- Gebied
- Noord-Amerika
- Oorsprong
- Hooggelegen bergweiden en bossen van de Rocky Mountains en Noord-Mexico. Ligusticum porteri
- Engelse naam
- Alpine lovage, Gray's osha (Ligusticum grayi)
- Andere namen
- Osha
Noord-Amerika · Kruid · № 153
Ligusticum porteri, L. sinense en L. wallichii
Kruid · Noord-Amerika
Oshá
Ligusticum porteri, L. sinense en L. wallichii
De wortel wordt traditioneel gebruikt bij keelpijn, hoest en beginnende verkoudheid. Er is vrijwel geen klinisch onderzoek.
Veiligheid en aandachtspunten
De plant is moeilijk te kweken en wordt door overoogst bedreigd; gebruik spaarzaam en kies duurzame herkomst. Verwisseling met giftige gevlekte scheerling of waterscheerling is levensgevaarlijk. Niet in de zwangerschap.
Waarschuwingen per traditie (2)
- Kruidengeneeskunde wereldwijd: Niet bij zwangerschap.
- Westerse kruiden in de Chinese geneeskunde: Voorzichtig tijdens zwangerschap; niet in het eerste trimester of bij een geschiedenis van miskraam. Wilde oshá staat onder druk en lijkt sterk op giftige schermbloemigen zoals gevlekte scheerling: koop alleen betrouwbaar, duurzaam gewonnen materiaal en pluk niet zelf.
Bereiding
De wortel gekauwd, als thee, tinctuur of siroop. Hier staat geen dosering.
Gebruik in tradities
Oshá is een belangrijk ceremonieel en medicinaal kruid voor onder meer de Diné (Navajo), Apache en Pueblo-volken; het wordt ook als beschermende rookwaar gebrand. In de Spaans-Mexicaanse volksgeneeskunde heet het 'chuchupate'.
Toepassingen
Gebruik per traditie
Zo beschrijven verschillende kruidentradities dit kruid. Hoeveelheden zijn traditionele richtlijnen die op duidelijke fouten zijn gecontroleerd; ze zijn geen medisch advies. Bij giftige planten staat bewust geen dosering.
Kruidengeneeskunde wereldwijd
Toegeschreven werking
Osha windverdrijvend, zweetdrijvend, slijmoplossend, stimulerend; L. sinense schimmelwerend, pijnstillend, krampwerend; L. wallichii antibacterieel, bloeddrukverlagend, kalmerend.
Bereiding en hoeveelheid
Osha-wortel als koud aftreksel of siroop bij hoest, verkoudheid, menstruatiepijn en maagklachten; tinctuur 20–30 druppels (met zonnehoed bij griep); L. sinense bij verkoudheid met hoofd- en spierpijn, tinctuur 10–20 druppels bij hoofdpijn en kiespijn; chuan xiong (L. wallichii) bij bloedarmoede en slechte doorbloeding.
Let op: Niet bij zwangerschap.
Westerse kruiden in de Chinese geneeskunde
- Aard en smaak
- scherp, bitter, aromatisch, warm
- Meridianen
- long, blaas, maag, lever
Toegeschreven werking
Verdrijft wind en stilt pijn bij aanvallen van buitenaf op het bovenlichaam, zowel wind-kou als wind-hitte: keelpijn, koorts, verstopte neus, nekpijn, hoest, hoofdpijn en spierpijn. Koelt hitte in het bovenlichaam en helpt dik, geel, taai slijm op te hoesten; antibacterieel en antiviraal. Verdrijft wind en vocht bij hoofdpijn, rugpijn en gewrichtspijn. Met wijn geroosterd laat het bloed en qi sterker stromen, bij stekende pijn (bepaalde hoofdpijn, trauma, artritis) en bij menstruatiepijn. Oshá is familie van de Chinese chuan xiong en gao ben.
Bereiding en hoeveelheid
1–5 ml tinctuur van verse wortel (het best) of 3–12 g als afkooksel. Een stukje wortel kauwen en uitzuigen verzacht een pijnlijke keel. De wortels worden in de herfst of het vroege voorjaar gestoken, als het loof is afgestorven. Goede gedroogde wortel ruikt sterk, is stevig en heeft (bijna) geen grove haren bij de wortelkraag. Bij kou, bloedstase of hevige stekende pijn wordt de gesneden wortel met wijn geroosterd: wijn (40–50 delen op 100 delen kruid) laten intrekken en in een wok droogroosteren zonder te laten aanbranden.
Combinaties
- Met tijm en zwarte salie bij een keel die pijn doet bij slikken of praten
- Met pleurisy root bij longhitte met dik geel slijm (plus heemst als het slijm moeilijk loskomt)
- Toe te voegen aan de formule yin qiao ma bo san bij zware keelpijn
- Met Brewers engelwortel bij wind-kou met stijve nek
- Met Californische aralia en alant bij wind-kou met veel wit slijm
Let op: Voorzichtig tijdens zwangerschap; niet in het eerste trimester of bij een geschiedenis van miskraam. Wilde oshá staat onder druk en lijkt sterk op giftige schermbloemigen zoals gevlekte scheerling: koop alleen betrouwbaar, duurzaam gewonnen materiaal en pluk niet zelf.
- Bereidingswijzen
- Thee (infusie)Afkooksel (decoct)TinctuurSiroop, honing en oxymel