af en vul eventueel aan met heet water tot het oorspronkelijke volume.

Tips

  • Wortels en bladeren samen? Kook eerst de wortels en laat de bladeren na het uitzetten van het vuur nog 5–10 minuten meetrekken.
  • Laat het materiaal vooraf een uur in koud water weken voor een vollere smaak.

Register

Kruiden die zo bereid worden

Kruiden op deze site waarvan de beschrijving deze bereiding noemt. Dat betekent niet dat elk kruid veilig zelf te bereiden is: lees bij elk kruid de veiligheidsinformatie.

  • Let op

    Azië · Paddenstoel · № 146

    Poria (fu ling)

    Wolfiporia cocos

    In de Chinese geneeskunde een van de meest gebruikte middelen, bij vochtophoping, slechte spijsvertering en onrustige slaap. Klinisch onderzoek naar fu ling alleen is schaars.

    Chinese geneeskundige tradities+4
  • Let op

    Azië · Voeding · № 689

    Postelein

    Portulaca oleracea

    Traditioneel toegeschreven

    Koelt het bloed bij dysenterie en pijnlijk plassen; uitwendig bij zweren en insectenbeten.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 956

    Prairie-alsem

    Artemisia frigida

    Laag, zilvergrijs, sterk geurend alsemstruikje. Bevat vluchtige olie met kamfer en cineol, en, zoals andere alsems, thujon.

    Lakota-geneeskunde+1
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 960

    Prairie-parelzaad

    Lithospermum incisum (syn. L. linearifolium)

    Ruwbladige met gele trompetvormige bloemen en een rode wortel, verwant aan het Chinese parelzaad (zi cao). Werking niet onderzocht.

    Lakota-geneeskunde
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 958

    Prairiehoed

    Ratibida columnifera (syn. R. columnaris)

    Composiet met hangende gele of roodbruine straalbloemen rond een lang, zuilvormig hart, dat geurt als het gekneusd wordt. Werking niet onderzocht.

    Lakota-geneeskunde
  • Let op

    Azië · Kruid · № 748

    Pseudostellariawortel (tai zi shen)

    Pseudostellaria heterophylla

    Traditioneel toegeschreven

    Mild qi-tonicum dat ook lichaamsvocht aanvult.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Azië · Kruid · № 133

    Psylliumzaad

    Plantago ovata

    De zaadhuiden vormen een slijmerige gel: een erkende bulkvormende vezel bij verstopping en lichte diarree, die ook het LDL-cholesterol iets kan verlagen.

    Ayurveda+3
  • Let op

    Azië · Mineraal · № 784

    Puimsteen

    Pumex

    Traditioneel toegeschreven

    Koelt heet slijm in de longen, verzacht knobbels en bevordert het plassen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Azië · Kruid · № 441

    Punarnava

    Boerhaavia diffusa

    Traditioneel toegeschreven

    Bitter, maagversterkend, laxerend, urinedrijvend, slijmoplossend, zweetdrijvend, ontstekingsremmend; bij astma, geelzucht, oedeem, bloedarmoede, inwendige ontstekingen, slangenbeten.

    Ayurveda
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 584

    Purper leverkruid

    Eutrochium purpureum (syn. Eupatorium purpureum)

    Traditioneel toegeschreven

    Urinedrijvend, zenuwversterkend, samentrekkend, stimulerend, antiseptisch; lost nier- en blaasstenen op, verwijdert mineraalophopingen in gewrichten, traditioneel ter voorkoming van miskraam en ter voorbereiding op de bevalling.

    Inheemse geneeswijzen van Noord-Amerika+1
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 941

    Purperen engelwortel

    Angelica atropurpurea

    Hoog schermbloemig kruid met een purperen stengel, verwant aan de Europese grote engelwortel. Bevat etherische olie en furanocumarinen, die de huid gevoelig maken voor zonlicht.

