Mandarijn

Citrus reticulata

Traditioneel toegeschreven werking: de rijpe schil (chen pi) laat de qi van milt en long stromen en lost slijm op; de groene schil (qing pi) laat leverqi stromen.

Veiligheid en aandachtspunten

Rijpe schil niet bij droge hoest of geel slijm; groene schil voorzichtig bij qi-tekort. Traditioneel gebruik is geen bewijs van werking; overleg bij zwangerschap, borstvoeding, medicijngebruik of een aandoening met een arts of apotheker.

Bereiding

Gedroogde schil, rijp of onrijp. Meestal als afkooksel, samen met andere kruiden.

Gebruik in tradities

Beschreven in de klassieke Chinese materia medica, in de groep 'kruiden die de qi regelen'. De gedroogde schil (chen pi) wordt beter naarmate hij ouder is; in Xinhui wordt hij jaren gerijpt en is hij duur. Chen pi regelt de qi en droogt vocht en zit in Er Chen Tang en het Japanse Rikkunshito. De groene, onrijpe schil heet qing pi.

Toepassingen

Gebruik per traditie

Zo beschrijven verschillende kruidentradities dit kruid. Hoeveelheden zijn traditionele richtlijnen die op duidelijke fouten zijn gecontroleerd; ze zijn geen medisch advies. Bij giftige planten staat bewust geen dosering.

Chinese materia medica

Aard en smaak: scherp, bitter, warm, aromatisch
Meridianen: milt, long (rijp); lever, galblaas, maag (groen)

Toegeschreven werking

Rijpe schil: bij een vol, opgeblazen gevoel na het eten, oprispingen, misselijkheid en braken, slijm en vocht in borst en buik, en om stagnatie door tonica te voorkomen. Groene schil: bij pijn in borst, flanken en borsten door leverqi-stagnatie, voedselstagnatie, liesbreuk en borstabcessen.

Bereiding en hoeveelheid

Traditionele dosering: 3–9 g per dag, meestal in afkooksel. Hoe ouder de schil, hoe hoger de kwaliteit. Te konfijten in suikerstroop of met honing tot een likkepot te mengen.

Combinaties

Rijp met ban xia, fu ling en zoethout in er chen tang
Rijp met bittere sinaasappel en mu xiang bij qi-stagnatie in het midden
Groen met chai hu en xiang fu bij leverqi-stagnatie