    Haudenosaunee-geneeskunde
  • Let op

    Azië · Mineraal · № 791

    Pyriet

    Pyritum (ijzersulfide)

    Traditioneel toegeschreven

    Laat bloedstagnatie oplossen en helpt botbreuken en banden herstellen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Zuid-Amerika · Kruid · № 871

    Quinchamalí

    Quinchamalium chilense

    Halfparasitisch kruid met oranjegele bloemen in hoofdjes. Traditioneel bij wonden en verkoudheid; onderzoek ontbreekt.

    Kallawaya-geneeskunst+1
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 989

    Rabbit tobacco

    Pseudognaphalium obtusifolium (syn. Gnaphalium obtusifolium)

    Eenjarig, grijsviltig kruid uit de composietenfamilie, met strokleurige bloemhoofdjes die na het drogen hun vorm houden. Het gedroogde kruid ruikt zoet. Er zijn flavonoïden en etherische olie in gevonden; de werking is weinig onderzocht.

    Cherokee-geneeskunde
  • Let op

    Azië · Voeding · № 545

    Radijs

    Raphanus sativus

    Traditioneel toegeschreven

    Zaden en bladeren urinedrijvend, laxerend, steenoplossend; sap tegen scheurbuik; bij pijnlijk en moeilijk plassen, stenen, urineziekten, aambeien, buikpijn; siroop bij heesheid, kinkhoest en borstklachten.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Azië · Kruid · № 775

    Rangoonklimplant (shi jun zi)

    Combretum indicum (syn. Quisqualis indica)

    Traditioneel toegeschreven

    Werd gebruikt tegen spoelwormen en bij een slechte spijsvertering bij kinderen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Zuid-Amerika · Kruid · № 915

    Ratania

    Krameria lappacea (syn. Krameria triandra)

    Laag struikje dat half op de wortels van andere planten parasiteert. De rode wortel bevat veel looistoffen en werkt daardoor samentrekkend. In Europa staat ratanhiawortel in de farmacopee en wordt hij in mondwater en tandvleesmiddelen gebruikt.

    Kallawaya-geneeskunst+1
  • Let op

    Azië · Kruid · № 181

    Rauwolfia

    Rauvolfia serpentina

    De wortel bevat reserpine, dat de bloeddruk verlaagt en kalmeert. Reserpine was in de jaren 1950 een van de eerste moderne bloeddrukverlagers en antipsychotica, maar is grotendeels vervangen door middelen met minder bijwerkingen.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Azië · Kruid · № 673

    Rehmannia

    Rehmannia glutinosa

    Traditioneel toegeschreven

    Rauw koelt het bloed en voedt yin; bereid (met wijn gestoomd) voedt het bloed en de nier-yin.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Azië · Paddenstoel · № 690

    Reuzenbovist (ma bo)

    Calvatia gigantea (en Lasiosphaera fenzlii)

    Traditioneel toegeschreven

    Koelt longvuur bij keelpijn en heesheid; het sporenpoeder stelpt uitwendig bloedingen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Zuid-Amerika · Kruid · № 888

    Reuzenpaardenstaart

    Equisetum giganteum

    Grote paardenstaart, rijk aan silicium. Traditioneel als plasmiddel, zoals de Europese heermoes; goed bewijs ontbreekt.

    Kallawaya-geneeskunst+1
  • Let op

    Azië · Voeding · № 408

    Reuzentaro

    Alocasia macrorrhiza

    Traditioneel toegeschreven

    Spijsverteringsbevorderend, laxerend, urinedrijvend, melkbevorderend; bij koliek, obstipatie, aambeien, oedeem, wormen, aften, schorpioensteken.

    Ayurveda
  • Let op

    Azië · Kruid · № 696

    Rhaponticumwortel (lou lu)

    Rhaponticum uniflorum

    Traditioneel toegeschreven

    Vermindert hete zwellingen, vooral in de borst, en bevordert de melkafscheiding.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Azië · Kruid · № 669

    Riet

    Phragmites australis (syn. P. communis)

    Traditioneel toegeschreven

    Koelt hitte en bevochtigt bij dorst, hoest met geel slijm, braken door maaghitte en pijnlijk plassen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Azië · Voeding · № 267

    Rijst

    Oryza sativa

    Traditioneel toegeschreven

    Licht verteerbaar, basis van genezend eten; goed voor huid en haar.

    Ayurveda+4Volksgeloof
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 967

    Rode els

    Alnus rubra

    Snelgroeiende els met gladde grijze bast die na het kappen rood kleurt. De bast is rijk aan looistoffen en werkt samentrekkend.

    Kwakwaka'wakw-geneeskunde
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 323

    Rode iep

    Ulmus rubra (syn. U. fulva)

    Traditioneel toegeschreven

    Verzachtend, voedend, samentrekkend.

    Inheemse geneeswijzen van Noord-Amerika+3
  • Let op

    Azië · Kruid · № 346

    Rood sandelhout

    Pterocarpus santalinus

    Traditioneel toegeschreven

    Koortswerend, koortsverlagend, lustopwekkend, samentrekkend, bitter, verkoelend, zweetdrijvend, ontwormend; bij chronische dysenterie, bloedende aambeien, galklachten, huidziekten.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Europa · Kruid · № 89

    Roos en rozenbottel

    Rosa spp.

    Rozenbottels zijn rijk aan vitamine C; een poeder ervan is onderzocht bij artrose, met bescheiden resultaten. Rozenwater en -olie worden in huidverzorging en als geur gebruikt.

    Avicenna's Canon aan Europese universiteiten+6Volksgeloof
  • Let op

    Zuid-Amerika · Kruid · № 1012

    Roq'e

    Colletia spinosissima

    Doornige struik met groene, kruisgewijs geplaatste doorns en nauwelijks blad. Leeft samen met stikstofbindende Frankia-bacteriën. De schors bevat saponinen; over de werking bij mensen is weinig onderzocht.

    Kallawaya-geneeskunst
  • Let op

    Afrika · Kruid · № 399

    Ruwe kafbloem

    Achyranthes aspera

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend, urinedrijvend, zuiverend, koortswerend, laxerend; bij oedeem door nieren, bronchiale klachten, lepra, buikpijn, aambeien, steenpuisten, beginnende diarree; in hoge doses abortief.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Azië · Kruid · № 321

    Saffloer

    Carthamus tinctorius

    Traditioneel toegeschreven

    Laxerend, urinedrijvend, ontstekingsremmend.

    Ayurveda+3
  • Let op

    Europa · Kruid · № 45

    Salie

    Salvia officinalis

    Keukenkruid. Enkele kleine studies wijzen op mogelijke effecten op geheugen en bloedvetten, maar het bewijs is beperkt.

    Klooster- en volkskennis+4Volksgeloof
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 594

    Salomonszegel

    Polygonatum biflorum

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkend, samentrekkend, ontspannend; versterkt en smeert pezen, banden en gewrichten, helpt bij verzakking van baarmoeder en blaas, kalmeert het hartritme, bevochtigt droge toestanden (droge huid, ontlasting, luchtwegen).

    Inheemse geneeswijzen van Noord-Amerika+2
  • Let op

    Azië · Kruid · № 140

    Sandelhout

    Santalum album

    In de Ayurveda als 'verkoelend' middel bij huidirritatie en urinewegklachten gebruikt; de olie wordt in aromatherapie gebruikt. Klinisch bewijs is beperkt.

    Ayurveda+6Volksgeloof
  • Let op

    Azië · Kruid · № 650

    Saposhnikoviawortel (fang feng)

    Saposhnikovia divaricata

    Traditioneel toegeschreven

    Verdrijft wind; bij spierpijn, pijnlijke diarree, reumatische klachten en krampen.

    Chinese geneeskundige tradities+2